Η σημερινή «Διεθνής Ημέρα Αλληλεγγύης προς τον Παλαιστινιακό Λαό», η οποία καθιερώθηκε από το 1977, ύστερα από απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, βρίσκει τον παλαιστινιακό λαό σε μια πολύ κρίσιμη καμπή του αγώνα του. Αυτή της αναγνώρισης από τον ΟΗΕ του ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους. Ήδη ο παλαιστινιακός αγώνας έχει σημειώσει μια πρώτη, πολύ σημαντική, νίκη: από τις 31 Οκτωβρίου, η Παλαιστίνη έγινε το 195ο μέλος της οργάνωσης του ΟΗΕ για την Εκπαίδευση, την Επιστήμη και τον Πολιτισμό (της Unesco) παρά την ενεργητική άρνηση των ΗΠΑ και βεβαίως του Ισραήλ. Η αδιάλλακτη δε στάση του τελευταίου, σε συστηματική βάση, υπονομεύει κάθε πρωτοβουλία ειρηνικής επίλυσης του θέματος, στη βάση του σεβασμού του διεθνούς δικαίου και των δικαιωμάτων του Παλαιστινιακού λαού, όπως ορίζουν επανειλημμένα οι αποφάσεις του ΟΗΕ. Δηλαδή αναγνώριση ανεξάρτητου κράτους στα σύνορα του 1967, με δικαίωμα επιστροφής των προσφύγων στις εστίες τους και με πρωτεύουσα την ανατολική Ιερουσαλήμ. Η κυβέρνηση Νετανιάχου, παραβιάζοντας κάθε έννοια διεθνούς δικαίου, συνεχίζει και εντείνει προκλητικά την πολιτική των οικισμών, η οποία δημιουργεί τετελεσμένα και δυναμιτίζει κάθε απόπειρα διαπραγμάτευσης.
Σήμερα, που το θέμα της αναγνώρισης παλαιστινιακού κράτους βρίσκεται μπλοκαρισμένο στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, κυρίως λόγω ΗΠΑ, Βρετανίας και Γαλλίας, η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να βγει από το λήθαργο και την απραξία της και να υιοθετήσει κοινή θέση υπέρ της παλαιστινιακής υπόθεσης. Η κ. Άστον πρέπει να πάψει την πολιτική της στρουθοκαμήλου και να αναλάβει τις πρωτοβουλίες εκείνες που θα φέρουν την Ευρώπη στο πλευρό του σκληρά δοκιμαζόμενου παλαιστινιακού λαού μέσα από το συνεχιζόμενο αγώνα του, στον παράνομο ισραηλινό αποκλεισμό της Λωρίδας της Γάζας.
Η δε ελληνική κυβέρνηση του κ. Λ. Παπαδήμου οφείλει ξεκάθαρα να υπερασπιστεί το διεθνές δίκαιο, στηρίζοντας εμπράκτως τους αγώνες του παλαιστινιακού λαού για κυρίαρχη, ελεύθερη πατρίδα, μακριά από στοχεύσεις αμφιβόλου νομιμότητας και περιεχομένου, οι οποίες μπορεί εντέλει να πλήξουν και τα ελληνικά συμφέροντα.

Της Ρένας Δούρου, Η Αυγή της Κυριακής, «Αναγνώσεις», 22 Μαΐου 2011

Κυπριακή Δημοκρατία: 50 χρόνια. Επώδυνη πορεία, επιμέλεια: Χρυσόστομος Περικλέους, πρόλογος: Δημήτρης Χριστόφιας, εκδόσεις Παπαζήση, σελ.795

Μια ασπρόμαυρη φωτογραφία καταλαμβάνει το εξώφυλλο του συλλογικού έργου, υπό την επιμέλεια του Χρυσόστομου Περικλέους, για τα πενήντα χρόνια της Κυπριακής Δημοκρατίας: εικονίζονται ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος και ο δρ Φαζίλ Κουτσιούκ να υπογράφουν τη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης και Μεταβίβασης της Κυπριακής Δημοκρατίας, στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Μεταξύ των δύο ανδρών εικονίζεται ο τελευταίος βρετανός κυβερνήτης Σερ Χιου Φουτ. Η ιστορική αυτή φωτογραφία τραβήχτηκε στις 16 Αυγούστου του 1960 – είναι η ημέρα που εγκαθιδρύεται επισήμως η Κυπριακή Δημοκρατία. Έκτοτε, παρά τα εξωτερικά (τουρκική εισβολή και κατοχή) αλλά και τα εσωτερικά πλήγματα κατά της υπόστασής της που προέρχονται από το εσωτερικό των δύο κοινοτήτων, ελληνοκυπριακής και τουρκοκυπριακής, η Κυπριακή Δημοκρατία συνεχίζει, μέλος πλέον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το ταξίδι της στα ταραγμένα νερά της διεθνούς κοινότητας. Οντότητα ιδιότυπη, λόγω της ύπαρξης των δύο κοινοτήτων και των εκατέρωθεν «προστάτιδων» χωρών, Ελλάδας και Τουρκίας, που η κάθε μια τους προβάλλει στο νησί τα δικά της συμφέροντα, η Κυπριακή Δημοκρατία, αν και μόλις πενήντα ετών, έχει πίσω της πλούσια ιστορία, μια «επώδυνη πορεία» και, μπορεί βάσιμα να ελπίζει κανείς, πλούσιο μέλλον. Ένα μέλλον, που όπως τονίζει στον πρόλογό του ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Δημήτρης Χριστόφιας, πρέπει επιτέλους να σφραγιστεί από έναν «βιώσιμο συμβιβασμό που θα επανενώνει πραγματικά το κράτος, τους θεσμούς, την οικονομία και την κοινωνία, στη βάση μιας διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα όπως αυτή καθορίζεται στα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ». Η προσπάθεια του Χρυσόστομου Περικλέους να παρουσιάσει έναν συνολικό απολογισμό της κοινωνίας, της οικονομίας, του πολιτισμού της Κυπριακής Δημοκρατίας, των σχέσεών της με την Ευρωπαϊκή Ένωση, των συγκρουσιακών σχέσεων με την Τουρκία, είναι αξιέπαινη και συνιστά πραγματικό στοίχημα. Όπως συμβαίνει πάντα με τις απόπειρες τέτοιου είδους απολογισμών, ο μεμψίμοιρος αναγνώστης θα επιδιώξει να εντοπίσει ελλείψεις, παραλείψεις και κενά. Ωστόσο, το ανά χείρας έργο ξεχωρίζει για την πληρότητά του και την πολλαπλότητα των οπτικών γωνιών εντός της ίδιας ενότητας, π.χ. σε εκείνη του «Κυπριακού», όπου εξετάζονται ιστορικά οι συμφωνίες της Ζυρίχης από τον Τάκη Χατζηδημητρίου, ο οποίος επισημαίνει τις ευθύνες της πλευράς Μακαρίου, που με τη στάση του τις υπονόμευσε: «Η στάση του Αρχιεπισκόπου επηρέασε, σε διάφορα επίπεδα τις εξελίξεις. Κλονίστηκε, από την πρώτη μέρα, η πίστη στις Συμφωνίες, που θεωρήθηκαν προϊόν πιέσεων. Μια άλλη αρνητική πτυχή ήταν η δυσπιστία που εξ αρχής εμφιλοχώρησε μεταξύ ελληνοκυπριακής και τουρκοκυπριακής ηγεσίας» (σελ. 185). Στο εξαιρετικό πορτρέτο που αφιερώνει στον Μακάριο, τον «μοιραίο ηγέτη», ο Μακάριος Δρουσιώτης σημειώνει, αναφορικά με τις συμφωνίες της Ζυρίχης: «Δέχθηκε τη Ζυρίχη το 1959, για να αποσοβήσει τον κίνδυνο της διχοτόμησης αλλά και σαν όχημα για να επιστρέψει ως πρωταγωνιστής στο πολιτικό παιχνίδι. Υπέγραψε τις συμφωνίες ως ηγέτης μιας αποικίας σε εξορία, για να τις αναιρέσει ως αρχηγός κράτους. Δεν ενδιαφέρθηκε σοβαρά για την εφαρμογή τους, ούτε για τη βελτίωσή τους, αλλά για την ακύρωσή τους. Δεν ήταν ο πολιτικός των συμβιβασμών, ήταν ο ηγέτης της απόλυτης επιβολής» (σελ.364). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν επίσης και πτυχές που δεν μελετώνται συχνά, καθώς τα φώτα πέφτουν συνήθως στο «Κυπριακό» και στις σχέσεις με την Τουρκία, όπως είναι τα κυπριακά ΜΜΕ, ο πολιτισμός, η παιδεία (με τη γέννηση του πανεπιστημίου Κύπρου, που περιγράφει ο Νίκος Βάκης), οι εικαστικές τέχνες τα τελευταία πενήντα χρόνια (της Ελένης Νικήτα) ή η λογοτεχνική παραγωγή (του Λευτέρη Παπαλεοντίου). Με άλλα λόγια, ο συλλογικός αυτός τόμος έρχεται να καλύψει ένα σοβαρό κενό στη βιβλιογραφία, καθώς δεν περιορίζεται μόνο στις σχέσεις της Κύπρου με την Τουρκία, την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά φωτίζει σχεδόν όλες τις πτυχές της κυπριακής κοινωνίας – το στοίχημα της πληρότητας το κερδίζει λοιπόν άνετα. Το δεύτερο στοίχημα που κερδίζει το έργο αυτό έχει να κάνει με την πολιτική συγκυρία. Η έκδοσή του, το 2010 -στην επέτειο των 50 χρόνων της Κυπριακής Δημοκρατίας- το καθιστά εξαιρετικό εργαλείο ανάλυσης, σε μια περίοδο που θα κρίνει το άμεσο μέλλον της Κύπρου: τις βουλευτικές εκλογές της, που διεξάγονται σήμερα και το αποτέλεσμα των οποίων θα είναι ένα μήνυμα τόσο προς την τουρκοκυπριακή πλευρά όσο και προς τη διεθνή κοινότητα. Η προεκλογική εκστρατεία σημαδεύτηκε από το πάθος και από την ευρείας γκάμας συζήτηση για ό,τι απασχολεί σήμερα την κυπριακή κοινωνία, από την πολιτική ώς την οικονομία. Το αποτέλεσμα των εκλογών αυτών –που σε μεγάλο βαθμό θα κριθεί από την επιλογή των αναποφάσιστων και το ποσοστό τελικά της αποχής– συνιστά πρόκριμα για την περαιτέρω πορεία του Κυπριακού; Σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση, το ΔΗΣΥ του Νίκου Αναστασιάδη προηγείτο με 27.6% έναντι 27% του ΑΚΕΛ του προέδρου της Δημοκρατίας, Δημήτρη Χριστόφια. Δεν υπάρχει αμφιβολία, ότι αν το ΑΚΕΛ καταφέρει να ανατρέψει τη μικρή αυτή διαφορά που το χωρίζει από το ΔΗΣΥ, το γεγονός θα σηματοδοτήσει νέα δεδομένα, δίνοντας σοβαρή ανάσα στον πρόεδρο Χριστόφια και στις προσπάθειές του για επανένωση του νησιού στο πλαίσιο μιας διζωνικής, δικοινωνικής ομοσπονδίας. Παράλληλα, η προεκλογική εκστρατεία ανέδειξε και συγκρούσεις για τα οικονομικά, με το ΑΚΕΛ να προσάπτει στον κατά τα άλλα κυβερνητικό του εταίρο, το ΔΗΚΟ, τη στάση του έναντι του προέδρου Χριστόφια, που προωθεί «μια ισορροπημένη πολιτική, ώστε το κόστος για την αντιμετώπιση της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης να επιμερίζεται σε όλους, ανάλογα με τις δυνατότητές τους», όπως τόνισε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Στέφανος Στεφάνου. Πάντως, η φετινή προεκλογική εκστρατεία στην Κύπρο τα είχε όλα, ώς και μια δήλωση, την τελευταία εβδομάδα, του γγ του ΑΚΕΛ, Άντρου Κυπριανού, ότι θα προτιμούσε έναν αριστερό τουρκοκύπριο για Πρόεδρο, παρά έναν ελληνοκύπριο δεξιό, εξηγώντας ότι οι πολιτικές που θα ακολουθήσει ένας αριστερός Τουρκοκύπριος είναι πιο κοντά στις πολιτικές που ο ίδιος θα ήθελε να ακολουθηθούν. Αργότερα, και μετά τις έντονες αντιδράσεις, κυρίως του Ν. Αναστασιάδη, ο Κυπριανού διευκρίνισε ότι η δήλωσή του «αφορούσε τη μελλοντική Κύπρο, μετά τη λύση, διότι στις σημερινές κατοχικές συνθήκες κανένας δεν πρέπει να διανοείται ότι είναι δυνατόν να έχουμε τουρκοκύπριο Πρόεδρο της Δημοκρατίας και η αναφορά μου αφορούσε το όταν θα λυθεί το Κυπριακό και θα έχουν εξομαλυνθεί οι σχέσεις με τους τουρκοκύπριους συμπατριώτες μας». Το επεισόδιο όμως ήταν ενδεικτικό της ευαίσθητης ισορροπίας αναφορικά με τον ρόλο της τουρκοκυπριακής κοινότητας στο εσωτερικό της κυπριακής δημοκρατίας. Το πολυσέλιδο έργο υπό την επιμέλεια του Χρυσόστομου Περικλέους έρχεται στην κατάλληλη στιγμή: φωτίζει όλες τις πτυχές της πολύπαθης ιστορίας της Κυπριακής Δημοκρατίας και εξηγεί το σημερινό αδιέξοδο, όπως αυτό διαγράφεται μετά από την εκλογή του Ντερβίς Έρογλου ως επικεφαλής της τουρκοκυπριακής κοινότητας το 2010. Ακριβώς «η εκλογή αυτή σηματοδοτεί το τέλος της μεγάλης πορείας των Τουρκοκυπρίων προς τη λύση που ξεκίνησαν στις αρχές του 2000» (σελ. 342, Niyazi Kizilyurek). Θα καταφέρουν οι εκλογές της 22ας Μαίου να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις στην κατεύθυνση της λύσης μιας διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας, στη βάση των αποφάσεων του ΟΗΕ, και στην ισότητα δικαιωμάτων των δύο κοινοτήτων; Όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα, ο τόμος του Χρ. Περικλέους αποτελεί χρήσιμο εργαλείο, για την ερμηνεία και την ανάλυσή του μακροβιότερου ανεπίλυτου ζητήματος στην διεθνή σκακιέρα.

Της Ρένας Δούρου, Δημοσιεύθηκε στο www.aixmi.gr, 1 Απριλίου 2011

Επί δέκα ημέρες η Άγκυρα διαπραγματευόταν τη συμμετοχή της στην επιχείρηση του ΝΑΤΟ προκειμένου να διασφαλιστεί η ζώνη απαγόρευσης πτήσεων και το εμπάργκο όπλων στη Λιβύη, σύμφωνα με την απόφαση 1973 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Επί δέκα ημέρες οι υπόλοιποι ηγέτες της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, και κυρίως οι αμερικανοί, προσπαθούσαν να διαβάσουν «πίσω από τις γραμμές» των δηλώσεων των κκ Ερντογάν (πρωθυπουργού), Γκιούλ (προέδρου) Νταβούτογλου (ΥΠΕΞ), Γκιονούλ (υπουργού Άμυνας) και Αρίντς (αντιπροέδρου) σχετικά με την παρουσία της Τουρκίας στη ΝΑΤοϊκή επιχείρηση. Ήταν από την αρχή φανερό ότι η Άγκυρα είχε θέσει σε κίνηση τη διπλωματική της μηχανή προκειμένου, πρώτον, να κάνει σε όλους τους νατοϊκούς της εταίρους φανερό ότι καμία επιχείρηση δεν μπορεί να αναληφθεί χωρίς τη σύμφωνη γνώμη της (ως
γνωστόν η βορειοατλαντική συμμαχία λειτουργεί στη βάση της ομοφωνίας) και, δεύτερον, να στείλει μήνυμα στους αραβικούς λαούς της Μέσης Ανατολή ότι μπορούν να στηρίζονται πάνω της προκειμένου να επιλύσουν τα προβλήματά τους χωρίς τις επεμβάσεις του ξένου, δυτικού παράγοντα.

Στο τέλος η Τουρκία, ύστερα από εξαντλητικές διαπραγματεύσεις, έδωσε το «πράσινο φως» για την ανάληψη από το ΝΑΤΟ της διοίκησης των επιχειρήσεων για την επιβολή της ζώνης απαγόρευσης πτήσεων και της διασφάλισης του εμπάργκο, με την αποστολή από την πλευρά της, τεσσάρων φρεγατών, ενός υποβρυχίου κι ενός πλοίου υποστήριξης – όλα αυτά στο πλαίσιο της ΝΑΤΟοϊκής ναυτικής επιχείρησης. Η αποστολή αυτή των ναυτικών μονάδων καθιστά την Τουρκία τη χώρα της Συμμαχίας με τη μεγαλύτερη ναυτική συμμετοχή: συνολικά θα έχει στη νότια γεωγραφική λεκάνη της Μεσογείου να επιχειρούν περί τα 16 πολεμικά πλοία.

Έτσι, πέτυχε και τους δύο στόχους της: και έκανε αισθητή την παρουσία της στο εσωτερικό της Συμμαχίας, ως ενός μη δεδομένου εταίρου (σε αντίθεση με τη χώρα μας), και βελτίωσε την εικόνα της στον αραβικό κόσμο…

Σε ό,τι αφορά τον πρώτο της στόχο, την ώρα που ο Αραβικός Σύνδεσμος έκανε «μπρος – πίσω», ο Ταγίπ Ερντογάν παρουσίαζε σε συνεντεύξεις του με σαφήνεια τη θέση της χώρας του ενόψει της ανάληψης από το ΝΑΤΟ των επιχειρήσεων. Επικρίνοντας τη συνάντηση των συμμάχων στο Παρίσι λίγο πριν ξεκινήσουν οι γαλλο-βρετανο-αμερικανικές επιχειρήσεις στη Λιβύη, ξεκαθάρισε ότι η Άγκυρα δεν πρόκειται να πάρει μέρος σε «μαχητικές αποστολές» στη Λιβύη, υπογραμμίζοντας τη βούλησή της να συμβάλλει στην «ανθρωπιστική βοήθεια» προς το λιβυκό λαό, αιτιολογώντας τη στάση αυτή με το επιχείρημα ότι ο «ΟΗΕ έλαβε μια απόφαση για την απαγόρευση πτήσεων και την ανθρωπιστική βοήθεια». Σε αυτή την ερμηνεία της απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας θα επιμείνει ως το τέλος, καθυστερώντας την ανάληψη της διοίκησης των επιχειρήσεων από το ΝΑΤΟ και αναγκάζοντας σε υποχωρήσεις τον βασικό εταίρο – την Ουάσινγκτον. Τι είδους υποχωρήσεις; Είναι νωρίς ακόμη για να πει κανείς, ωστόσο δεν πέρασε απαρατήρητη η τηλεφωνική συνομιλία στις 21 Μαρτίου του ιδίου με τον Ομπάμα, κατά την οποία, σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, οι δύο πλευρές συμφώνησαν στην ανάγκη εμπλοκής του ΝΑΤΟ για την επιβολή των αποφάσεων του ΟΗΕ… Τίποτε περισσότερο δεν διέρρευσε…

Συνδυάζοντας ρεαλισμό και αρχές ο Ερντογάν, σε διαδοχικές του συνεντεύξεις για την επίτευξη του δεύτερου στόχου της Τουρκίας, έναντι του αραβικού ακροατηρίου, θύμισε ότι πρέπει να ληφθεί υπόψη η βούληση των αραβικών λαών για Αλλαγή, ανάλογα όμως με τις ιδιαιτερότητες της κάθε χώρας. Ανέφερε ως παραδείγματα προς αποφυγήν, το Ιράκ και το Αφγανιστάν, υπογραμμίζοντας ότι επιχειρήσεις όπως αυτές του ΝΑΤΟ «καταλήγουν σε κατοχή». «Η σχέση μας με τη Λιβύη δεν είναι σχέση πετρελαίου ή συμφέροντος και αυτό το ξέρουν καλά τα αδέλφια μας στη Λιβύη». Και δεν έκρυψε τις επιφυλάξεις του για το μέλλον των ΝΑΤΟϊκών επιχειρήσεων: «αν το ΝΑΤΟ αναλάβει καθήκοντα για να μοιράσει τις πηγές της Λιβύης δε θα μετάσχουμε».

Το μήνυμα προς τους αραβικούς λαούς που ζητούν μεταρρυθμίσεις είναι σαφές: η Άγκυρα στέκεται στο πλευρό τους, απορρίπτοντας παράλληλα κάθε εξωτερική επέμβαση που θυμίζει εποχές αποικιοκρατίας.Η Τουρκία, και στην περίπτωση της Λιβύης, βλέπει μακριά και επενδύει στο μέλλον. Έχοντας πλέον αναδειχθεί σε σημαντικό παίκτη στη Μέση Ανατολή, που είναι σε θέση να συνομιλεί με όλους τους παράγοντες από το Ισραήλ (κρίση λόγω πλοίων προς τη Γάζα) ως τις πετρομοναρχίες του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένων των χωρών του Μαγκρέμπ, δίνει το σαφές της στίγμα: αυτό της αυτόνομης, δίχως υπερατλαντικούς πάτρονες, πολύμορφης πολιτικής, που δεν διστάζει να συγκρουστεί με τους δυτικούς συμμάχους της χώρας, να αναλάβει πρωτοβουλίες, όπως αυτή για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν ή για διαμεσολάβηση στη Λιβύη. Η περίπτωση της τελευταίας ανέδειξε τον επιδέξιο χειρισμό της Άγκυρας: χωρίς να έρχεται σε ρήξη με τη βορειοατλαντική συμμαχία κατάφερε να αποτυπώσει τη θέλησή της για μεγαλύτερο περιθώριο δράσης έναντι των σχεδιασμών της Ουάσιγκτον, του Παρισιού ή του Λονδίνου.

Υψηλών τόνων, ενίοτε επιθετική (ακόμη και έναντι συμμάχων όπως το Ισραήλ), σταθερά προσανατολισμένη στην ενεργή παρουσία της Άγκυρας σε όλα τα μέτωπα, η εξωτερική πολιτική των Ερντογάν και Νταβούτογλου θα άξιζε να βρει μιμητές και στην από δω πλευρά του Αιγαίου.

Της Ρένας Δούρου, Δημοσιεύθηκε στο www.aixmi.gr, 18 Μαρτίου 2011

Κοιτάζω στην τηλεόραση τα πρόσωπα των επικεφαλής της εταιρίας Tepco, της εταιρίας που διαχειρίζεται τους έξι πυρηνικούς αντιδραστήρες της πόλης Φουκουσίμα, σε απόσταση 250 χιλιομέτρων από το Τόκυο. Δεν χρειάζεται κανείς να έχει ανοικτό τον ήχο για να αντιληφθεί το περιεχόμενο των όσων λένε – τα πρόσωπά τους αποτυπώνουν εύγλωττα τη συντριβή και την απόγνωση. Για το κατά πόσο έχουν συνειδητοποιήσει τη λάθος επιλογή της πυρηνικής ενέργειας, αυτό κανείς δεν μπορεί να το ξέρει. Ωστόσο, η τραγωδία που εκτυλίσσεται σήμερα μπροστά στα μάτια της παγκόσμιας κοινής γνώμης, ήταν προδιαγεγραμμένη. Όχι τόσο λόγω των μέτρων ασφαλείας στις εγκαταστάσεις όσο λόγω του γεγονότος ότι η πυρηνική ενέργεια συνιστά μια εγγενώς επικίνδυνη επιλογή.

Στο ολιγοσέλιδο, αλλά μεστό βιβλίο, “Πυρηνική ενέργεια: τα υπέρ και τα κατά” (Αθήνα, 2008, εκδόσεις “Το Πέρασμα”), παρατίθενται με σαφή τρόπο τα επιχειρήματα υπέρ και κατά της πυρηνικής επιλογής. Χωρίς προκαταλήψεις. Και το αβίαστο συμπέρασμα είναι ότι σήμερα, 25 χρόνια μετά από την τραγωδία του Τσερνομπίλ, η πυρηνική επιλογή συνιστά τη λάθος επιλογή, για οικονομικούς αλλά και οικολογικούς λόγους. “Η όλο και διογκουμένη δυσαρέσκεια μεγάλης μερίδας της κοινωνίας πολιτών, όπως αυτή υφίσταται τουλάχιστον στα δυτικά κράτη, καθώς και οι διαμαρτυρίες των περιβαλλοντικών μη κυβερνητικών οργανώσεων, έρχονται να συναντήσουν την ανησυχία παγκόσμιων οργανισμών, όπως ο ΟΗΕ, που δείχνουν ένα αναπόδραστο: δεν μπορούμε, στις αρχές του 21ου αιώνα να κλείνουμε τα μάτια, να σπρώχνουμε τα αδιέξοδα σε ένα βολικό μέλλον, να αποφεύγουμε επιλογές”, σημείωνα πριν από τρία χρόνια στον πρόλογο του βιβλίου. Τότε, το 2008, βρισκόμασταν σε μια περίοδο “ανάστασης των πυρηνικών”, τα περιστατικά του Θρι Μάιλ Άιλαντ (1979) και του Τσερνομπίλ (1986) έμοιαζαν ένα μακρινό παρελθόν –σχεδόν ένα είδος εποχής του Λίθου– και, μάλιστα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφιζε και μια απόφαση (2007/2091(ΙΝΙ)) που ουσιαστικά υιοθετούσε όλα τα επιχειρήματα–κλειδιά υπέρ της πυρηνικής ενέργειας (ότι είναι καθαρή, ασφαλής, οικολογική, εναλλακτική πρόταση έναντι των άλλων μορφών ενέργειας). Η απόφαση αυτή της ευρωβουλής κινείτο στην κατεύθυνση της Επιτροπής Μπαρόζο, που αργά αλλά σταθερά προχωρά προς την πυρηνική επιλογή, τη δήθεν οικολογική, εκείνη που διασφαλίζει ενεργειακή ασφάλεια για τα υπόλοιπα 200 χρόνια τουλάχιστον.

Πόσοι ευρωπαίοι πολίτες έχουν συνειδητοποιήσει αυτές τις κατευθύνσεις της Κομισιόν και της Ευρωβουλής; Κατευθύνσεις εξόχως επικίνδυνες, όπως αποδεικνύουν για άλλη μια φορά τα αλυσιδωτά περιστατικά στους ιαπωνικούς αντιδραστήρες. Και κατευθύνσεις που συνήθως επιλέγονται εν αγνοία των ευρωπαίων πολιτών. Οι τελευταίοι, ωστόσο, όπως συμβαίνει σήμερα με τους Ιάπωνες, είναι εκείνοι που σίγουρα θα πληρώσουν το υψηλότερο τίμημα σε περίπτωση αστοχίας των πυρηνικών εγκαταστάσεων.

Τα συμβάντα στην Ιαπωνία λαμβάνουν χώρα σε μια κρίσιμη περίοδο, όπου οι γύρω από την Ελλάδα χώρες (Ιταλία, Αλβανία, Τουρκία) έχουν ανακοινώσει την πρόθεσή τους να αναπτύξουν πυρηνικές εγκαταστάσεις για παροχή ενέργειας, ενώ έχουμε ήδη την επικίνδυνη εμπειρία του Κοζλοντούι στη Βουλγαρία. Ειδικότερα, μάλιστα, σε ό,τι αφορά στην Τουρκία, το θέμα είναι άκρως ανησυχητικό, καθώς και αυτή όπως και η Ιαπωνία είναι άκρως σεισμογενείς περιοχές (σαν την Ελλάδα, άλλωστε) – ένα γεγονός που μεταφραζόμενο στα πυρηνικά δεδομένα σημαίνει τεράστια αύξηση του κόστους συντήρησης/ασφαλείας, με αμφίβολα αποτελέσματα, όπως φάνηκε και στην τρίτη πιο αναπτυγμένη και τεχνολογικά προηγμένη οικονομία του κόσμου… Μάλιστα, μεγάλο προβληματισμό πρέπει να προκαλέσει η αδιάλλακτη στάση του τούρκου πρωθυπουργού Ερντογάν, μετά από την πρόσφατη συνάντησή του με τον ρώσο πρόεδρο Μεντβέντεφ στη Μόσχα, κατά την οποία επέμεινε στην πυρηνική επιλογή του Ακούγιου.

Κοιτάζω πάλι τα πρόσωπα των παρουσιαστών της ιαπωνικής τηλεόρασης. Διακρίνω τον τρόμο, αλλά πουθενά τις ρυτίδες της ιστορίας, το ίχνος ενός πατέρα ή παππού ή μακρινού προγόνου που πέθανε για τη δημοκρατία, για να πάψει να είναι υπήκοος, για να ορίσει τη μοίρα του, για να ορίσει τον ενδεχόμενο θάνατό του ως ενεργό υποκείμενο της ιστορίας. Οι λαοί βέβαια δεν φταίνε, παρά μόνο όταν ξεχνούν. Και οι Ιάπωνες ξέχασαν, πολύ γρήγορα, αυτό που «αξιώθηκαν» να ζήσουν. Δυστυχώς, την ίδια απώλεια μνήμης βλέπω και στα αρυτίδωτα πρόσωπα των παρουσιαστών στα κανάλια της ευρωπαϊκής τηλεόρασης…

Της Ρένας Δούρου, Δημοσιεύθηκε στο www.statesmen.gr

Μετά από τη συνάντηση στη Νέα Υόρκη, υπό την αιγίδα του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Μπαν Κι Μουν, των κ.κ. Έρογλου και Χριστόφια, μπορεί να μην έχουμε “τρανταχτές” αποκαλύψεις, ωστόσο κοινή είναι η αίσθηση ότι το Κυπριακό εισέρχεται σε μια εξόχως κρίσιμη φάση, η οποία θα καθορίσει την εικόνα του στο άμεσο μέλλον. Μια βεβαιότητα: στα τέλη του ερχόμενου Ιανουαρίου, στη Γενεύη, υπό την πίεση του Γ.Γ. του Διεθνούς Οργανισμού, οι δύο άνδρες είναι αναγκασμένοι να επιδείξουν κάποια πρόοδο.

ΗΠΑ και ΟΗΕ θεωρούν ότι το Κυπριακό πρέπει να πάψει να είναι το άλυτο πρόβλημα των διεθνών σχέσεων, ενώ είναι πλέον σαφές ότι η ανάμειξη του Μπαν Κι Μουν θα είναι από εδώ και στο εξής πιο έντονη, καθώς θα εμπλέκεται προσωπικά, και θα ελέγχει στενότερα τη διαδικασία. Ωστόσο, το αξιοπρόσεκτο είναι μέχρι στιγμής η αντίδραση της τουρκικής/τουρκοκυπριακής πλευράς: σαν έτοιμη από καιρό, μοιάζει να είναι πιο δεκτική, στο να υποδεχθεί μια πιο επιθετική στάση του ΟΗΕ στο θέμα, σε αντίθεση με την ελληνική πλευρά, που φαίνεται μουδιασμένη, σαν αυτή η εξέλιξη -δηλαδή ο πιο έντονος ρόλος του Διεθνούς Οργανισμού στις διαπραγματεύσεις– να μην εξυπηρετούσε τα συμφέροντά της. Οι επόμενες ημέρες θα αποδειχθούν καθοριστικές για το μέλλον του Κυπριακού, φανερώνοντας το πού τελικά θα γείρει η πλάστιγγα…

Η αίσθηση, ότι οι εξελίξεις στο Κυπριακό αποτελούν συνάρτηση της εσωτερικής κατάστασης στην Τουρκία, δεν είναι υπερβολική. Ούτε είναι υπερβολή να πει κανείς ότι εξαρτώνται από το ευρύτερο πλαίσιο των σχέσεων Άγκυρας–Αθήνας, με τη δεύτερη, και εδώ, να δίνει την εικόνα ότι παρακολουθεί τις εξελίξεις τις οποίες χαράσσει η πρώτη.

Για παράδειγμα, η αναθεώρηση του περίφημου «κόκκινου βιβλίου» (πρόκειται για Πολιτικό Έγγραφο Εθνικής Ασφάλειας που συντάσσεται από το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας, ανανεώνεται κάθε πέντε χρόνια αλλά το σώμα και τα παραρτήματά του αναθεωρούνται κάθε χρόνο και αφορά στις εξωτερικές απειλές της χώρας) και η ταυτόχρονη απαλοιφή της Ελλάδας από τις χώρες που απειλούν τη γείτονα, χαιρετίστηκε και σχολιάστηκε εξαιρετικά θετικά, ως απόρροια της προσωπικής συνάντησης των δύο ηγετών, από το σύνολο σχεδόν των τουρκικών Μέσων, και παρουσιάστηκε ως προπομπός μιας ακόμη, ευρύτερης συνεργασίας ανάμεσα στις δυο χώρες. Στον ελληνικό Τύπο ωστόσο δεν παρατηρήθηκε η αντίστοιχη έκταση, ούτε καλλιεργήθηκε η προσδοκία για καλύτερο κλίμα στο άμεσο μέλλον. Κυρίως υπήρξε η αναφορά στο γεγονός, καθώς και η διαπίστωση ότι υπάρχει πλέον πρόσφορο έδαφος για βελτίωση των διμερών σχέσεων. Διαπιστώνει κανείς εύλογα στο σχολιασμό των όποιων τουρκικών ανοιγμάτων καχυποψία ή τουλάχιστον περισσή συγκράτηση.

Η καλή διάθεση που επιδεικνύεται, για το ακανθώδες και χρόνιο πρόβλημα της Χάγης, δεν αποτελεί αρκετό κίνητρο για ουσιαστική αναγνώριση και επιβράβευση της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας. Οι διερευνητικές συνομιλίες μεταξύ Π. Αποστολίδη και Φ. Σινιρλίογλου, με επίκεντρο τα όρια της υφαλοκρηπίδας, προχωρούν, και εφόσον προχωρήσει η διευθέτηση των ορίων, τότε προβλέπεται η από κοινού τοποθέτηση, κάτι που αναμένεται μάλλον προ των τουρκικών εκλογών που έχουν οριστεί τον Ιούνιο 2011.

Η τοποθέτηση της ευρωπαϊκής ομάδας Frontex, με σκοπό την αντιμετώπιση της μετανάστευσης στα ελληνικά σύνορα, δημιουργεί ένα νέο καθεστώς στη μεθοριακή γραμμή, πόσο μάλλον όταν αντίστοιχα η Τουρκία, και συγκεκριμένα ο Ερντογάν, προωθεί σταδιακά (μέχρι το 2015) το πέρασμα της ευθύνης των συνόρων από τον στρατό στο υπουργείο Εσωτερικών. Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδος Bugun (27-10-2010), βρίσκεται σε εξέλιξη πρόγραμμα συγκρότησης της Γενικής Διευθύνσεως Συνοριοφυλακής, που θα υπάγεται στο υπουργείο Εσωτερικών και θα είναι υπεύθυνη για τα χερσαία και θαλάσσια σύνορα της χώρας. Το προσωπικό της Διεύθυνσης αυτής θα εκπαιδευθεί στην Ακαδημία Συνοριοφυλακής που θα ιδρυθεί, και κατόπιν θα επανδρώσει αντίστοιχες μονάδες, αρχικά στα ελληνοτουρκικά σύνορα το 2014 και ακολούθως στα τουρκο-συριακά σύνορα το 2015, οπότε και ο έλεγχος-ασφάλεια των περιοχών αυτών θα περάσει στη Γενική Διεύθυνση Συνοριοφυλακής του υπουργείου Εσωτερικών. Μια τέτοια εξέλιξη σηματοδοτεί περαιτέρω εξελίξεις στις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών, με την προοπτική βέβαια ότι το θέμα της Κύπρου δεν θα αποτελέσει εμπόδιο και ανασταλτικό παράγοντα.

Ωστόσο, η πολιτική βούληση και η ισχυρή κυβέρνηση του Ερντογάν υποδεικνύει ότι η Τουρκία μπορεί να ξεπεράσει σκοπέλους και εσωτερικές διαμάχες, προκειμένου να προωθήσει την επίλυση των ελληνοτουρκικών, ενώ η ελληνική Κυβέρνηση αδυνατεί προσώρας να ακολουθήσει, ή να δρομολογήσει έστω, την αντίστοιχη πολιτική.

Όταν αγνοούμε την αλήθεια…

Με ψυχραιμία αντέδρασε η κυπριακή κυβέρνηση στην ταυτοποίηση των λειψάνων ακόμη πέντε αγνοούμενων εθνοφρουρών, υπόθεση που αυτές τις ημέρες ξύνει τις πληγές που άνοιξαν στην Κύπρο με το προδοτικό πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή. Ο εκπρόσωπος της κυπριακής κυβέρνησης κάλεσε την Τουρκία «να σεβαστεί τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και να δώσει στη δημοσιότητα τα αρχεία του τουρκικού στρατού».

Ο εκπρόσωπος δεν υιοθέτησε πρόταση που διατυπώθηκε εν θερμώ να προσφύγει η Κύπρος στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης κατά της Τουρκίας για τη διάπραξη εγκλημάτων πολέμου. Η Λευκωσία επιμένει στη διερεύνηση του ανθρωπιστικού θέματος των αγνοουμένων, έργο που από το 2002 προωθείται από μικτή επιτροπή υπό την αιγίδα του ΟΗΕ. Στο έργο αυτό έχουν συμβάλει και δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου.

Η κυπριακή κυβέρνηση έχει αποδεχθεί ότι υφίσταται θέμα και Τουρκοκυπρίων αγνοουμένων, ήδη από την εποχή της δράσης των παρακρατικών του Γρίβα. Στην επίσημη ιστοσελίδα της η κυπριακή κυβέρνηση δημοσιεύει τον πλήρη κατάλογο των 1.619 Ελληνοκυπρίων και των 500 Τουρκοκυπρίων αγνοουμένων και αποφεύγει να εμπλέξει ένα θέμα ανθρωπιστικής προτεραιότητας με τη δαιδαλώδη πολιτική πορεία των διαπραγματεύσεων για την επίλυση του πολιτικού προβλήματος.

Όταν η κυπριακή κυβέρνηση χειρίζεται με τόση λεπτότητα και υπευθυνότητα το θέμα των αγνοουμένων, τι ωφελούν εκρήξεις «εθνικής ευαισθησίας» από πολιτικούς παράγοντες στην Ελλάδα;

Τριάντα πέντε χρόνια μετά, η κυπριακή τραγωδία δεν είναι αποδεκτό να αντιμετωπίζεται με στερεότυπα του στυλ «να ανοίξει ο φάκελος της Κύπρου», λες και υπάρχει κάποιος «φάκελος» καταχωνιασμένος και κάποια αλήθεια που κρύβεται. Όλα είναι γνωστά! Υφίστανται, όμως, οι πολιτικές προϋποθέσεις ώστε να αποδοθεί δικαιοσύνη με την επανένωση της νήσου σε δικοινοτική – διζωνική βάση;

Ν.Φ.

Η ΑΥΓΗ, 12-8-2009

Της Ρένας Δούρου, Ελεύθερος Τύπος, 6 Σεπτεμβρίου 2008

Τρεις ημέρες μετά την έναρξη των απευθείας διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό ο ηγέτης της τουρκοκυπριακής κοινότητας μιλά στην Ρένα Δούρου για τον ΕΤ για τις προοπτικές αυτής της διαδικασίας. Παραδέχεται ότι η παλιά γνωριμία του με τον Δημήτρη Χριστόφια είναι ένα συν, όπως και το αυξημένο ενδιαφέρον του ΟΗΕ, αλλά δείχνει να αντιμετωπίζει ρεαλιστικά τις δυσκολίες, αποφεύγοντας οποιοδήποτε άνοιγμα σε σχέση με παλιότερες θέσεις του.
Μιλώντας ρεαλιστικά, τι έχει αλλάξει από το 2004 τόσο δραματικά ώστε να ευδοκιμήσει η νέα προσπάθεια επίλυσης του κυπριακού ζητήματος, μετά τον εκτροχιασμό του Σχεδίου Ανάν; (Ποιος πιστεύετε ότι έχει την υποστήριξη να προχωρήσει ένα βήμα πιο κοντά στη λύση, ποιον ευνοεί το status quo;)
Ο πρώην Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας κ. Τάσσος Παπαδόπουλος έχει φύγει. Αυτή είναι η πιο σημαντική αλλαγή. Η ελληνοκυπριακή πλευρά έχει πιθανώς προχωρήσει από την αδιαλλαξία στη βούληση για μια λύση. Από το 2004 δεν είχε γίνει κάποιο βήμα. Αυτό στοιχειοθετούσε ένα είδος προειδοποίησης για τους Ελληνοκυπρίους για το μέλλον της νήσου, γιατί θυμούνταν τις υποσχέσεις του πρώην ηγέτη τους. Παρά τις επιδιώξεις για μια καλύτερη λύση τίποτα δεν έγινε, όπως προανέφερα. Οι συνθήκες για τη μη επίλυση από την άλλη πλευρά έχουν κατά κάποιο τρόπο παγιωθεί. Ηταν μια προειδοποίηση. Μετά τις εκλογές ο νέος ηγέτης των Ελληνοκυπρίων συμφώνησε στην έναρξη των διαπραγματεύσεων προκειμένου να βρεθεί λύση στο πρόβλημα. Τώρα βρισκόμαστε στην αρχή.

Πιστεύετε ότι η διεθνής κοινότητα ενδιαφέρεται επαρκώς για την εύρεση μιας λύσης στο κυπριακό ζήτημα με τη βοήθεια του ΟΗΕ ή αυτό το ενδιαφέρον έχει υποχωρήσει;
Δεν είναι εύκολο για μένα να κατανοήσω τι συμβαίνει σε επίπεδο διεθνούς κοινότητας. Υπάρχουν διάφορες θέσεις. Κάποιες φορές παρατηρώ μια αξιόλογη προσπάθεια για μια κοινά αποδεκτή λύση, ενώ άλλες φορές παρατηρώ μια αμέλεια όσον αφορά στην καλύτερη μεταχείριση των Τουρκοκυπρίων, υπό την έννοια της άρσης της απομόνωσης που τους έχει επιβληθεί και της τυφλής υποστήριξης της ελληνοκυπριακής πλευράς, ανεξαρτήτως συμπεριφοράς. Οπότε δεν είναι εύκολο να πει κανείς εάν η διεθνής κοινότητα έχει την ίδια αποφασιστικότητα ή έχει υποχωρήσει. Κατά καιρούς συμβαίνουν και τα δύο. Πάντως, εάν θεωρήσουμε τον ΟΗΕ ως το βασικό θεσμό της διεθνούς κοινότητας, μπορούμε να πούμε ότι η προσέγγιση του ΟΗΕ στο Κυπριακό είναι πιο συστηματική. Υπολογίζουν την πιθανότητα ή μη της προόδου προς τη λύση και είναι πολύ πιο έμπειροι στο Κυπριακό.

Τελευταία το ενδιαφέρον του ΟΗΕ έχει αυξηθεί. Ο διορισμός του ειδικού διαμεσολαβητή από το γενικό γραμματέα για την αντιμετώπιση του Κυπριακού και οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο ηγετών καταδεικνύουν τον αυξημένο βαθμό ενδιαφέροντος του ΟΗΕ. Αυτές είναι θετικές ενδείξεις για τη διευθέτηση του προβλήματος.

Με ποιο τρόπο και σε ποια κατεύθυνση η επιρροή της Ευρωπαϊκής Ενωσης είναι ορατή στο κυπριακό ζήτημα, όπως εξελίσσεται μετά την ένταξη της Κύπρου στην Ενωση; Η «Ευρώπη» είναι μια θετική επιρροή ως προς τη λύση ή αποτελεί εμπόδιο; Σε ποιους βασικούς τομείς, οικονομικούς, πολιτικούς ή άλλους;
Η ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ενωση έφερε μεροληψία στη στάση της Ε.Ε. έναντι του κυπριακού προβλήματος. Τώρα η ελληνοκυπριακή πλευρά, η οποία εκπροσωπεί όλο το νησί, βρίσκεται στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Ως μέλος της Ε.Ε. έχει την αλληλεγγύη των κρατών- μελών και δεν αφήνει περιθώρια για αμερόληπτη συμπεριφορά. Ως εκ τούτου η Ε.Ε. δεν μπορεί να παίξει θετικό ρόλο στο κυπριακό πρόβλημα. Δεν είναι αμερόληπτοι και ενεργούν υπέρ του συμφέροντος της χώρας- μέλους. Αυτό δεν περιορίζεται σε ένα μόνο τομέα, αλλά ισχύει στην οικονομία, στην πολιτική και άλλες πλευρές της καθημερινής ζωής. Η απομόνωση της τουρκοκυπριακής πλευράς συνεχίζεται. Η Ε.Ε. λαμβάνει μέρος στην απομόνωση και είναι ένας ισχυρός παράγοντας της απομόνωσης. Παρά τις υποσχέσεις που δόθηκαν από την Ε.Ε. για χαλάρωση της απομόνωσης των Τουρκοκυπρίων, δεν μπόρεσαν να κάνουν κάτι. Τα προγράμματα που εγκαινιάστηκαν από την Επιτροπή μπλοκάρονται κατά κάποιο τρόπο από την ελληνοκυπριακή πλευρά, η οποία χρησιμοποιεί τους μηχανισμούς της Ε.Ε. Οπότε η Ε.Ε. γενικά δεν παίζει θετικό ρόλο. Η Ε.Ε. δεν διευκολύνει τη διαδικασία εξεύρεσης λύσης. Για αυτή τη διαδικασία που ξεκινά τώρα, στις 3 Σεπτέμβρη, περιμένουμε τεχνική υποστήριξη από την Ε.Ε., αλλά όχι άμεση συμμετοχή.

Στο 2008, σε ποιο βαθμό η επιρροή των «εθνικών κέντρων» είναι σημαντική για το τελικό αποτέλεσμα στις διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο κοινοτήτων; Ποια είναι η εικόνα σήμερα για την παρουσία των τουρκικών στρατευμάτων στη Βόρεια Κύπρο καθώς και των εποίκων;
Τα τουρκικά στρατεύματα βρίσκονται στον Βορρά, γιατί το κυπριακό πρόβλημα ξεκίνησε το 1963 και συνεχίστηκε μέχρι το 1974, με μια προσπάθεια προσάρτησης του νησιού στην Ελλάδα από το πραξικόπημα που οργάνωσε η ελληνική χούντα για την ανατροπή της ελληνοκυπριακής κυβέρνησης. Τότε οι συνθήκες διαβίωσης για τους Τουρκοκυπρίους επιδεινώθηκαν πολύ. Οι Τουρκοκύπριοι εκδιώχθηκαν από την κυβέρνηση, τους θεσμούς και τις δημόσιες υπηρεσίες. Βρίσκονταν σε σκληρή απομόνωση, αλλά επιβίωναν. Αλλά η επιβίωσή τους απειλήθηκε με το πραξικόπημα. Η Κύπρος ήταν στα πρόθυρα της προσάρτησης στην Ελλάδα και η Τουρκία ως εγγυήτρια δύναμη, ηθικά υπεύθυνη για την προστασία των Τουρκοκυπρίων από τα χουντικά στοιχεία, αλλά και υπεύθυνη βάσει των διεθνών συνθηκών και συμφωνιών, παρενέβη. Από τότε τα τουρκικά στρατεύματα βρίσκονται στο νησί. Οπότε μπορεί να γίνει κατανοητό εύκολα ότι τα στρατεύματα θα αποχωρήσουν από το νησί με την εύρεση μια κοινά αποδεκτής λύσης στο κυπριακό πρόβλημα.

Οσον αφορά στους τουρκικής καταγωγής πολίτες, αυτό το ζήτημα έχει εξελιχθεί σε ένα ανθρωπιστικό θέμα. Ζουν στο νησί πάνω από 30 χρόνια και δεν θα πρέπει να αντιμετωπιστούν ως νεοφερμένοι. Αυτό το ζήτημα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ανθρωπιστικό και θα πρέπει να λυθεί στο πλαίσιο μιας κοινά αποδεκτής συμφωνίας.

Θεωρείτε πως υπάρχει χάσμα στη συμπεριφορά που έχουν οι νεότερες γενιές σε σχέση με τις παλαιότερες, όσον αφορά στην απόφαση να προχωρήσετε προς την επίλυση; Πώς λειτουργεί αυτή η διάσταση;
Για τους Τουρκοκύπριους αυτό το χάσμα μεταξύ των γενεών αντικατοπτρίζει μια θετική εξέλιξη στην πορεία της ιστορίας. Οι νεότερες γενιές τάσσονται περισσότερο υπέρ της λύσης απ’ ό,τι οι παλαιότερες.

Ετσι, το μέτωπο των υπέρμαχων της λύσης ενισχύεται και αυτό διασφαλίζει μια κοινά αποδεκτή συμφωνία και ένα νησί που θα ευημερεί στο μέλλον.

Από την άλλη πλευρά, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις και τα αποτελέσματα των παράλληλων δημοψηφισμάτων, η κατάσταση στην ελληνοκυπριακή πλευρά είναι η ακριβώς αντίθετη. Οι πιο νέοι σε ηλικία είναι σε μεγαλύτερο βαθμό κατά της από κοινού διακυβέρνησης από τους δυο λαούς. Αυτή είναι η σκληρή πραγματικότητα. Θεωρώ ότι η πλευρά των Ελληνοκυπρίων που τάσσονται υπέρ θα πρέπει να εργαστεί πιο αποφασιστικά για να αλλάξει τη στάση των νεότερων γενιών υπέρ της λύσης.

Πόσο έχει αλλάξει η οικονομική πραγματικότητα την τελευταία δεκαετία; Τι αντίκτυπο έχει η σημερινή οικονομική κατάσταση στη διαδικασία των διαπραγματεύσεων; Σε ποιο βαθμό η ευρωπαϊκή συμμετοχή διαδραμάτισε καταλυτικό ρόλο στην οικονομική αλλαγή και μέσα από αυτή στην επιρροή της πολιτικής διαδικασίας;
Μέχρι να διεξαχθούν τα δημοψηφίσματα, η οικονομική κατάσταση των Τουρκοκύπριων ήταν αδύναμη. Οι εξελίξεις στο νησί λίγο πριν και λίγο μετά τα δημοψηφίσματα προσέλκυσαν το ενδιαφέρον διεθνών οικονομικών δυνάμεων. Αρχισαν οι απευθείας ξένες επενδύσεις. Η οικονομία των Τουρκοκύπριων αναπτύχθηκε και το κατά κεφαλήν εισόδημα αυξήθηκε. Ολα αυτά αποτελούν τις θετικές ενδείξεις της νέας τουρκοκυπριακής πολιτικής. Με άλλα λόγια, οι πολιτικές υπέρ της λύσης από την τουρκική πλευρά στήριξαν την οικονομική ανάπτυξη των Τουρκοκυπρίων. Αλλά όλα αυτά έγιναν για ένα μικρό διάστημα, μέχρι τη στιγμή που οι ελπίδες για άρση της απομόνωσης εξανεμίστηκαν.

Οι διεθνείς οικονομικές δυνάμεις παρατήρησαν πως η απομόνωση δεν επρόκειτο να λήξει, έτσι το ενδιαφέρον τους άρχισε να χάνεται. Αυτή η αλλαγή, σε συνδυασμό με την παγκόσμια οικονομική κρίση, προκάλεσε παρακμή στην οικονομία των Τουρκοκυπρίων. Τώρα αντιμετωπίζουμε προβλήματα όσον αφορά στην οικονομία μας. Η προσπάθειά μας να άρουμε την απομόνωση στόχευε στη στήριξη της οικονομίας των Τουρκοκυπρίων και στη μείωση του χάσματος μεταξύ των οικονομιών των δυο πλευρών. Αυτό θα βοηθούσε να θεωρηθεί η λύση ως θετική εξέλιξη και για την ελληνοκυπριακή πλευρά. Με αυτόν τον τρόπο το κόστος της λύσης θα μπορούσε να καλυφθεί και από την οικονομία των Τουρκοκυπρίων. Προς το παρόν, υπάρχουν επιπλοκές στη διαδικασία.
Πάντως, σε σχέση με το παρελθόν η οικονομία μας είναι σε πολύ καλύτερο επίπεδο.

Στην Κύπρο υπάρχει ακόμα -όπως και τις δεκαετίες του ’70 και του ’60- η μυρωδιά του αίματος, οι σκιές των έντονων (ακόμα και αφόρητων) ιστορικών αναμνήσεων. Αισθάνεστε πως αυτές οι αναμνήσεις έχουν υποχωρήσει σε τέτοιο βαθμό ώστε να υπάρξει μια βιώσιμη διευθέτηση;
Εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις προθέσεις των πολιτικών δυνάμεων των δυο πλευρών. Θεωρώ ότι η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ενωση θα έχει σημαντική επιρροή στα συμφέροντα και των δύο λαών. Ετσι η πικρία των παλαιότερων χρόνων, όπως αναφέρατε, είναι τώρα παρελθόν. Αυτά συνέβησαν πριν από 30 και 40 χρόνια. Δεν θα πρέπει να υπάρχει αναλογία μεταξύ του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος. Το μέλλον μας θα είναι στην Ευρωπαϊκή Ενωση και η ατζέντα της Ε.Ε. διαφέρει σε σχέση με όσα συνέβησαν στο νησί τότε.

Οι προσωπικές σχέσεις μεταξύ των ηγετών διαδραματίζουν κάποιο ρόλο; Θα θέλατε να σχολιάσετε για τον ομόλογό σας;
Σαφώς και έχουμε καλές σχέσεις με τον κ. Χριστόφια, όπως είχαμε και στο παρελθόν. Ελπίζω πως αυτό θα συμβάλει προς την εξεύρεση μιας λύσης. Ο κ. Χριστόφιας τάσσεται υπέρ μιας κοινά αποδεκτής λύσης και στηρίζει τις φιλικές σχέσεις μεταξύ των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων. Μοιράζομαι την ίδια άποψη από την αρχή της πολιτικής μου ζωής. Και οι δυο συμμεριζόμαστε τις ίδιες απόψεις όσον αφορά αυτό και θεωρώ ότι είναι η καλύτερη ευκαιρία για να βρούμε μια λύση.