Ρένα Δούρου

«Η φιλοσοφία σήμερα δεν μπορεί να υπηρετήσει τίποτα και κανέναν»

Ένας γοητευτικός έφηβος ογδόντα πέντε ετών, με μυαλό σπινθηροβόλο. Φωνή και προφορά, υποβλητικές. Η ανθρώπινη ζεστασιά διάχυτη. Το γέλιο αβίαστο. Μοναδική οξύνοια δεμένη με παιδική τρυφερότητα. Και όσο σου μιλάει, νιώθεις από τους τυχερούς εκείνους, που δέχτηκαν τα υψηλά ερεθίσματα «πετάγματος της σκέψης» από έναν από τους σημαντικότερους στοχαστές του αιώνα μας. Τον συνάντησα στη Θεσσαλονίκη, όπου η εκεί Φιλοσοφική Σχολή του ΑΠΘ τον αναγόρευσε πρόσφατα επίτιμο διδάκτορα. Ο λόγος του τελευταίου μεγάλου Ελληνα στοχαστή σε συνεπαίρνει, σε βοηθάει να ανελιχθείς σε άλλες σφαίρες, σε γεμίζει χαρά. Άντε μετά να προσγειωθείς και να κάνεις αυτήν τη σπάνιας ποιητικότητας συζήτηση… συνέντευξη. Συνέχεια…

ΤΟΥ ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΡΟΖΑΝΗ*, Κυριακάτικη Αυγή, 20 Δεκεμβρίου 2009

Τέρρυ Ήγκλετον: Κείμενα για τη ζωή, την ποίηση, την πολιτική, επ. Ρένα Δούρου, εκδ. Το πέρασμα, Αθήνα 2009

Μολονότι ο Terry Eagleton επιχείρησε, με μεγάλη επιτυχία ως επί το πλείστον, να ανανεώσει τη μαρξογενή αισθητική πρόσληψη, η οποία άλλωστε αποτέλεσε την καταγωγική περιοχή των θεωρητικών και κριτικών εναισθήσεών του, μολονότι επεχείρησε να εντάξει και να συσσωματώσει στην κριτική του της νεωτερικότητας πολλά από τα υποδείγματα μιας ριζοσπαστικής αντίληψης -αν όχι εκτός του μαρξιστικού πλαισίου, τουλάχιστον εγγύτατα στις μεταμαρξιστικές τάσεις και ρεύματα- εντούτοις, κατά τη γνώμη μου, δεν μπόρεσε τελικά να υπερβεί τις εγελιανές και λουκατσιανές εκδοχές ενός ολιστικού λόγου ως κεντρικής προϋπόθεσης τόσο των αισθητικών και κειμενικών προσεγγίσεών του, όσο και των εν γένει αντιλήψεών του για τη φιλοσοφία, τη λογοτεχνία και την κοινωνική/πολιτική σφαίρα. Αυτό δεν λέγεται προκειμένου να υποβαθμίσει τις κριτικές συλλήψεις του Eagleton, ή να αναδείξει καθηλώσεις σε θεωρητικές αρχές και προτάγματα που οδηγούν σε στρεβλώσεις των εκάστοτε συγκεκριμένων εγχειρημάτων του στα πεδία μελετών τα οποία επιλέγει. Θα έλεγα μάλιστα ότι στα συγκεκριμένα αυτά πεδία ο Eagleton χειρίζεται τα εγελιανά και λουκατσιανά πρότυπά του με τη λεπτότητα και την ευελιξία που απαιτούνται, προκειμένου οι ριζοσπαστικές και μεταμαρξιστικές συλλήψεις να συσσωματώνονται επαρκώς στην αφετηριακή τους προθετικότητα. Είναι, ωστόσο, η εμμονή του στην αξιωματική έννοια της ολότητας, ως όρου sine qua non της συγκρότησης οποιασδήποτε θεωρίας της αισθητικής και της λογοτεχνίας που καθιστούν, σε ορισμένες περιπτώσεις, τον λόγο του εμφανώς ασταθή, ή ακόμη και αντιφατικό, οσάκις η ριζοσπαστική κριτική συγγραφέων, όπως ο Foucault ή ο Derrida, εμπλέκεται στους χώρους του κριτικού αναστοχασμού του. Συνέχεια…

Του Βασίλη Ρούβαλη, Poema, Ηλεκτρονικό περιοδικό για την ποίηση (www.poema.gr)

Με το παρόν τεύχος κλείνει ένας μεγάλος κύκλος, συμβολικά όσο και ουσιαστικά: το δέκατο διαδικτυακό εγχείρημα με την υπογραφή (.poema..) είναι ένα γεγονός που όσο κι αν δεν αρμόζει η όποια παρορμητική, εξωστρεφής διάθεση αποτύπωσής του από πλευράς περιοδικού και συντακτικής ομάδας, αξίζει να σημειωθεί ευφρόσυνα. Το περιοδικό τοποθετείται αναλόγως στη χαρτογράφηση των έντυπων και ηλεκτρονικών διαύλων για τον ποιητικό λόγο, επιδιώκοντας σαφώς την πρόσφορη, εμβριθή και πολύπλευρη γνωριμία του αναγνωστικού κοινού με τις παραμέτρους της σύγχρονης ποιητικής παραγωγής. Και ας μην λησμονούμε ότι το σύντομο θαύμα που είναι κάθε ποίημα, αποτελεί μια «πραγματική ουτοπία», κατά πώς σημειώνει ο μαρξιστής θεωρητικός της λογοτεχνίας Terry Eagleton, η οποία συνεχώς μετασχηματίζεται κι επομένως μπορεί να θεωρηθεί πράξη επαναστατική (στον τόμο Κείμενα για τη ζωή, την ποίηση, την πολιτική, επιμ.: Ρένα Δούρου, Το Πέρασμα, 2009). Το ποίημα διαβάζεται. Είναι αυτόχρημα μια πολιτική πράξη. Και στη μετανεωτερική εποχή μας (που εκείνος ονοματίζει «μετακαντιανή»), είναι βέβαιο ότι εάν κάτι μπορεί να κριθεί ως μόδα, είναι σίγουρα η ιδέα της παραβίασης των ορίων… Συνέχεια…