“Μέρα με τη μέρα, ώρα με την ώρα, η κρίση στην ευρωζώνη βαθαίνει. Μετά από την Ελλάδα, την Ιρλανδία, την Πορτογαλία, την Ισπανία, την Ιταλία, ο κλοιός σφίγει επικίνδυνα γύρω από από τη δεύτερη οικονομία της ευρωζώνης, τη Γαλλία που βλέπει πλέον και το δικός της κόστος δανεισμού από τις αγορές στα ύψη. Εξ ου και οι εκκλήσεις του Παρισιού προκειμένου η ΕΚΤ να διευρύνει το ρόλο της στη δανειοδότηση των κυβερνήσεων της ευρωζώνης μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας. Στις εκκλήσεις αυτές το Βερολίνο κωφεύει, εγκλωβισμένο σε μια ανάγνωση των γεγονότων που παραπέμπει σε αντιπληθωριστικές εμμονές της δεκαετίας του 1930 και αποδεικνύοντας έτσι ότι πλέον η Γερμανία είναι μέρος του προβλήματος και όχι της λύσης του. Για άλλη μια φορά Παρίσι και Βερολίνο ερίζουν για μία “τελική απόφαση” που θα είναι πολύ “λίγη” και θα έρχεται πολύ αργά.

Εδώ και μήνες ο ΣΥΡΙΖΑ καθώς και το κόμμα Ευρωπαϊκής Αριστεράς (ΚΕΑ) υποστηρίζουν ότι στο πλαίσιο μιας συστημικής απάντησης στην κρίση, στην οποία η Ελλάδα έχει αναδειχθεί στο πειραματόζωο των συνταγών της σκληρής λιτότητας και της στέρησης της εθνικής κυριαρχίας, σημαντική διέξοδο θα αποτελούσε η αλλαγή του ρόλου και της αποστολής της ΕΚΤ, έτσι ώστε να μπορεί να δανείζει με ελάχιστα ή μηδενικά επιτόκια τις κυβερνήσεις. Και δεν πρόκειται παρά για ένα από ένα σύνολο μέτρων (Ταμείο Κοινωνικής Ανάπτυξης και Αλληλεγγύης, κοινωνικός έλεγχος των τραπεζών, κα) που εγκαίρως, εδώ και μήνες, προτείνουμε στη Βουλή και την Ευρωβουλή.

Ωστόσο γίνεται πλέον φανερό ότι ο μόνος παράγοντας που μπορεί να δώσει σωτήρια ώθηση για έξοδο από τη κρίση χρέους, που έχει πλέον μετατραπεί σε κρίση δημοκρατίας, με τις αγορές και τα… σπρεντ να ανεβοκατεβάζουν κυβερνήσεις, είναι οι μαζικές, λαϊκές κινητοποιήσεις.

Την Τετάρτη οι λαοί τριών από τα Piigs κατέβαιναν μαζικά στους δρόμους δίνοντας τη δική τους απάντηση στη δικταορία των αγορών. Για το ψωμί, την παιδεία και την ελευθερία. Έλληνες, Ιταλοί και Ισπανοί διαδηλωτές είπαν το δικό τους ‘όχι’ στη ‘δημοκρατία’ των αγορών και την εξαθλίωση των κοινωνιών τους στο όνομα μιας αμφιβόλου αποτελεσματικότητας δημοσιονομικής ‘εξυγείανσης’.

Σήμερα λοιπόν γίνεται και στη χώρα μας όλο και επιτακτικότερη η ανάγκη της αντιστοίχισης της κατακερματισμένης πολιτικής Αριστεράς των αντιμνημονιακών δυνάμεων με την κοινωνική Αριστερά των κινημάτων που μάχονται τις πολιτικές λιτότητας».

Της Ρένας Δούρου για το www.thepressproject.gr, Κυριακή 30 Οκτωβρίου 2011

«Θα πρέπει να πάρουμε αποφάσεις για χώρες στις οποίες δεν έχουμε εκλεγεί!», Νικολά Σαρκοζί, σύνοδος κορυφής της 23ης Οκτωβρίου 2011.

«Θα πρέπει να επιβληθεί καθεστώς αυξημένης εποπτείας (Überwachung) στην Ελλάδα», Άγκελα Μέρκελ, πριν και μετά από την έκτακτη σύνοδο κορυφής της 26ης Οκτωβρίου 2011, αναφερόμενη στις χώρες που παρεκκλίνουν της δημοσιονομικής πειθαρχίας.

«Ο πρόεδρος του Συμβουλίου της Ευρωζώνης Χέρμαν βαν Ρομπέι θα προεδρεύει επίσης και των συναντήσεων των επικεφαλής των κρατών της ευρωζώνης», 26 Οκτωβρίου, Ειδησεογραφικά πρακτορεία.

«Έχω την πρόθεση να αναθέσω στον Όλι Ρεν πρόσθετες αρμοδιότητες• θα γίνει αντιπρόεδρος της Επιτροπής αρμόδιος για τις οικονομικές και νομισματικές υποθέσεις, καθώς και για το ευρώ», 27 Οκτωβρίου, Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο, πρόεδρος Κομισιόν.

«Οι θεσμοί της ΕΕ θα χρησιμοποιήσουν πλήρως τους αυστηρότερους κανόνες οικονομικής διακυβέρνησης περιλαμβανομένων των κυρώσεων κατά των κρατών που δεν τηρούν τους δημοσιονομικούς κανονισμούς», 27 Οκτωβρίου, Όλι Ρεν, Φινλανδός Επίτροπος. Ο ίδιος ανήγγειλε «‘Φρένα χρέους’ στις εθνικές νομοθεσίες καθώς και την εκ των προτέρων εξέταση των σχεδίων προϋπολογισμού των κρατών που παραβιάζουν τις συνθήκες της ΕΕ».

Τα παραπάνω αποτελούν ελάχιστο απάνθισμα των τελευταίων ημερών, ενδεικτικό της πορείας της ευρωπαϊκής οικοδόμησης: οδεύουμε προς τη συνταγματοποίηση του, γερμανικής έμπνευσης και γαλλικής αποδοχής, «χρυσού κανόνα» δημοσιονομικής πειθαρχίας (βλ. γενικευμένης λιτότητας) με παράλληλη επιβολή διαρκούς άρνησης της δημοκρατίας: δημιουργία θεσμών με παράκαμψη της ευρωβουλής, «κλείδωμα» κρίσιμων αποφάσεων από Βερολίνο – Παρίσι, κυρώσεις από τεχνοκράτες στους δημοσιονομικά «άτακτους», κτλ.

Πρόκειται για τραγική ειρωνεία, ο διεθνής οργανισμός που ξεκίνησε με αφετηρία την αποτροπή των εθνικισμών και των συγκρούσεων, να βρίσκεται σήμερα σε τροχιά κακοφωνιών, εθνικών αντιπαλοτήτων, και, εντέλει, κατάργησης της ίδιας της δημοκρατίας. Γιατί τι άλλο εκφράζουν τα γεγονότα / δηλώσεις που προτάσσονται στην αρχή αυτού του μικρού σημειώματος, αν όχι την πορεία της Ευρώπης προς την απώλεια της δημοκρατίας και τη φίμωση λαών και κυβερνήσεων που τους εκπροσωπούν; Στη διαπάλη μεταξύ αγορών και πολιτικής, ηγέτες του γαλλογερμανικού άξονα και μη εκλεγμένοι τεχνοκράτες (Ρομπέι, Μπαρόζο, Ρεν) προτάσσουν τις πρώτες, επιλέγοντας ως μέσο την άρνηση της δημοκρατίας. Επιβεβαιώνεται έτσι το γεγονός ότι ο καπιταλισμός, στην πτώση του, στρέφεται προς τον αυταρχισμό, γιατί χρειάζεται τη «χειραγωγημένη δημοκρατία».

Πράγματι, από ευρωσύμφωνο σε ευρωσύμφωνο, από τη Συνθήκη της Λισσαβόνας ως το Euro+, η συνισταμένη παραμένει η ίδια: λιγότερες δημοκρατικές διαδικασίες, περισσότερη αδιαφάνεια, τεχνοκρατικές επιλογές, κατάργηση εν τοις πράγμασι της διάκρισης των εξουσιών, καθώς εκείνη που αναδεικνύεται καθοριστική είναι η… Κομισιόν, όργανο μη εκλεγμένο που έχει την πρωτοβουλία της νομοθεσίας, σε βάρος κυρίως της Ευρωβουλής. «Η τριάδα Βουλή – Ευρωπαϊκό Συμβούλιο – Κομισιόν εξαφανίζει αυτό εννοούσαμε κάποτε ως δημοκρατία», τονίζει χαρακτηριστικά ο Hans Magnus Enzensberger στο βιβλίο του, που μόλις κυκλοφόρησε με τίτλο «Το γλυκό τέρας των Βρυξελλών» («Le Doux Monstre de Bruxelles», εκδ. Gallimard).

Το σημαντικό είναι (με την έννοια της ανάδειξης της ιστορικής σημασίας της συγκυρίας που ζούμε) ότι δεν πρόκειται για κάποια περιστασιακή αδυναμία της Ε.Ε., που θα ξεπεραστεί με το πέρασμα του χρόνου, αλλά για μια δομική δυσλειτουργία που μπορεί να αντιμετωπιστεί αναλόγως: με εκ βάθρων αναθεώρηση / αναδόμηση του ευρωπαϊκού οικοδομήματος στη βάση της υπεροχής της πολιτικής έναντι των αγορών, της δήμο-κρατίας έναντι της τέχνο-κρατίας που μας επιβάλλουν δήθεν ως μονόδρομο, της δίκαιης ανακατανομής του πλούτου που παράγουμε οι ευρωπαίοι πολίτες. «Πριν από όλα οφείλει να επανέλθουν το πολιτικό, η αρμοδιότητα του λαού να αυτοθεσπίζεται, η δυνατότητα των ανθρώπων να σκέπτονται και να δρουν από κοινού», παρατηρούσε εύστοχα ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, στην εκδήλωση που διοργάνωσε η «Αυγή». Η πρωτοβουλία μπορεί και πρέπει να ανήκει στις αριστερές δυνάμεις αλλά όχι αποκλειστικά σε αυτές: σε όλους /ες αισθάνονται ότι τους αφορούν οι σημερινές, δυσοίωνες εξελίξεις. Οι δυνάμεις αυτές είναι πολλές: «είμαστε το 99%» γράφουν τα πανό του κινήματος «Καταλάβετε τη Γουώλ Στρητ» που έχει «μετακομίσει» πλέον και στις ευρωπαϊκές πόλεις.

Ο αγώνας δεν θα είναι εύκολος γιατί το διακύβευμα είναι ο οικονομικός πόλεμος του 1% με τίμημα την ελευθερία του 99%… Είναι όμως αναγκαίος: γιατί, παραφράζοντας τη γνωστή ρήση του Αντρέ Μαλρώ, η Ευρώπη ή θα είναι δημοκρατική ή δεν θα υπάρχει…

Έτσι λοιπόν. Οι 154 βουλευτές του ΠΑΣΟΚ ξαναγράφουν Ιστορία. Και πάλι με αρνητικό τρόπο: μετά από το Μνημόνιο και το Μεσοπρόθεσμο, οι 154 υποτροπίασαν, ψηφίζοντας το γνωστό πλέον χαράτσι στα ακίνητα μέσω των λογαριασμών της ΔΕΗ και τώρα ετοιμάζονται να υπερψηφίσουν και το φοβερό πολυνομοσχέδιο με το εμβληματικό πλέον, «αδιαπραγμάτευτο» άρθρο 37 που φέρνει τα πάνω – κάτω στις συμβάσεις σε βάρος των εργαζομένων!

Έχει κανείς την αίσθηση ότι βλέπει το ίδιο έργο: οι κυβερνητικοί βουλευτές εξεγείρονται, διαφωνούν, διαμαρτύρονται «εντόνως» και μετά… υπερψηφίζουν, μένοντας στα, έστω μεγάλα, λόγια. Μη προχωρώντας στη θαρρετή και πατριωτική πράξη καταψήφισης. Θα υπερισχύσει άραγε και τούτη τη φορά το κομματικό καθήκον έναντι του συμφέροντος της κοινωνίας;

Πολλές οι εκκλήσεις προς τους βουλευτές του κυβερνητικού κόμματος, να κάνουν, έστω και την ύστατη ώρα, την υπέρβαση, να καταψηφίσουν ένα πολυνομοσχέδιο που δυναμιτίζει κεκτημένα ετών, ξεθεμελιώνει κάθε έννοια παροχής δημόσιας υπηρεσίας – έχει κανείς τη ψευδαίσθηση ότι με αυτά τα τσεκουρέματα η ελληνική δημόσια διοίκηση θα γίνει ποιοτική και αποτελεσματική;

Παρεμφερείς ήσαν και οι εκκλήσεις για το θέμα του χαρατσιού στα ακίνητα μέσω ΔΕΗ – ένα μέτρο ολοφάνερα αντισυνταγματικό, που παραβίαζε ακόμη και την κοινοτική νομοθεσία (βλ. ερώτηση Ν. Χουντή προς την Κομισιόν), αλλά δεν εισακούστηκαν τελικά από τους κυβερνητικούς βουλευτές.

Πλέον μετά από την, αναμενόμενη (αν λειτουργήσει το σενάριο όπως με το χαράτσι στα ακίνητα), υπερψήφιση του πολυνομοσχεδίου, οι κυβερνητικοί βουλευτές πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι θα πρέπει να αποφεύγουν τις δημόσιες εμφανίσεις. Με δική τους απολύτως ευθύνη.

Και το γεγονός ότι δεν θα μπορείτε κύριοι και κυρίες βουλευτές της κυβέρνησης να καθίσετε σε έναν δημόσιο χώρο, σ’ ένα εστιατόριο ή μια καφετέρια, φοβούμενοι κάποια δημόσια προσβολή, δεν θα οφείλεται στο ότι ο ΣΥΡΙΖΑ είναι δύναμη του χάους, αλλά στο ότι ΕΣΕΙΣ ΕΠΙΛΕΞΑΤΕ το συγκεκριμένο δρόμο, την ψήφιση αντισυνταγματικών και καταφανώς άδικων μέτρων.

Ο πολιτικός μου χώρος, κι εγώ η ίδια προσωπικά με επιμονή, καταδικάζουμε με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο κάθε είδους βιαιοπραγία, γιατί δεν αποτελεί λύση, δεν δίνει διέξοδο, και βάζει στη θέση του θύματος εκείνους που πραγματικά ευθύνονται για το σημερινό πόλεμο που έχει κηρύξει η κυβέρνηση κατά της κοινωνίας, με αποτέλεσμα η πραγματική ανεργία να φθάσει ως το 2012 το 26% (ΙΝΕ της ΓΣΕΕ)!

Τι περιμένετε λοιπόν να σας απαντήσει η κοινωνία; Σε ποια «γλώσσα»; Ποια προσχήματα να τηρήσει ο άνεργος και ο απελπισμένος; Ποιους κανόνες διαλόγου να σεβαστεί αυτός που κάθε εβδομάδα μαθαίνει ότι το εισόδημά του θα μειωθεί κι άλλο;

Και το τελευταίο, και κατά τη γνώμη μου σημαντικότερο: από τη μια η κυβέρνηση κυβερνά χωρίς πλέον καμιά λαϊκή νομιμοποίηση, και από την άλλη το κατεστημένο σύστημα των ΜΜΕ δεν επιτρέπει να εκφραστεί η λαϊκή οργή, κανένας αντίλογος. Τι περιμένετε να θερίσετε, εκτός από θύελλες;

Ποιου Κοινοβουλίου είστε μέλη; Ποιας Δημοκρατίας εκφραστές και θεματοφύλακες; Η ευθύνη που έχετε απέναντι στην κοινωνία, είναι σίγουρο ότι σας ξεπερνά.

Γιατί η σημερινή κρίση αποτυπώνει την τεράστια στρέβλωση που έχει υποστεί η χώρα, τα συσσωρευμένα αδιέξοδα της πασοκικής αντίληψης της πολιτικής, επί μια τριακονταετία.

Γι’ αυτά θα έπρεπε να ντρέπεστε και, από μόνοι σας, να αποφεύγετε να κυκλοφορείτε στα εστιατόρια. Υπάρχουν και τα ντελίβερι…

Της Ρένας Δούρου, Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Ελευθεροτυπία, 11 Οκτωβρίου 2011

Όταν γίνεται διαρκώς λόγος από διάφορους Ευρωπαίους πολιτικούς και αξιωματούχους για “έξυπνο κούρεμα”, “συντεταγμένη” ή “οργανωμένη” ή “ανεξέλεγκτη” χρεοκοπία της Ελλάδας,

όταν ο πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας Ρόμπερτ Ζέλιγκ παρατηρεί ότι την εποχή της πτώσης του τείχους του Βερολίνου υπήρχε μια αποφασιστικότητα που δεν υφίσταται σήμερα στην Ευρώπη,

όταν ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο κατηγορεί τις αγορές ότι «καλλιεργούν τον πανικό» αναφορικά με τη συνεχιζόμενη κρίση χρέους της ευρωζώνης, υπογραμμίζοντας ότι οι αγορές δεν είναι «άμεμπτες» διότι “υποτιμούσαν τα προβλήματα χρέους”,

όταν ο πρώην καγκελάριος της Γερμανίας, Χέλμουτ Σμιτ δηλώνει ότι «οι Ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει να βοηθήσουν την Ελλάδα, αλλιώς να τους πάρει ο διάολος»,

αντιλαμβάνεται κανείς ότι έχουν έλθει τα ‘πάνω – κάτω’. Ότι βιώνουμε μέρες που η ιστορία θα κατατάξει στην κατηγορία των κομβικών, με την έννοια ότι δρομολογούνται εξελίξεις που θα επηρεάσουν καθοριστικά και για πολύ καιρό τις κοινωνίες. Ποιά μορφή θα πάρουν; Προς ποια κατεύθυνση; Είναι δύσκολο να πει κανείς ακόμη.

Εκείνο πάντως που είναι σαφές είναι ότι ένα ολόκληρο σύστημα που είχε οικοδομηθεί στη δεκαετία του 1980, από τους Ρέιγκαν και Θάτσερ, αυτό του άκρατου νεοφιλελευθερισμού έχει πλέον φθάσει στο τέλος του, καθώς όχι μόνο δεν μπορεί να επιλύσει τις κρίσεις αλλά τις τροφοδοτεί κιόλας.

Σήμερα η Αριστερά βρίσκεται ενώπιον μιας ιστορικής συγκυρίας – εκείνης της αντιστοίχισής της με τα κοινωνικά κινήματα, τους αγανακτισμένους, τα κινήματα των πολιτών στις πλατείες, που εκφράζουν οργή και αγανάκτηση. Μόνο που επειδή «η αγανάκτηση δεν αρκεί”, όπως παρατηρεί και ο Πιέτρο Ινγκράο, το ιστορικό καθήκον των αριστερών και προοδευτικών δυνάμεων (για να δικαιολογήσουν και το λόγο ύπαρξής τους) είναι να καταφέρουν να αρθρώσουν αυτές τις κραυγές οργής και αγανάκτησης σε συντεταγμένα αιτήματα. Να δώσουν πολιτική διάσταση στις διαμαρτυρίες χωρίς όμως να τις καπελώσουν. Να τις συνοδεύσουν, χωρίς να τις ισοπεδώσουν μέσα από το ξύλινο συνήθως λόγο τους.

Αυτό το είναι το στοίχημα του αιώνα για την Αριστερά. Αν το χάσει, οι δυνάμεις ενός ανεξέλεγκτου, άγριου καπιταλισμού θα κυριαρχήσουν – αυτή τη φορά άνευ αντιπάλου και για τα καλά. Γι αυτό και το στοίχημα πάση θυσία δεν πρέπει να χαθεί για την Αριστερά. Διαφορετικά, δεν θα δύσει μόνο η ελπίδα άμεσης βελτίωσης της κατάστασης αλλά και κάθε προσδοκία για ένα καλύτερο αύριο για πολλά – πολλά χρόνια…

• «Η Συμφωνία Ελλάδος και Φιλανδίας για τις εγγυήσεις δανεισμού αποδεικνύουν περίτρανα αυτό το οποίο με όλη τη δύναμη της φωνής μας λέμε εδώ και μήνες: η ελληνική κυβέρνηση δεν διαπραγματεύεται. Η Ελληνική κυβέρνηση υποτάσσεται σε πολιτικές και προτάσεις επικίνδυνες για τους Έλληνες εργαζόμενους και τους ευρωπαίους πολίτες».

• «Στην επιστολή τους προς τον βαν Ρομπέι οι δύο ηγέτες φαίνεται ότι εμμένουν στην άρνηση του ευρωομολόγου, όμως αν συνεχιστεί η ίδια στρατηγική από την ευρωπαϊκή ηγεσία, όπως επισημαίνει το σύνολο του διεθνούς Τύπου, η ευρωζώνη μετρά μήνες.Ακόμη και ο Ζακ Ντελόρ, που δεν είναι μέλος του Δικτύου του ΣΥΡΙΖΑ για την εργατική πολιτική, επισημαίνει ότι η κ. Μέρκελ είναι στραμμένη αποκλειστικά προς τη γερμανική κοινή γνώμη, αδιαφορώντας για την ευρωπαϊκή προοπτική».

• «Σήμερα η κρίση χρέους έχει μετατραπεί από τις πολιτικές των Μέρκελ, Σαρκοζί, Θαπατέρο, Παπανδρέου, σε κρίση ανάπτυξης που αφορά σε όλη την ευρωζώνη, σύμφωνα και με τις προβλέψεις που έδωσε στη δημοσιότητα η Γιούροστατ. Ακόμη και ένας πρωτοετής φοιτητής Οικονομικών γνωρίζει ότι όταν περικόπτονται δημόσιες επενδύσεις, αυτές δεν μπορούν να αντισταθμιστούν από τις ιδιωτικές».

• «Οι αισιόδοξοι που περίμεναν μνεία στο ευρωομόλογο στη συνάντηση Μέρκελ – Σαρκοζί, αντιλαμβάνονται ότι είναι πλέον αργά: οι δύο ηγέτες, όπως παρατηρεί ο γερμανικός Τύπος, δεν έχασαν την ευκαιρία να χάσουν άλλη μια ευκαιρία! Από μόνο του το ευρωομόλογο, για το οποίο έχουμε αγωνιστεί και στη Βουλή και στην ευρωβουλή, δεν είναι πανάκεια, χρειάζεται συντεταγμένη αλλαγή πολιτικής, με αλλαγή ρόλου και αποστολής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, διαγραφή μέρους του χρέους, τη λειτουργία ενός άλλου Ταμείου, του Ταμείου Ανάπτυξης Αλληλεγγύης σε αντίθεση με το σημερινό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, που δεν είναι ο σωστός μηχανισμός γιατί έχει όρια, αφού τροφοδοτείται από τις πλούσιες χώρες του βορρά, οι οποίες με τη σειρά τους αντιμετωπίζουν την ύφεση».

• «Άλλο ένα εξοργιστικό σημείο της επιστολής: η έκκληση που κάνει προς τον βαν Ρομπέι να αναλάβει πρόεδρος της ευρωζώνης. Όσο δεν υπάρχει διαδικασία πρόκλησης πανευρωπαϊκού δημοψηφίσματος, όσο η ευρωβουλή συνεχίζει να μην έχει αυξημένες αρμοδιότητες, όσο δεν υπάρχει ευρωπαϊκό, εκλεγμένο νομοθετικό σώμα από ανακλητούς, δεν μπορώ να καταλάβω τι είναι αυτές οι προτάσεις, αυτά τα καμώματα».

• «Σήμερα είναι κρίσιμες οι προτάσεις της Αριστεράς σχετικά με την κρίση ανάπτυξης της ευρωζώνης, το ρόλο της ΕΚΤ, το ρόλο του ευρωομολόγου, το Ταμείο Ανάπτυξης και Αλληλεγγύης… Ωστόσο, τίποτε δεν θα αλλάξει χωρίς τα κοινωνικά κινήματα που βλέπουμε ευτυχώς να αναπτύσσονται στο νότο της ΕΕ, χωρίς τα αριστερά κόμματα να ενοποιήσουν τη δράση τους ενάντια σε όσα εξελίσσονται και οδηγούν στην εξαθλίωση της ζωής μας».

Αποσπάσματα συνέντευξης της Ρένας Δούρου, μέλους της Π.Γ. του ΣΥΝ, υπεύθυνης Ευρωπαϊκής Πολιτικής, στο ραδιόφωνο του Antenna, στον Κ. Λασκαράτο:

«Η εικόνα για την κρίση πολιτικής κυριαρχίας στην Ευρώπη δεν επιτρέπει αισιοδοξία. Το ίδιο ισχύει και στις ΗΠΑ, μετά από υπαναχωρήσεις του προέδρου Ομπάμα στους εκβιασμούς των Ρεπουμπλικάνων αντιπάλων του για περικοπές στο κράτος πρόνοιας».

Για τα σενάρια για αποχώρηση της Ελλάδας από την ευρωζώνη και σχετικές αναλύσεις γερμανών αναλυτών
«Δυστυχώς είμαστε αναγκασμένοι να μιλάμε για το μέλλον της Ευρώπης, παίρνοντας υπόψη μας την μικροπολιτική που αφορά το γερμανικό πολιτικό σκηνικό. Υπάρχει σήμερα παιχνίδι μεταξύ της Άνω και της Κάτω Βουλής, ένα παιχνίδι μεταξύ των συσχετισμών των κομμάτων και της κυβέρνησης συνεργασίας, και δυστυχώς τα μικροκομματικά οφέλη των κυβερνώντων έχουν τρομερό αντίκτυπο για το τι μέλλει να συμβεί στην Ευρώπη. Υπάρχει δε και το σενάριο που θέλει τη Γερμανία να αποχωρεί η ίδια από το ευρώ. Πρόκειται για καταστροφικά σενάρια όχι μόνο για το ευρώ ή τους ανολοκλήρωτους ευρωπαϊκούς θεσμούς, αλλά για τους πολίτες που εξαθλιώνονται, όπως βλέπουμε σε Βρετανία, Πορτογαλία, Ισπανία αλλά και Ιταλία».

Για τη νέα ομάδα δράσης στη χώρα μας
«Είναι λυπηρό να χρειαζόμαστε τεχνική υποστήριξη για την είσπραξη φόρων, για το πώς θα κατανεμηθούν ευρωπαϊκά κονδύλια όπως το ΕΣΠΑ, για την επιτήρηση της εφαρμογής σειράς προτάσεων. Η κυβέρνηση τι κάνει μόνη της;»

Για την ευθύνη σε περίπτωση μη επίτευξης των στόχων
«Η ευθύνη δεν μπορεί να μοιραστεί. Απαισιόδοξο αλλά αληθές: εδώ και 1.5 χρόνο σειρά προτάσεων που είχαμε καταθέσει ως ΣΥΝ, ΣΥΡΙΖΑ είχαν λοιδορηθεί. Ένα παράδειγμα: το Φεβρουάριο του 2010 στη Βουλή ο κ. Τσίπρας αναφέρθηκε στο ευρωομόλογο. Τότε ο κ. Παπακωνσταντίνου είχε πει ότι πρόκειται για επικίνδυνες προτάσεις και ο κ. Σαμαράς δεν έκανε καν τον κόπο να το σχολιάσει. Σήμερα οι κκ Παπανδρέου, Σαμαράς, Βενιζέλος ερίζουν για την πατρότητα ενός μέτρου που ούτως ή άλλως από μόνο του δεν είναι πανάκεια. Οι ευθύνες λοιπόν δεν μοιράζονται το ίδιο. Και ούτε αν έλθουν κλιμάκια 60 ή 100 ατόμων θα επιλυθεί το πρόβλημα. Χρειάζεται αλλαγή πολιτικής. Δυστυχώς με τεράστιες ευθύνες ΠΑΣΟΚ, ΝΔ, οδηγούμαστε σε φοβερές καταστάσεις. Το Σεπτέμβριο θα φθάσουμε επισήμως το 1 εκατομμύριο ανέργους, με την πλειόνοτητά τους να είναι νέοι και νέες!».

Το ΓραφείοΤύπου ΣΥΝ, 12 Αυγούστου 2011

Μιλώντας στην πρωινή τηλεοπτική εκπομπή του Alter «Στο Ρυθμό της Ημέρας», η

· Για το θέμα του ΙΚΑ και της διασφάλισης των συντάξεων
Δεν καταλαβαίνω τον εκβιασμό για τη ψήφιση του Μεσοπρόθεσμου και του Μνημονίου προκειμένου να πληρωθούν οι συντάξεις, τη στιγμή που δεν υπάρχει τέτοιο θέμα, σύμφωνα με τα όσα λέει ο κ. Ρ. Σπυρόπουλος.

Ποια είναι τα πολιτικά εχέγγυα ότι σήμερα σε περίοδο βαθιάς ύφεσης και εξαθλίωσης των εργαζομένων σε ιδιωτικό και δημόσιο τομέα, το ΙΚΑ θα καταφέρει να κάνει ό,τι δεν μπόρεσε στα 20 χρόνια διακυβέρνησης ΠΑΣΟΚ και 5 χρόνια διακυβέρνησης ΝΔ;

· Για την κυβερνητική πολιτική
Οι διαρκείς κυβερνητικές παλινωδίες, π.χ. για το ΦΠΑ, δημιουργούν τεράστια αναστάτωση στην αγορά, με αποτέλεσμα το Σεπτέμβριο να έχουμε περισσότερους ανέργους. Τα μέτρα αυτά είναι κυβερνητικά και δεν προέρχονται από την Τρόικα, όπως για παράδειγμα το θέμα των οδηγών ταξί.

Οι περικοπές οδηγούν στο ξεχαρβάλωμα του δημόσιου τομέα. Αντιθέτως μόλις χθες ξεκινά καινούργια επιτροπή για το θέμα των περιβόητων ‘τυφλών εξοπλιστικών συστημάτων’ που είχαμε πληρώσει το 2000. Δεν γίνεται δηλαδή καμία προσπάθεια να σωθούν χρήματα από υποβρύχια που γέρνουν και αντιλαμβανόμαστε την περικοπή των δαπανών με το να στέλνουμε στην ανεργία νέους ανθρώπους και να συρρικνώνεται το κράτος πρόνοιας.

Συζητάμε για τα ευρώ που μπορεί να δεσμεύσουν οι τράπεζες, τα cds, κ.α., αλλά απλά χρεοκοπία σημαίνει ότι γυρνάμε πίσω πολλά χρόνια. Ότι δεν υπάρχουν σχολεία, νοσοκομεία, Κέντρα Εξυπηρέτησης Πολιτών.

· Για προτάσεις της Αριστεράς για την κρίση
Επανεκκίνηση της οικονομίας μπορεί να γίνει, όχι με τη μείωση της φορολόγησης όπως έκανε η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, αλλά με σοβαρή φορολόγηση του μεγάλου κεφαλαίου, αν λειτουργήσει διαφορετικά η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, αν το ευρωομόλογο, για το οποίο ερίζουν ετεροχρονισμένα οι κκ Παπανδρέου και Σαμαράς, δεν γίνει τοξικό.

Και σε ευρωπαϊκό και σε εθνικό επίπεδο ο Συνασπισμός έχει καταθέσει υπεύθυνες προτάσεις, που ΠΑΣΟΚ και ΝΔ λοιδορούσαν, όπως π.χ. το ευρωομόλογο ή την αλλαγή του ρόλου της ΕΚΤ. Η καραμέλα περί μιας Αριστεράς που μιλά διαρκώς για ανεφάρμοστα πράγματα, αποδεικνύεται από την πραγματικότητα ξεπερασμένη. Αν είχαν ακολουθηθεί οι προτάσεις του ΚΕΑ και του ΣΥΡΙΖΑ, μπορεί να μην είχαμε κατρακυλήσει τόσο πολύ.

Το Γραφείο Τύπου ΣΥΝ, 11 Αυγούστου 2011

Του Κώστα Βούλγαρη, «Αναγνώσεις», Η Αυγή, 18 Ιουνίου 2011

Η κριτικός Κάρμεν Καλίλ παραιτήθηκε από την τριμελή επιτροπή του Διεθνούς Βραβείου Μπούκερ, ως ένδειξη διαμαρτυρίας για τη βράβευση του συγγραφέα Φίλιπ Ροθ, ο οποίος, στις έως τώρα δημοσιογραφικές παρουσιάσεις, τις πάμπολλες συνεντεύξεις και τις copy-paste «κριτικές» που κυκλοφορούν από χώρα σε χώρα (και στη δική μας), χαρακτηριζόταν, ελαφρά τη καρδία, ως ο κορυφαίος εν ζωή αμερικανός συγγραφέας. “Γράφει ξανά και ξανά το ίδιο θέμα, σχεδόν σε κάθε του βιβλίο», δήλωσε η Κάρμεν Καλίλ, «δεν τον κατατάσσω καν στους συγγραφείς», συνέχισε, «σε 20 χρόνια από τώρα κανείς δεν θα διαβάζει τον Φίλιπ Ροθ».

Κανείς δεν μπορεί να προδιαγράψει με ασφάλεια τη μελλοντική τύχη κανενός συγγραφέα, κανενός βιβλίου, όμως είναι η πρώτη φορά που τίθεται, με αυτόν τον έντονο αλλά και συμβολικό τρόπο ένα μείζον ζήτημα: η λογοτεχνία «εποχής», που καταναλώνεται ως «σύγχρονη λογοτεχνία», και καταναλώνεται ακριβώς γιατί κολακεύει και νομιμοποιεί την περί λογοτεχνίας μαζική εντύπωση, είναι όντως λογοτεχνία; Κομίζει έστω και το παραμικρό εις τέχνην;
Το ερώτημα δεν είναι φιλολογικό. Ούτε αισθητικό. Είναι πρώτα απ’ όλα πολιτικό. Γιατί η λογοτεχνία εποχής αναπαράγει τους «όρους αναπαραγωγής» της κοινωνικής πραγματικότητας της εποχής. Επιπλέον δε, οι αναγνώστες του Ροθ, τόσο στην Αμερική και την Ευρώπη όσο και στην Ελλάδα, είναι κυρίως μεσοαστοί της ευρύτερης κεντροαριστεράς. Το ίδιο και όσοι διά του Τύπου έχουν αναλάβει, όλα αυτά τα χρόνια, σχεδόν εργολαβικά, την προβολή του έργου του: «Με το Παντρεύτηκα έναν κομμουνιστή και με το Ανθρώπινο στίγμα η οπτική του [Φίλιπ Ροθ] ανοίγεται και γράφει το μεγάλο αμερικανικό μυθιστόρημα» (Κατερίνα Σχινά).
Αλλά, γίνεται να κάνεις προωθημένη πολιτική, να έχεις προωθημένη σκέψη, να έχεις τη φιλοδοξία να «δείξεις» στην κοινωνία αιτίες και προοπτικές, δηλαδή όλα αυτά που δεν «βλέπει», όντας πνιγμένη μέσα στα μαζικά στερεότυπα, όταν, εσύ ο ίδιος, κολυμπάς μέσα στα ίδια, μαζικά αισθητικά στερεότυπα της εποχής; Γιατί, όπως όλοι γνωρίζουμε πια, η ιδεολογία αρθρώνεται εν πολλοίς μέσω της αισθητικής και του πολιτισμού.
Δεν έχω την ψευδαίσθηση ότι αυτή η βίαιη, και γενναία κίνηση της Κάρμεν Καλίλ, παρ’ ότι άνοιξε έναν μεγάλο κύκλο συζητήσεων, αρκεί για να τεθεί ευρύτερα ένα τέτοιο ερώτημα, ως «υπαρξιακό» ερώτημα κάθε σοβαρού, πόσω μάλλον και αριστερού αναγνώστη πεζογραφίας. Γιατί, ακόμα και αν εγκαταλείψουν κάποιοι αναγνώστες τον Ροθ, υπάρχουν χιλιάδες άλλοι Ροθ διαθέσιμοι.
Θα υπάρξουν όμως και κάποιοι αναγνώστες, που θα σκεφτούν τις ενστάσεις της Κάρμεν Καλίλ. Θα κάνουν και δεύτερες σκέψεις, δεν θα συρθούν όλοι στον επόμενο Ροθ. Όπως δεν υποδέχθηκαν όλες οι στήλες βιβλίου του ελληνικού Τύπου με ανοικτές αγκάλες τον Ροθ. Αρχής γενομένης προ αρκετών ετών, έχω επανειλημμένα σχολιάσει την κοινοτυπία της γραφής του Ροθ και την υπερτίμησή του. Μάλιστα, σχετικά πρόσφατα, ένα από τα κείμενά μου είχε έναν χαρακτηριστικό τίτλο, που εξέφραζε τη διακύμανση των αισθητικών κριτηρίων, την έκπτωση και την ανάγκη επιστροφής: «Από τον Τζίγκα Βέρτοφ στον Φίλιπ Ροθ, και πάλι στην τέχνη». Μόνο που για να φθάσει ο αναγνώστης στην τέχνη, πρέπει να κοπιάσει και λίγο, πρέπει να θέλει να αφήσει πίσω του τα μαζικά στερεότυπα, τη βολή του. Εν τέλει, πρέπει αυτή η πραγματικότητα που ζει, όχι μόνο η κοινωνική και η πολιτική αλλά και η πραγματικότητα της κουλτούρας του, να μην τον ικανοποιεί. Να θέλει να αλλάξει ο ίδιος, γιατί η εικόνα του «εαυτού του», που του επιφυλάσσει και του επιστρέφει η πραγματικότητα, διά της «λογοτεχνίας εποχής», δεν τον ικανοποιεί. Μόνο τότε μπορεί να αποφασίσει να φθάσει στην τέχνη. Και μόνο έτσι μπορεί να είναι κάποιος αριστερός, θα πρόσθετα.
Αλλά ας επανέλθουμε στα βραβεία, αφού ο Φίλιπ Ροθ επί σειρά ετών προαλείφεται και για το Νόμπελ, και ίσως κάποια στιγμή το πάρει. Αντίθετα, ο όντως μεγαλύτερος αμερικανός συγγραφέας της εποχής μας (νοουμένης ως ιστορικού παρόντος), ο Τόμας Πύντσον (αυτός που δεν φωτογραφίζεται, που δεν γνωρίζει κανείς πού ζει και τι κάνει, κλπ, κλπ), όταν κάποιοι κριτικοί τόλμησαν να τον βραβεύσουν, στην τελετή απονομής έστειλε στη θέση του έναν κλόουν… Απλούστατα, γιατί ο Πύντσον αρνείται να υποδυθεί και να περιφέρει την περσόνα του συγγραφέα, επικυρώνοντας, και έτσι, τον τρόπο με τον οποίο ορίζεται μέσα στη μεταμοντέρνα συνθήκη, τρόπος που βέβαια συνάδει με το αισθητικό πρόταγμα των βιβλίων του, το οποίο αρνείται μετωπικά την «πολιτική ορθότητα». Αντίστοιχα, ο δημόσιος τρόπος του Φίλιπ Ροθ, που περιφέρεται από συνεντεύξεως σε συνέντευξη και από κοινοτυπία σε κοινοτυπία, συνάδει με το αισθητικό πρόταγμα των δικών του βιβλίων του, δηλαδή με τον «ορισμό» της κατάφασης στις συμβάσεις της πολιτικής ορθότητας. Ο αναγνώστης διαλέγει και παίρνει. Με την ευθύνη βέβαια να είναι όλη δική του.

Του Κώστα Βούλγαρη, Η Αυγή της Κυριακής, «Αναγνώσεις», 12 Ιουνίου 2011

Το αίτημα για μια νέα λαϊκότητα
Η αγανάκτηση στις πλατείες της Ευρώπης

Το μεταπολεμικό ευρωπαϊκό κοσμοείδωλο διαμόρφωσε μια αποδεκτή ταυτότητα, για τα εκατομμύρια λαϊκών ανθρώπων που έβγαιναν καθημαγμένοι απ’ τον πόλεμο, συνιστούσε μια πειστική αφήγηση, στη βάση της προόδου, που επικυρώθηκε, αν και ως δυναμική ελέγχθηκε πολιτικά, από το «κοινωνικό συμβόλαιο» της σοσιαλδημοκρατίας. Όμως, μέσα σε αυτό το κοσμοείδωλο, μέσα σε αυτή την αφήγηση, κανένας δεν ντρεπόταν που ήταν φτωχός – όλοι πίστευαν πως θα βελτιώσουν τη ζωή τους.
Αυτό το κοινωνικό συμβόλαιο κατέρρευσε απολύτως με την οικονομική κρίση, που ήρθε να επικυρώσει δραματικά το τέλος της μεταπολεμικής εποχής, τέλος που είχε επέλθει, τόσο ιδεολογικά όσο και γεωπολιτικά, με την πτώση του Τείχους, το 1989. Στα εικοσιδύο αυτά χρόνια, με την πλήρη ιδεολογική επικράτηση του νεοφιλελευθερισμού, υπήρξε μια τεράστια αλλαγή: όποιος ήταν φτωχός έπρεπε να νιώθει, και ένιωθε, ένοχος (και ξόδευε δανεικά λεφτά, για να κρύψει την ενοχή του). Με αυτή την έννοια, η σημερινή κρίση είναι πρώτα απ’ όλα κρίση αξιών.

Τα μεσαία και χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα, και οι πολυπληθείς νέοι που όλες αυτές τις μέρες συγκεντρώνονται στο Σύνταγμα και τις άλλες πλατείες, ελληνικών και ευρωπαϊκών πόλεων, εκφράζουν την αγανάκτησή τους, για πολλά πράγματα συγχρόνως: την οριστική ακύρωση του δεδομένου μέχρι πρότινος «κοινωνικού συμβολαίου», την έκπτωση από την κοινωνική τους θέση, την υποβάθμιση του επιπέδου ζωής τους, την αδυναμία τους, οι νέοι, να ενταχθούν στο κλυδωνιζόμενο άρμα της προόδου, την απουσία ελπίδας και προοπτικής.
Όπως είναι φυσικό, ο καθένας πηγαίνει στις πλατείες με όσα κουβαλάει στο κεφάλι του. Και αν το κυρίαρχο ιδεολογικό σχήμα της νεοελληνικής κοινωνίας είναι ο εθνικολαϊκισμός, είναι φυσικό οι περισσότεροι αγανακτισμένοι με αυτό να προσέρχονται. Αυτό το ιδεολογικό σχήμα, που συνοψίζεται με προμετωπίδα του τον Μίκη Θεοδωράκη και το μελοποιημένο «Άξιον εστί», είναι βέβαια πεπαλαιωμένο, αλλά παραμένει ίσως το μοναδικό ισχυρό και συνεκτικό σχήμα που περιγράφει και ταυτοποιεί τη λαϊκότητα, έστω και αν συγχρόνως την ακυρώνει, μέσα από το ιδεολόγημα του «ανάδελφου έθνους» που κατοικεί αυτή τη χώρα: Της Ασίας αν αγγίζει από τη μια – της Ευρώπης λίγο αν ακουμπά, στον αιθέρα στέκει να – και στη θάλασσα μόνη της. Γιατί η εθνικολαϊκή αφήγηση υποκαθιστά τη λαϊκότητα: ευνουχίζοντας τη δυναμική της, τη μεταγράφει στους κώδικες της «εθνικής ομοψυχίας», απαλύνοντας κάθε ταξική αναφορά της.
Το θέμα όμως δεν είναι η εύκολη καταγγελία του ιδεολογικού σχήματος του εθνικολαϊκισμού, που, φθάνοντας στην «άνω» πλατεία Συντάγματος, παίρνει ακόμα και αντικοινοβουλευτικές αποχρώσεις, αλλά το ζητούμενο είναι να προσδιορίσουμε τις αιτίες, αφενός της κινητοποίησης τόσων ανθρώπων και αφετέρου της έκφρασής τους με τον εύκαιρο, και έντονα συγκινησιακό εθνικολαϊκό λόγο.
Το αίτημα που αναδύεται από τις πλατείες, αίτημα όχι συγκυριακό, ούτε και οργανωμένο ακόμα ως λόγος πειστικός, αλλά πάντως αίτημα ιστορικό, είναι η διαμόρφωση μιας νέας λαϊκότητας, μέσα σε μια νέα ευρωπαϊκή αφήγηση, που ενδεχομένως θα εκφρασθεί με μια νέα δημοκρατική συνθήκη νομιμοποίησης, που θα καθορίζει τους στοιχειωδώς αποδεκτούς όρους με τους οποίους θα πορευθούν οι ευρωπαϊκές κοινωνίες∙ μέσα από τη διαμόρφωση, εν τέλει, ενός νέου κοσμοειδώλου, το οποίο, όπως όλα τα κοινωνικά κοσμοείδωλα, θα έχει τη γενική αποδοχή, αλλά ταυτόχρονα θα είναι πολυφωνικό και θα διαπερνάται από ανειρήνευτες κοινωνικές, πολιτικές, ιδεολογικές, αισθητικές αντιθέσεις…
Εδώ, ο ρόλος των πνευματικών ανθρώπων, των επιστημόνων, των καλλιτεχνών, είναι κρίσιμος. Μια ματιά να ρίξουμε στον μεταπολεμικό ευρωπαϊκό κινηματογράφο, νομίζω πως αρκεί για να πειστεί και ο πιο δύσπιστος, για το πώς αρθρώθηκε η μεταπολεμική λαϊκότητα, ως μια ευρύτατη πολιτισμική διεργασία. Αντίθετα, η αλαζονεία και η αντιπολιτική ρητορεία, όταν μάλιστα εκφέρεται κάτω από τη μαρκίζα των «πνευματικών ανθρώπων» (όπως π.χ. οι 32 «ανησυχούντες»), δεν οδηγεί παρά στην ανατροφοδότηση και τη «δικαίωση» των πιο ακραίων μορφών εθνικολαϊκισμού, του οποίου το «ανώτατο στάδιο» το γνώρισαν πολύ καλά οι ευρωπαϊκές κοινωνίες με τον φασισμό. Ακριβώς για να μην το ξαναζήσουν, έπραξαν ό,τι έπραξαν στις μεταπολεμικές δεκαετίες, όχι βέβαια με «εθνική ομοψυχία», αλλά με αντιπαραθέσεις και συγκρούσεις, πάντως με τη συμφωνία ότι η Ευρώπη και οι κοινωνίες της έπρεπε να πάνε μπροστά, με κοινωνικό κράτος, με ανθρώπινα και πολιτικά δικαιώματα. Και πήγαν μπροστά μόνο διά της πολιτικής, όχι με την, δήθεν αφ’ υψηλού, απαξίωσή της.
Το ιστορικό αίτημα για μια νέα λαϊκότητα, η ανάγκη διαμόρφωσης ενός νέου κοσμοειδώλου, αποτελεί το μέγιστο διακύβευμα της παρούσας κρίσης. Όλοι επ’ αυτού ακριβώς κρινόμαστε, και πρώτα απ’ όλα η Αριστερά, που θα πρέπει να νοηματοδοτήσει την κοινωνική αγανάκτηση. Γιατί το θέμα δεν είναι πώς προσέρχεται ο καθένας στις πλατείες, αλλά πώς θα φύγει, και κυρίως πού θα πάει. Οι διαδικασίες των λαϊκών συνελεύσεων που φουντώνουν στην «κάτω» πλατεία Συντάγματος δείχνουν τη διέξοδο. Τη δε προοπτική, θα την αναδείξουν και θα την υφάνουν, ψηφίδα την ψηφίδα, όσοι πνευματικοί άνθρωποι δεν ανησυχούν για την καθεστωτική βολή τους…

Με το δεύτερο μνημόνιο προ των θυρών και τις απαιτήσεις της «Τρόικας» για άμεσες αποκρατικοποιήσεις, βλέπουμε να αναπτύσσεται πλέον πλήρως η συνολική επιχείρηση που αφορά στη χώρα μας και ξεκίνησε εδώ και δύο χρόνια από την κρίση χρέους που ήλθε στο προσκήνιο μετά την επικράτηση του ΠΑΣΟΚ στις εκλογές του Οκτωβρίου του 2009

Στο τελευταίο του βιβλίο, με τίτλο «Our kind of traitor» (δηλ. «ο δικός μας προδότης»), ο γνωστός συγγραφέας Τζων Λε Καρέ, που πλέον έχει αφήσει πίσω του τα ψυχροπολεμικά κατασκοπευτικά έργα, και έχει προσαρμοστεί στη σύγχρονη πραγματικότητα, κάνει μια τολμηρή υπόθεση: κι αν τα χρήματα από το λαθρεμπόριο ναρκωτικών ήσαν εκείνα που έσωσαν τις τράπεζες στη διάρκεια της παγκόσμιας κρίσης του 2008; Αυτό που κάτω από την επιδέξια πένα του Λε Καρέ μεταμορφώνεται σε ένα γεμάτο σασπένς θρίλερ, με αναπάντεχες εξελίξεις, ίσως τελικά να μην είναι απολύτως προϊόν μυθοπλασίας. Και τούτο γιατί τον Δεκέμβριο του 2009, η βρετανική εφημερίδα «Ομπσέρβερ» δημοσίευσε ένα άρθρο στο οποίο ο τότε γενικός διευθυντής του στη Βιέννη και παράλληλα επικεφαλής της υπηρεσίας του διεθνούς οργανισμού κατά των Ναρκωτικών και του Οργανωμένου Εγκλήματος, Αντόνιο Μαρία Κόστα, δήλωνε ότι υπάρχουν αποδείξεις σύμφωνα με τις οποίες ορισμένες διατραπεζικές συναλλαγές χρηματοδοτήθηκαν με χρήματα προερχόμενα από το λαθρεμπόριο ναρκωτικών και από άλλες παράνομες δραστηριότητες και ότι αυτά ακριβώς τα δις ΄ξεπλύθηκαν΄προκειμένου να διασωθεί το σύστημα, τη στιγμή που βρισκόταν αντιμέτωπο με έλλειμμα ρευστότητας και κινδύνευε να καταρρεύσει.

Για τι ποσό μιλούσε ο υψηλόβαθμος αξιωματούχος του ΟΗΕ; Ούτε λίγο ούτε πολύ, για 352 δις δολάρια! Μιλώντας στη βρετανική εφημερίδα ο Μαρία Κόστα επισήμανε ότι αυτά τα χρήματα, που εντάχθηκαν με τον τρόπο αυτό στο σύστημα, ήταν «η μόνη επένδυση σε ρευστά κεφάλαια», σε μια στιγμή γενικευμένου πανικού, ενώ αποδίδει τις πληροφορίες του σε «υπηρεσίες πληροφοριών και δικαστές». Έκτοτε, οι υπηρεσίες του ΟΗΕ δεν έχουν δώσει συνέχεια σε αυτό το θέμα-ταμπού, ενώ τον Μαρία Κόστα διαδέχθηκε ο ρώσος Γιούρι Φεντότοφ.

Ποιο το δίδαγμα της μικρής αυτής ιστορίας; Πέραν του κλασικού, ότι δηλαδή το χρήμα δεν έχει χρώμα, μυρωδιά, κτλ, και άρα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε κάθε είδους σκοπούς, ακόμη και για τη χρηματοδότηση του παραπαίοντος τραπεζικού συστήματος, υπάρχουν άλλα δύο σημεία που πρέπει να παρατηρήσουμε: πρώτον, ότι το θέμα «θάφτηκε», τα mainstream ΜΜΕ δεν ενδιαφέρθηκαν να δώσουν συνέχεια σε αυτό που ξεκίνησε ο Ομπσέρβερ και δεύτερον, ότι στο όνομα ακριβώς χρηματιστικών (περιλαμβανομένων και τραπεζικών) συμφερόντων, ελληνικών και ξένων, ακριβώς αυτής της νεοφιλελεύθερης πολιτικής, που δεν διστάζει την ΄κολεγιά΄και με ναρκωδολάρια προκειμένου να συντηρήσει το αποτυχημένο μοντέλο της, επιχειρείται σήμερα η μεγαλύτερη άλωση, όχι απλά της ελληνικής οικονομίας αλλά συνολικά της ελληνικής κοινωνίας… Με άλλα λόγια, αυτό το κομμάτι των ξένων συμφερόντων (με ντόπιους συνεργάτες τους είναι η αλήθεια) ενδύεται το μανδύα της… ηθικής και άριστης διαχείρισης, προκειμένου να προωθήσει στη χώρα μας σειρά δομικών αλλαγών που θα μας οδηγήσουν δεκαετίες πίσω, σε καταστάσεις που θα συγκρίνονται με υπανάπτυκτες, αφρικανικές οικονομίες. Όχι ότι οι αλλαγές στην παραγωγική δομή της χώρας δεν είναι απαραίτητες, και μάλιστα επειγόντως, αλλά όχι στην κατεύθυνση που επιθυμούν όσοι, σήμερα, στο όνομα της κρίσης χρέους, προωθούν άρον-άρον αποκρατικοποιήσεις κρίσιμων τομέων για την οικονομία και την ανάπτυξη.

Ένα προκατασκευασμένο δράμα σε δύο φάσεις

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά τους. Με το δεύτερο μνημόνιο προ των θυρών και τις απαιτήσεις της «Τρόικας»για άμεσες αποκρατικοποιήσεις, βλέπουμε να αναπτύσσεται πλέον πλήρως η συνολική επιχείρηση που αφορά στη χώρα μας και ξεκίνησε εδώ και δύο χρόνια απότην κρίση χρέους που ήλθε στο προσκήνιο μετά την επικράτηση του ΠΑΣΟΚ στις εκλογές του Οκτωβρίου του 2009. Σε πρώτη φάση, κι ενώ
προεκλογικά ο σημερινός πρωθυπουργός δεν κουραζόταν να επαναλαμβάνει αυτό που σήμερα έχει γίνει η πιο αιχμηρή ατάκα εναντίον του, δηλ. «λεφτά υπάρχουν», η κυβέρνηση, προσφεύγοντας στην υπογραφή του πρώτου Μνημονίου με την Επιτροπή, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, έβαζε σε εφαρμογή, τον Απρίλιο του 2010, το πρώτο (όπως σύντομα αποδείχθηκε) πακέτο λιτότητας, στοχεύοντας στη μείωση μισθών, συντάξεων, στη δραστική περικοπή δημόσιων δαπανών, ενώ την ίδια στιγμή αποτύγχανε παταγωδώς να ελέγξει την καλπάζουσα φοροδιαφυγή και εισφοροδιαφυγή.

Και το αποτέλεσμα; Πενιχρό. Παρότι ο ελληνικός λαός, και ιδιαίτερα οι πιο αδύναμες κοινωνικά τάξεις, «μάτωναν» από τις θυσίες στο βωμό τής πιο ακραίας νεοφιλελεύθερης πολιτικής, το αποτέλεσμα ήταν ανύπαρκτο. Και αυτό δεν ήταν ένας κεραυνός εν αιθρία, αλλά το προδιαγεγραμμένο αποτέλεσμα της συγκεκριμένης πολιτικής: δεν χρειάζεται κανείς να διαθέτει διδακτορικό στην οικονομία, για να γνωρίζει ότι οι κρίσεις χρέους δεν αντιμετωπίζονται με πολιτικές ύφεσης και λιτότητας. Την επώδυνη εμπειρία έχουν βιώσει ήδη χώρες της Λατινικής Αμερικής, της νοτιο-ανατολικής Ασίας και της Βαλτικής… Η κυβέρνηση Παπανδρέου δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι δεν γνώριζε πού θα οδηγούσαν τα μέτρα της: ηθελημένα, με πρόγραμμα, επέλεξε την αποδόμηση του κοινωνικού ιστού και την υπονόμευση κάθε είδους κοινωνικού κεκτημένου. Η πολιτική της δεν έχει τίποτε να «ζηλέψει» από ένα είδος τριτοκοσμικού θατσερισμού, που στοχεύει στη συρρίκνωση των πρωτογενών δαπανών στο 30%, ποσοστό που δεν αρμόζει σε χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά σε αφρικανική…

Παράλληλα, γινόταν φανερό ότι βρισκόμασταν μόνο στην πρώτη φάση του δράματος. Η δεύτερη φάση είναι αυτή που βιώνουμε τώρα και έχει τη μορφή του «κυρίως πιάτου»: οι όροι του δεύτερου μνημονίου στοχεύουν πλέον στην εκποίηση δημόσιας περιουσίας, μέσω σειράς ιδιωτικοποιήσεων κρίσιμων τομέων για την εθνική μας οικονομία, στο όνομα των εγγυήσεων των πιστωτών μας. Πρόκειται, αν το σκεφθεί κανείς προσεκτικά, για μια πολύ ιδιαίτερη πορεία της κυβέρνησης Παπανδρέου, η οποία μάλιστα διεκδικεί και τον τίτλο της «σοσιαλιστικής»: τη στιγμή που τα πιο επίσημα, νεοφιλελεύθερα χείλη ομολογούν ότι η περίφημη «συναίνεση της Ουάσινγκτον», το οικονομικό δόγμα του νεοφιλελευθερισμού, πνέει πλέον τα λοίσθια, η κυβέρνηση Γ. Παπανδρέου επιλέγει να αποδεχθεί τις αποτυχημένες συνταγές της Κομισιόν, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου!

Και τι λένε αυτές οι αποτυχημένες και ξεπερασμένες πλέον συνταγές, που ξεκίνησαν εδώ και τριάντα χρόνια με τους Θάτσερ και Ρέηγκαν, στην περίπτωση της χώρας μας; Ιδιωτικοποιήσεις, σωρηδόν, των πιο ζωτικών (και «ζουμερών» οικονομικά, με την έννοια της διασφαλισμένης απόδοσης) κομματιών της ελληνικής οικονομίας. Ιδιωτικοποιήσεις κρίσιμες, γιατί δεν ξεπουλούν απλά τη δημόσια περιουσία αλλά υπονομεύουν για πολλά χρόνια ένα μοντέλο κοινωνικής ανάπτυξης που θα τη χρησιμοποιούσε ως κινητήριο μοχλό.

Με άλλα λόγια, το περιβόητο «μεσοπρόθεσμο», αλλά και όποιο άλλο παρεμφερές πρόγραμμα μας σερβίρουν οι Παπανδρέου, Μπαρόζο, Τρισέ, Λίπσκι (μεταβατικός επικεφαλής του ΔΝΤ) και λοιποί, δεν στοχεύει παρά στην αναπαραγωγή του ίδιου χρεοκοπημένου μοντέλου, αυτού ακριβώς που οδήγησε τη χώρα μας στα σημερινά αδιέξοδα. Γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε: οι σημερινές δημόσιες επιχειρήσεις κρατικοποιήθηκαν κάποτε, προκειμένου να απαλλαγεί η χώρα από έναν σπάταλο, διεφθαρμένο και αναποτελεσματικό τομέα, και έκτοτε αναπτύχθηκαν στη βάση του καπιταλιστικού μοντέλου.

Κυβέρνηση Παπανδρέου: επιστροφή στο… παρελθόν

Σήμερα λοιπόν επιχειρούνται δύο πράγματα: πρώτον, επιστροφή στα χέρια των ιδιωτικών συμφερόντων κρίσιμων κομματιών της ελληνικής οικονομίας (καίριων δηλαδή υποδομών, όπως λιμάνια, αεροδρόμια, δρόμοι, κ.ά.) μεστόχο την εμπορευματοποίηση και ιδιωτικοποίηση δημοσίων αγαθών – ας μην ξεχνάμε ότι η έννοια του δημόσιου αγαθού τυγχάνει προστασίας από την ίδια την Ε.Ε. Δεύτερον, επιχειρείται παράλληλα εκμηδένιση του συνδικαλιστικού παράγοντα, προκειμένου να απαξιωθεί στη συλλογική συνείδηση (στην προσπάθεια βοήθησε και η απάθεια της Αριστεράς έναντι της ανάπτυξης εκφυλιστικών φαινομένων στο εσωτερικό τού συνδικαλιστικού κινήματος, ήδη από τη δεκαετία του 1980).

Σε αυτή την ολομέτωπη επίθεση, ποια η θέση της Αριστεράς; Η απάντηση εστιάζεται σε τρία σημεία: πρώτον, στην απόρριψη του προτεινόμενου, ή, καλύτερα, επιβαλλόμενου μοντέλου, τονίζοντας ότι είναι ξεπερασμένο, αναποτελεσματικό και (όπως φάνηκε και από την υπόθεση εργασίας του Λε Καρέ) διεφθαρμένο. Να καταδείξουμε την αποτυχία αυτού του νέου κρατικοδίαιτου καπιταλισμού. Δεύτερον: αυτή η απόρριψη πρέπει απαραιτήτως να συνοδεύεται από θετική πρόταση. Η χώρα μας χρειάζεται βαθιές δομικές αλλαγές. Χρειάζεται παραγωγική ανασυγκρότηση, με εξειδίκευση, με έμφαση στις υποδομές και τα δημόσια αγαθά. Στο πλαίσιο ενός επεξεργασμένου στρατηγικού σχεδίου, πρέπει να σταθμιστεί ο ρόλος της κάθε ΔΕΚΟ, στη βάση των αναγκών που εξυπηρετεί. Ωστόσο, στις περιπτώσεις ΔΕΗ, ΟΤΕ, τραπεζών, πρέπει να διασφαλιστεί ο δημόσιος έλεγχος, προκειμένου να κατοχυρωθεί ο ρόλος της χώρας στο διεθνές οικονομικό σκηνικό.

Ο ρόλος της χρήσιμης Αριστεράς

Στην κυβέρνηση που επιμένει στα εκβιαστικά διλήμματα, του τύπου <<εντός ή εκτός του ευρώ>>, που επιχειρούν να μεταφέρουν το βάρος της ευθύνης, η Αριστερά οφείλει, χωρίς λαϊκισμούς και καταγγελτικές ευκολίες, να απαντήσει, προωθώντας τη διεκδικητική αναδιαπραγμάτευση, συντονίζοντας τις δυνάμεις της με εκείνες των λαών της Ισπανίας, της Πορτογαλίας, της Ιρλανδίας, στο πλαίσιο της αλληλεγγύης του ευρώ. Μέσα στο ευρώ ας διεκδικήσουμε λύσεις, όχι μεμονωμένες αλλά συλλογικές, μαζί με τους άλλους ευρωπαϊκούς λαούς που υφίστανται κι αυτοί τις πολιτικές σκληρής λιτότητας.

Οι σημερινές συγκυρίες στις οποίες καλείται να δράσει η Αριστερά είναι εξαιρετικά δύσκολες, καθώς έχουμε συνδυασμό εξωτερικών και εσωτερικών πιέσεων, προκειμένου να συντηρηθεί το αποτυχημένο μοντέλο που μας οδήγησε στη χρεοκοπία. Ωστόσο, σε αυτές ακριβώς τις συγκυρίες χρειάζεται ο τόπος μια Αριστερά τολμηρή, ευρηματική, που λέει τα πράγματα με το όνομά τους, προτείνει λύσεις και ζητά ανατροπές. Μια Αριστερά χρήσιμη: της καταγγελίας αλλά και των προτάσεων. Μια Αριστερά υπέρ των αναγκών της κοινωνίας, υπέρ των αναγκών των αδυνάτων.

Της Ρένας Δούρου, Έθνος της Κυριακής, 6 Ιουνίου 2011

Όταν γράφω τούτες τις γραμμές (βράδυ Παρασκευής), η κινητοποίηση στο Σύνταγμα δεν έχει χάσει τίποτε από τη ζωντάνια και τον παλμό της, από τα εφευρετικά της συνθήματα και από τη φρεσκάδα που ξαφνικά έφερε στο μουχλιασμένο και αρτηριοσκληρωμένο πολιτικό μας σκηνικό. Ούτε και τα περιβόητα επεισόδια στην Αργυρούπολη-για τα οποία ΜΜΕ και πολιτικοί έσπευσαν να ξανανεβάσουν το χιλιοπαιγμένο έργο/παρωδία με θέμα τη βεντέτα ΣΥΡΙΖΑ-κυβέρνησης- μπόρεσαν να σπιλώσουν αυτό το καινούργιο που είναι σε εξέλιξη.

Σύμφωνοι, δεν γνωρίζουμε ποια θα είναι η κατάληξη. Δεν γνωρίζουμε αν θα υπάρξουν παρεκτροπές και τι είδους μπορεί να είναι αυτές. Έχουν όμως σημασία όλα αυτά; Κατά τη γνώμη μου, όχι. Γιατί από την Τετάρτη, 25 Μαΐου, μπορούμε πλέον να λέμε ότι υπάρχει ένα «πριν» κι ένα «μετά». Είτε μας αρέσει είτε όχι, είτε η Αριστερά είναι διανοητικά έτοιμη είτε όχι, είτε οι διανοούμενοί μας έχουν τις απαραίτητες προσλαμβάνουσες για να επεξεργαστούν τις νέες εξελίξεις είτε όχι, ένα νέο φαινόμενο δίνει πλέον το «παρών»: πολύχρωμο, πολύβουο, μαζικό και σαφές στην έκφραση της αηδίας και της απόρριψης του συστήματος εξουσίας, εξόχως αντιφατικό.

Ας αφήσουμε λοιπόν τις μεμψιμοιρίες ή επιφυλάξεις –«κι αν καταλήξουμε σε μια νέα Βαϊμάρη;», «κι αν κυριαρχήσουν οι ξενόφοβοι και οι ρατσιστές;», «κι αν κερδίσουν οι εθνικιστές;», «κι αν οδηγηθούμε σε εκτροπή;»-, κι ας προσπαθήσουμε να αφουγκραστούμε τι ΣΗΜΑΙΝΟΥΝ τα εφευρετικά, καυστικά, ενίοτε αδέξια, συνθήματα του κόσμου, χωρίς να επιχειρούμε να δώσουμε μαθήματα (κλασικό χούι αριστερών) ή να κινδυνολογήσουμε.

«Και το περιστατικό με τους βουλευτές που εγκλωβίστηκαν στη Βουλή το βράδυ της Τρίτης;», ακούω την επίκριση. Προς τι οι κλαυθμοί και οι οδυρμοί; Ποιος ευθύνεται για τη σημερινή κατάντια της Βουλής, που έχει μεταβληθεί, από τις κυβερνήσεις ΠΑΣΟΚ και Νέας Δημοκρατίας, σε απλό ιμάντα μεταβίβασης κι εκτέλεσης εντολών; Γιατί το Κοινοβούλιό μας δεν ευτελίστηκε την τελευταία εβδομάδα ή τους τελευταίους μήνες: συστηματικά από το 1974 η Εθνική Αντιπροσωπεία μετατράπηκε σε δεκανίκι της εκάστοτε εξουσίας, με τους βουλευτές πειθαρχικά πρόβατα που αριθμούν πειθαρχικά τις ψήφους τους. Πού πήγε η ανεξαρτησία των βουλευτών; Πού πήγε ο ρόλος του Κοινοβουλίου ως αυτοτελούς νομοθετικής εξουσίας; Κυβερνήσεις και κυβερνητικοί βουλευτές τον απεμπόλησαν από κοινού. Ας μην σοκάρονται υπέρμετρα λοιπόν ορισμένοι στα τηλεπαράθυρα, εκφράζοντας την «οργή» τους για τον «όχλο». Τώρα είναι αργά: όταν ο Συνασπισμός εδώ και πολύ καιρό κατέθετε τεκμηριωμένες προτάσεις για αναβάθμιση και διαφάνεια των αντιπροσωπευτικών θεσμών, είτε χλευαζόταν από κάποιους μικρόνοες «υπερεπαναστάτες» είτε αγνοούνταν από τα κόμματα εξουσίας, που δεν μπορούσαν να αφήσουν το σύστημα (και την κουτάλα) της μίζας να πάει χαμένο. Σήμερα οι αγανακτισμένοι αντιστρέφουν το κάτοπτρο και η αντανάκλαση της εικόνας είναι τραγελαφική μεν, αυθεντική δε: άλλοι εθνοπατέρες να το σκάνε μέσα στο σκοτάδι του Εθνικού Κήπου κι άλλοι με τα αυτοκίνητά τους να περνούν από την οδό που άνοιξαν οι αστυνομικές δυνάμεις, υφιστάμενοι τη χλεύη των αγανακτισμένων. Αποκρουστικές και οι δύο εκδοχές – συνιστά ωστόσο αποθέωση της υποκρισίας, ΜΜΕ, κομμάτων, η στηλίτευση των συγκεντρωμένων.

Μήπως, όμως, υπάρχει όντως ο κίνδυνος μιας νέας Βαϊμάρης; Ναι, υπάρχει. Αλλά αυτό είναι το διακύβευμα, αυτή είναι η πρόκληση για τις δυνάμεις της αριστεράς: να δώσουν θετική διέξοδο στην οργή, όχι με τους γνωστούς τρόπους του «καπελώματος», αλλά κοινωνικοποιώντας την αγανάκτηση, υποβοηθώντας την να μετατραπεί σε αίσθηση συλλογικότητας, να νοηματοδοτηθεί μέσα σε μια νέα λαϊκότητα.

Της Ρένας Δούρου, Δημοσιεύθηκε στο Eco Left (http://ecoleft.wordpress.com),
31 Μαΐου 2011

Και λοιπόν; Τώρα πώς τοποθετούνται τα αριστερά κόμματα, σε αυτό που βρίσκεται σε εξέλιξη τις τελευταίες μέρες στην πλατεία Συντάγματος αλλά και σε άλλες πλατείες της χώρας; Τώρα που η αγανάκτηση ξεχείλισε και οι αγανακτισμένοι βγήκαν στους δρόμους, με I-phones, I-pads, I-pods, ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές αλλά και κατσαρόλες και σημαίες, όχι μόνο ελληνικές αλλά και γαλλικές, ισπανικές, ιρλανδικές, κ.ά., και χιούμορ, πολύ χιούμορ, καυστικό χιούμορ, μη polically correct, χιούμορ πρωτίστως ενάντια στα κόμματα της εξουσίας βέβαια, αλλά, δευτερευόντως, ενάντια σε ΟΛΑ τα κόμματα, συμπεριλαμβανομένων των αριστερών; Λοιπόν; Τι κάνει, τι λέει η Αριστερά; Τώρα που το κοινωνικό «υποκείμενο», το οποίο δοξάζει και επαινεί σε άρθρα επί άρθρων, με λέξεις επί λέξεων, χιλιάδες λέξεις, παρεμβάσεις, αναλύσεις, κλπ, ξύπνησε επιτέλους, σηκώθηκε από τη γαλήνια απραγία του καναπέ, της τηλεόρασης, του ποδοσφαίρου, και πήγε Σύνταγμα για να φωνάξει: «Πάρε το ποδήλατο και πήδα στον γκρεμό», «Παπανδρέου παπατζή δεν τα φάγαμε μαζί», «Αέρα, αέρα, να φύγει η χολέρα, θέλουμε πρωθυπουργό και όχι καμαριέρα», «κλέφτες, κλέφτες», «Ελλάς, Ελλάς», και πολλά, πολλά άλλα, λιγότερο ή περισσότερο ευρηματικά, όχι όμως, και αυτό είναι το σημαντικότερο, καθοδηγούμενα από τον οποιοδήποτε κομματικό ή άλλο φορέα. Πώς αντιδρά λοιπόν η Αριστερά σε αυτή την υλοποίηση μιας ενός από τους στόχους της: να κατέβει επιτέλους ο κόσμος στους δρόμους μπροστά σε αυτή τη βία της φοροεισπρακτικής λαίλαπας που έχει εξαπολύσει εναντίον του η κυβέρνηση Παπανδρέου; Ακούω ήδη, όχι τον αντίλογο, αλλά τον προβληματισμό των συντρόφων μου: «Πρόκειται για απολύτως θετική αντίδραση, ωστόσο λείπουν οι συγκεκριμένες διεκδικήσεις, γεγονός που καθιστά ευάλωτες αυτού του είδους τις κινητοποιήσεις, καθώς ανά πάσα στιγμή μπορεί να διεισδύσουν σε αυτές στοιχεία διαλυτικά (ακροδεξιοί, προβοκάτορες, όσοι θέλουν να εκφυλίσουν τη δυναμική της αμφισβήτησης, μπαχαλάκηδες, αναρχικοί)». Ίσως μάλιστα να την έχετε ακούσει ήδη να διατυπώνεται αυτή την κριτική, με αυτούς περίπου τους όρους. Όμως, χωρίς κανείς να παραγνωρίζει όλους τους πιθανούς κινδύνους και τα ενδεχόμενα αρνητικής μεταξέλιξης του κινήματος αυτού, οφείλουμε να δούμε, χωρίς επιφυλάξεις, ότι πρόκειται για κίνημα με ανατρεπτική, πρωτοποριακή στόχευση, για ένα φαινόμενο, με άλλα λόγια, που πρέπει να το αντιμετωπίσουμε ως κάτι εντελώς νέο, χωρίς τις παρωπίδες των κλασικών μας αριστερών αντανακλαστικών – ναι, πράγματι, μπορεί τα πράγματα στο μέλλον να εξελιχθούν σε μια νέα Βαϊμάρη αλλά είναι δυνατόν αυτό το ενδεχόμενο (που μέχρι στιγμής τίποτε δεν επιβεβαιώνει) να μας κόβει τα πόδια, να μας απενεργοποιεί μπροστά στην πρώτη προσπάθεια από τη μεταπολίτευση λαϊκής, μαζικής αντίδρασης έναντι μιας ισοπεδωτικής πολιτικής αλλά και του συστήματος που τη γέννησε; Αν εμείς οι Αριστεροί δεν πάρουμε το ρίσκο να αφουγκραστούμε, να πιάσουμε τον παλμό και να μετέχουμε στο φαινόμενο αυτό, τότε θα ξεβραστούμε στο περιθώριο των εξελίξεων και δικαίως.
Αν δεν είναι τούτη εδώ η «μεγάλη ώρα» για την Αριστερά, τότε ποια θα είναι; Τώρα είναι η ώρα να αφουγκραστεί επιτέλους αυτούς που τόσα χρόνια επιδιώκει να εκπροσωπήσει, να τους δώσει φωνή, τώρα που ακούει επιτέλους τη φωνή τους, δεν είναι δυνατόν να… ψιλολογάει «τι» και «πώς» και «μήπως» και «αν» και «μπορεί να» και «υπάρχει φόβος να». Φοβάμαι πολύ, ότι η Αριστερά κινδυνεύει να χάσει άλλο ένα (από τα πολλά) τρένα: να βρεθεί περιθωριοποιημένη, μαζί με τα κόμματα εξουσίας -αν και έχει τις λιγότερες ευθύνες, καθώς ουδέποτε κυβέρνησε ή καταχράστηκε δημόσιο χρήμα-, στο πλαίσιο μιας αναγεννητικής διαδικασίας αμφισβήτησης συνολικά του συστήματος εξουσίας, με ό,τι αυτό περιλαμβάνει (κόμματα, συνδικάτα, οργανώσεις, κ.α.), μια διαδικασία που μόλις τώρα ξεκινάει. Να ταυτιστεί, με άλλα λόγια, με τον κύκλο της μεταπολίτευσης που κλείνει τόσο επώδυνα, αποδεικνύοντας ότι είναι ανίκανη να ανταποκριθεί στα σύγχρονα διακυβεύματα. Γιατί ποιος έχει ανάγκη μια εκτός τόπου και χρόνου Αριστερά, που επαναλαμβάνει σχεδόν τελετουργικά τα παλιά συνθήματα;
Επείγει να αλλάξουμε λογισμικό, τρόπο σκέψης. Να περάσουμε στην εποχή του Facebook, του Twitter και του I-pad. Όπως πλέον οι νέοι, και οι λιγότεροι νέοι, επικοινωνούν με νέα μέσα, διακινούν τα συνθήματα, τις αγωνίες, τις διεκδικήσεις τους, γιατί οι αγανακτισμένοι του Συντάγματος ΕΧΟΥΝ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΕΙΣ, αρκεί να τις ακούσουμε, να τις διαβάσουμε στη δικιά τους γλώσσα. Έτσι κι εμείς, όσοι διεκδικούμε την ονομασία του «αριστερού», οφείλουμε να περάσουμε στον 21ο αιώνα και να ασκήσουμε την αντίστοιχη πολιτική και όχι αυτή του 19ου ή του 20ού, να μιλήσουμε τη σύγχρονη γλώσσα. Διαφορετικά, θα είμαστε καταδικασμένοι να περάσουμε αργά ή γρήγορα σε κάποιο μουσείο, κέρινων ή μη, ομοιωμάτων, με την πινακίδα: homo sinister (και με τις δύο έννοιες της δεύτερης λέξης)…

Τούτες τις μέρες είναι δύσκολο να είσαι πολίτης της Ελλάδας. Και όχι λόγω των οικονομικών δυσκολιών, ελέω άγριας λιτότητας μνημονίου, αλλά κυρίως εξαιτίας της κοινωνικής αγριότητας που εξαπλώνεται με πρωτόγνωρους ρυθμούς για τα ελληνικά δεδομένα. Έχουμε πλέον υπερβεί τα «μεμονωμένα περιστατικά».
Στο κέντρο της Αθήνας το «κυνήγι του μετανάστη» είναι πλέον γεγονός: μελαψοί και έγχρωμοι έχουν εξαφανιστεί για το φόβο των «ελληναράδων» της Χρυσής Αυγής, που υπό τα αδιάφορα βλέμματα των οργάνων της τάξης, επιδίδονται σε αγριότητες αδιανόητες μόλις πριν από λίγα χρόνια, στο όνομα της εκδίκησης για τη δολοφονία του 43χρονου πατέρα στην οδό Ηπείρου από αγνώστους με «λάφυρο» την κάμερά του. Την ίδια στιγμή άγνωστοι νεαροί αποφασίζουν να λύσουν τις διαφορές τους με την αστυνομία, πετώντας μολότοφ μέρα μεσημέρι στα Εξάρχεια, αδιαφορώντας (;) για τη λαϊκή αγορά και το ενδεχόμενο να υπάρξουν (όπως υπήρξαν τελικά) θύματα.

Αυτή η, γενικευμένη πλέον κατάσταση, έχει μια δικιά της διαλεκτική, τέτοια γεγονότα είναι πρόδρομα φαινόμενα της ραγδαίας ανάπτυξης ενός ρατσιστικού, ακροδεξιού κινήματος, όπως ακριβώς στη Γαλλία, πριν από 30 χρόνια, όταν το Εθνικό Μέτωπο του Ζαν Μαρί Λεπέν έκανε εντυπωσιακή είσοδο στην πολιτική σκηνή, για να «μολύνει» έκτοτε συστηματικά με τις ξενόφοβες ιδέες του τη γαλλική κοινωνία. Αναρωτιέμαι, όμως, μήπως είναι πλέον πολύ αργά για αναλύσεις; Μήπως το νήμα επικοινωνίας, όχι με τα «παλικάρια» της Χρυσής Αυγής αλλά με τον κόσμο, που απηυδισμένος από την ανυπαρξία πραγματικής μεταναστευτικής πολιτικής, από την απουσία αστυνόμευσης και προστασίας της ζωής και της περιουσίας του (η αστυνομία μας είναι αποτελεσματική μόνο σε περιπτώσεις που θίγεται άμεσα, όπως με τις δολοφονίες των δύο νέων αστυνομικών της ομάδας ΔΙΑΣ), τείνει πλέον να πάρει διαζύγιο από την πολιτική, από την λογική, και, εντέλει, από την ανθρωπιά; Ίσως όμως αυτό ακριβώς να είναι και το σημερινό στοίχημα της Αριστεράς: πέρα από τις καταγγελίες, να επιχειρήσει να εξηγήσει σε εκείνους που γοητεύονται από τις εύκολες ερμηνείες σύνθετων φαινομένων, που παρασύρονται από τους εξυπνακισμούς του ΛΑΟΣ και που νομίζουν ότι μπορούμε «να πετάξουμε τους ξένους έξω από την Ελλάδα», «να κλείσουμε τα σύνορα», «να καθαρίσουμε την Αθήνα», κ.ο.κ., ότι δεν υπάρχουν ούτε θαυματουργικές λύσεις ούτε από μηχανής θεοί. Ότι η βία δεν μπορεί παρά να γεννά βία και ότι ουδέποτε οδήγησε σε λύση. Αντιθέτως, επιδεινώνει τα υφιστάμενα προβλήματα, των οποίων τα πρώτα θύματα είναι κοινωνικά πιο αδύναμοι κρίκοι – κάποιοι από αυτούς δηλαδή που θαυμάζουν το «κυνήγι του μετανάστη» στο οποίο επιδίδονται τούτες τις μέρες τα ακροδεξιά στοιχεία στην Αθήνα.
Σε τούτη την άγρια εποχή, αυτό το στοίχημα η Αριστερά οφείλει να το κερδίσει. Και πρώτα απ’ όλα, να πιέσει την υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση, να αναθεωρήσει τις πολιτικές που καθιστούν τη χώρα μας χώρο «αποθήκευσης» ανθρώπινων τραγωδιών. Διαφορετικά, η διάλυση, λόγω της οικονομικής κρίσης, της κοινωνικής συνοχής, θα καταλήξει στη διάλυση κάθε κοινωνικού θεσμού, στη διάλυση ολόκληρης της κοινωνικής συνθήκης. Θα φθάσουμε να ζούμε σε μια χώρα στην οποία θα ντρεπόμαστε να ζούμε, σε μια Ευρώπη που σιγά σιγά κυλά στις μεσοπολεμικές αμαρτίες της…

Του Κώστα Βούλγαρη, Η Αυγή της Κυριακής, 3 Απριλίου 2011

Δεν έχει νόημα κάποιου είδους διεξοδική αντιπαράθεση με το κείμενο του Γ. Μαυρίκου (παρατίθεται στο τέλος αυτού του κειμένου) -το οποίο πάντως αποτελεί πολιτισμικό τεκμήριο της εποχής μας, τεκμήριο αγραμματοσύνης και αμετροέπειας-, γιατί οποιαδήποτε απόπειρα κριτικής του θα ισοδυναμούσε με το να κλέβει κανείς παπαδιαμαντικό ξωκλήσι. Άσε δε που μια στοιχειώδης αντιπαράθεση, σημείο προς σημείο, στα μάτια κάποιων αναγνωστών της Αυγής θα επιβεβαίωνε μακαρίως τη συντριπτική υπεροχή του δικού μας χώρου έναντι των «δογματικών».

Μόνο ένα γεγονός νομίζω πως έχει νόημα να σχολιαστεί, γιατί αναπαράγει ένα παλιό σκάνδαλο, το οποίο όμως έχει πολύχρονη διάρκεια και ευρύτερες διαστάσεις. Αναφέρομαι στην καταληκτήρια αναφορά στην περισπούδαστη μελέτη του Ζαχαριάδη «Ο αληθινός Παλαμάς», σε συνδυασμό με μια άλλη κορώνα του κειμένου του Γ. Μαυρίκου: «Σε κάθε περίπτωση, νομίζω ότι στη σύγχρονη πολιτική ιστορία του τόπου, το δικό μας κίνημα έχει αναδείξει και έχει συμπορευτεί με αληθινούς γίγαντες της καλλιτεχνικής και πνευματικής δημιουργίας σε όλους τους τομείς των Γραμμάτων και των Τεχνών, με κορυφαίους διανοητές. Σπουδαίους ανθρώπους που έθεσαν τη μοναδική τους ‘πένα’, την Τέχνη τους, στην υπηρεσία των λαϊκών αγώνων και του Κόμματος. Χρειάζεται σεβασμός στους δικούς μας ‘άγιους’, που άγιασαν με τη στάση ζωής τους και το έργο τους τους αγιασμένους αγώνες του λαού μας».

Το σκάνδαλο λοιπόν, η πιο διαρκής παθολογία της αριστεράς, έχει να κάνει ακριβώς με τον μη σεβασμό των «δικών μας», της κουλτούρας και του έργου των αριστερών δημιουργών, εν τέλει της ίδιας της δυναμικής του αριστερού κινήματος, δηλαδή με το γεγονός ότι η περιβόητη μελέτη του Ζαχαριάδη γράφεται το 1937, και έχει ως στόχο, αναδεικνύοντας τον «αληθινό Παλαμά», να τον «αποσπάσει» από τα χέρια της αστικής τάξης, καθιστώντας τον «δική μας» σημαία. Ναι, το 1937, όταν ο Κώστας Βάρναλης έχει ολοκληρώσει το ποιητικό του έργο, όταν ο Γιάννης Ρίτσος έχει ήδη δώσει, μάλλον χαρίσει, κυριολεκτικά και απλόχερα, στην αριστερά τον «Επιτάφιο», κάνοντας απίστευτες υποχωρήσεις από την ήδη κατακτημένη τεχνική και αισθητική του.

Είναι προφανές, ότι του τραγικά (σε σχέση με τον ιστορικό ρόλο που του έλαχε) αγράμματου Ζαχαριάδη δεν του αρκούσαν αυτοί οι δύο αριστεροί ποιητές∙ του έπεφταν ποιητικά «λίγοι», δεν του έκαναν για «σημαίες». Έτσι ανέλαβε, αυτός αυτοπροσώπως, να κατασκευάσει τον ποιητή-οδηγό της λαοκρατίας, αποκαλύπτοντάς μας το κρυμμένο, αληθινό νόημα του Παλαμά, δηλαδή του επίσημου, καθεστωτικού ποιητή της Μεγάλης Ιδέας.

Η έπαρση του Ζαχαριάδη, έπαρση τυπικά κομματική, αναπαράγεται σε όλα τα συστατικά της και στο παρόν κείμενο: ούτε ο Ζαχαριάδης, τότε, ούτε ο μαθητής του Γ. Μαυρίκος, σήμερα, μπόρεσαν να διανοηθούν ότι τα κολλυβογράμματά τους δεν αρκούν για να χειριστούν και το απλούστερο λογοτεχνικό ή πολιτισμικό φαινόμενο, πόσο μάλλον τα λογοτεχνικά μεγέθη του Παλαμά και του Παπαδιαμάντη. Όμως, εκτός από την έπαρση υπάρχει και η ύβρις: δεν αναρωτήθηκαν ποτέ για την αυτάρκεια της «θεωρίας» τους, δηλαδή για την τραγική φτώχεια της, για την κουτοπόνηρη και ηθελημένη άγνοιά της, έναντι π.χ. εκείνου του τρομακτικού όγκου θεωρητικών επεξεργασιών που είδαν το φως μέσα στο πιο ζέον «καμίνι της ταξικής πάλης», στην επαναστατική Ρωσία, αμέσως πριν και αμέσως μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση, των θεωρητικών επεξεργασιών που ακόμα αρδεύουν πλουσιοπάροχα τη θεωρία της τέχνης, στις πιο προωθημένες αναζητήσεις και επεξεργασίες της.

Με το «αισθητικό» τους κριτήριο τραγικά αναγνωρίσιμο, βαλτωμένο στα απόνερα της λαϊκίστικης παραφιλολογίας, δεν μπαίνουν στον κόπο να αναλογιστούν: πώς στα επαναστατικά χρόνια, οι εργάτες της Αγίας Πετρούπολης άκουγαν, διάβαζαν και έβλεπαν πρωτοποριακά έργα, όπως π.χ. τα φουτουριστικά ποιήματα του Μαγιακόφσκι; Απ’ ό,τι φαίνεται, η «θεωρία» του Γ. Μαυρίκου χρειάζεται ακόμη πολλές δεκαετίες για να φθάσει στο «στάδιο» του φουτουρισμού, και έτη φωτός για να προσεγγίσει το «Μαύρο τετράγωνο» του Μάλεβιτς…

Κι αυτή είναι μια άλλη όψη της τραγωδίας: κανείς δεν θα μπορούσε να χαρακτηρίσει αγράμματη την αριστερά, ούτε την παγκόσμια ούτε την ελληνική. Ακόμα και στο Μεσοπόλεμο, έστω και συνυπολογίζοντας μόνο τον Βάρναλη και τον Ρίτσο (δηλαδή χωρίς να μιλήσουμε για τον «ορισμό» της ευρωπαϊκής πρωτοπορίας, δηλαδή για τον αριστερό και εν ταυτώ σουρεαλιστή Νικόλαο Κάλας, και τόσους άλλους), η αριστερά χρεώνεται ένα μεγάλο μέρος του πνευματικού κεφαλαίου της χώρας. Αλλά και το κοινωνικό σώμα της αριστεράς, σε κάθε εποχή, αποτελείτο από ανθρώπους που διάβαζαν περισσότερο από τους άλλους, και επειδή διάβαζαν με τον τρόπο των αριστερών, με «ιερό» δέος απέναντι στη γνώση, με επίγνωση των ορίων τους, με παροιμιώδη νηφαλιότητα και σεμνότητα, ενίοτε και κρυπτικότητα, γι’ αυτό και μάθαιναν να μιλούν μόνο για όσα ξέρουν καλά.

Η αμετροέπεια αφορά το κομματικό σώμα της αριστεράς, κι αυτή η διαφορά συνιστά μια παθολογία με τη μεγαλύτερη διάρκεια και διάχυση. Ας θυμηθούμε μόνο τον «αληθινό Σολωμό», πριν από κανα δυο χρόνια, στις σελίδες της Αυγής, διά χειρός Αλέκου Αλαβάνου, που με θεωρητικούς αυτοσχεδιασμούς προσπάθησε να μας αποκαλύψει το «πραγματικό νόημα» του «Ύμνου εις την Ελευθερία», αγνοώντας επιδεικτικά την ογκώδη φιλολογική εργασία των σύγχρονων σολωμιστών, οι οποίοι, όλως τυχαίως, στον δικό μας πολιτικό χώρο ανήκουν, σχεδόν όλοι. Αλλά, και πάλι, ας μη χαμογελάσουμε μακαρίως, επιβεβαιωνόμενοι έναντι των κάθε φορά «άλλων», γιατί αυτή η ιστορία δεν έχει τέλος.

Ερχόμαστε έτσι σε μια άλλη όψη, του ίδιου φαινομένου, που επίσης συνδέει τις περιπτώσεις που ήδη ανέφερα: αφορά τον, εκτός τόπου και χρόνου, πολιτικό μαξιμαλισμό. Μάλιστα, η Ζαχαριαδική εκδοχή του ευδοκίμησε αμέσως μετά την κρίση του 1929, ενώ οι σύγχρονες παραφυάδες του βλασταίνουν υπό την παρούσα κρίση. Η συγκυρία, το περιβάλλον της κρίσης είναι φαίνεται ιδανικό για τέτοιες εξάρσεις, οι απλουστεύσεις εύκολα αποκτούν κάποια ερείσματα, όμως είναι γνωστό πως ο βολονταρισμός καταλήγει μόνο στην τραγωδία. Άλλωστε, το έπος της δεκαετίας του 1940, με το παλαμικό κοσμοείδωλο να οργανώνει την ιδεολογία του (ας δει κανείς μόνο τα αντιστασιακά τραγούδια και τα θεατρικά δρώμενα «του βουνού»), είχε την πιο άδοξη κατάληξη: όλο αυτό το κίνημα ηττήθηκε στον Γράμμο, γιατί το κοσμοείδωλό του, ως ιστορικό πρόταγμα, ήταν παρωχημένο. Ηττήθηκε ως παλαμικός, εθνο-ποιμενικός δεκαπεντασύλλαβος, απέναντι στον επελαύνοντα σεφερικό «ελεύθερο» στίχο.

Οι πόλεμοι, και οι εμφύλιοι πόλεμοι, σε «τελευταία ανάλυση» δεν κερδίζονται βέβαια με στίχους, αλλά η ιδεολογία τής κάθε «σημαίας» είναι αναγνωρίσιμη, «μυρίζει» από μακριά, καθορίζει εν πολλοίς την έκβαση των πραγμάτων. Για παράδειγμα, οι ιστορικοί θα συνεχίσουν να ερευνούν το γεγονός ότι οι εργάτες των αστικών κέντρων, ιδιαίτερα της Αθήνας, δεν ανέβηκαν στο βουνό κατά τον εμφύλιο, θα συνεχίσουν να εντοπίζουν κοινωνικούς λόγους και οικονομικές αιτίες, όμως είναι γνωστό πως οι συγκεντρώσεις των εργατών του Μεσοπολέμου έκλειναν με απαγγελίες ποιημάτων του Βάρναλη – σε αυτό, το λαϊκο-εργατικό κοσμοείδωλο είχαν αναγνωρίσει τον εαυτό τους ως εργατική τάξη.

Ο Παλαμάς αντιστοιχούσε στην πριν το 1922 Ελλάδα∙ αντίθετα, με την ίδρυση του ΚΚΕ και με το Φως που καίει (1922) του Βάρναλη, η ελληνική κοινωνία και κουλτούρα περνά οριστικά στην αστική εποχή, δηλαδή στις αντιθέσεις και τα διλήμματά της. Σχεδόν τριάντα χρόνια αργότερα, ο Ζαχαριάδης θα ψάχνει την «ψυχή του λαού» από χωρίου εις χωρίον, στη φλογέρα του Παλαμά… Και, ενενήντα χρόνια αργότερα, ο Γ. Μαυρίκος θεωρεί, αφελώς, μαζί με τον Ζαχαριάδη, πως ο Παπαδιαμάντης, που κι αυτός αντιστοιχεί στην προνεωτερική ελληνική κοινωνία, «περιέγραψε οπωσδήποτε τη ζωή του λαού»… Τη ζωή ποιου λαού, ποιας εποχής, περιέγραψε; Αφηρημένη έννοια είναι ο λαός; Η δε λογοτεχνική «περιγραφή», κι αυτή αισθητικά αφηρημένη έννοια είναι;

Με τούτα και μ’ εκείνα, πάλι στο Μεσοπόλεμο επιστρέφουμε, δηλαδή στο σημείο μηδέν, στη νεκρανάσταση της Ζαχαριαδικής απλουστευτικής αυθαιρεσίας. Και πάλι απ’ την αρχή, προσμένοντας, ίσως μάταια, ίσως με πίστη μεταφυσική αλλά δεν γνωρίζω να υπάρχει καμιά άλλη πίστη, εκείνη τη στιγμή που η πολιτική πρωτοπορία θα αναπνέει στο οξυγόνο της αισθητικής πρωτοπορίας, όπως τότε, στους δρόμους της Αγίας Πετρούπολης. Με τον βολονταρισμό και πάλι να καραδοκεί, να τις καταστρέψει και τις δύο…

Είμαστε μεσοπόλεμος, ανίατα μεσοπόλεμος…
Βύρων Λεοντάρης

Ο αληθινός Παπαδιαμάντης

(…) Δυστυχώς, αυτός ο πράγματι μεγάλος δημιουργός ούτε στη ζωή ούτε στη γλώσσα του, κυρίως όμως ούτε στο έργο του θέλησε να εκφράσει την κοινωνική αδικία και την ανάγκη για απελευθέρωση από αυτήν. Έτσι, έμεινε ένας από τους κορυφαίους νεοέλληνες δημιουργούς που έκανε σπουδαίες περιγραφές, μοναδικές ηθογραφικές προσεγγίσεις, ψυχογραφίες, που έγραψε ύμνους στον ατομισμό και στη θρησκεία, διθυράμβους για τη χριστιανική πίστη και το χριστιανισμό, που ύμνησε την ελληνική φύση και το Αιγαίο πέλαγος. (…) Και, δυστυχώς, μέσα από αυτές τις θέσεις του, μέσα από αυτές τις δοξασίες του και αυτήν τη στάση ζωής ο Αλ. Παπαδιαμάντης φρέναρε τη δυνατότητα που είχε να μπολιαστεί με το κοινωνικοπολιτικό είναι, να προσπαθήσει να το εκφράσει και να αξιοποιήσει το μοναδικό του ταλέντο στην υπηρεσία του λαού ενάντια στους αστικοτσιφλικάδες. Αδίκησε έτσι το μεγάλο του έργο και στένεψε την προσφορά του.(…)

Το στιλ της προσωπικής του ζωής, που αρκούνταν μόνο να έχει χρήματα για το ποτό του και την ταβέρνα του, μαρτυρά ένα είδος κοινωνικής περιθωριοποίησης. Όλοι οι μελετητές του έργου του, οι οποίοι είναι αφοσιωμένοι οπαδοί αυτού του έργου, ομολογούν το συγκεκριμένο τρόπο ζωής και την αγάπη του Αλ. Παπαδιαμάντη στον ασκητισμό και στο αλκοόλ.(…)

Εντέλει, μέσα από όλα αυτά, προκύπτει το ξεκάθαρο ερώτημα: Εμείς, οι κομμουνιστές όταν κρίνουμε έναν δημιουργό, ακόμα και τον πιο σπουδαίο, με ποιον τρόπο θα πρέπει να τον κρίνουμε; Ποια είναι εκείνα τα εργαλεία που θα μας οδηγούν αλάθητα στη σωστή κάθε φορά κρίση; Το εργαλείο είναι η θεωρία μας. Είναι η ανάλυση με βάση τα μαρξιστικά κριτήρια, αν ο δημιουργός κάνει τον κουφό, τον αδιάφορο στις κοινωνικές εξελίξεις ή αν συστρατεύεται με την «πένα» του για την κοινωνική αλλαγή. Αν ο πνευματικός άνθρωπος, ο διανοούμενος συντάσσεται με την εργατική τάξη και τους συμμάχους της ή αν ευθυγραμμίζεται με την αστική τάξη της κάθε εποχής. Αυτή η επιλογή είτε θα προσδώσει πόντους στο καλλιτεχνικό του έργο είτε θα το αφήσει στο στενό επίπεδο της πνευματικής δημιουργίας.(…)

Χρειάζεται ικανότητα να μπορούμε να κρίνουμε παράλληλα, όταν αυτό είναι αναγκαίο, το έργο ενός δημιουργού χωρίς να οδηγούμαστε σε απλοϊκές γενικεύσεις και χωρίς να μετατρέπουμε την επιθυμία μας σε πραγματικότητα. Γιατί θα θέλαμε ο Αλ. Παπαδιαμάντης να ήταν κοινωνικός αγωνιστής. Αλλά δεν ήταν.

Η πραχτική αξία όλων αυτών σχετίζεται με το πώς διαπαιδαγωγούμε σήμερα τη νέα βάρδια της εργατικής τάξης, πώς τη μαθαίνουμε να κρίνει, να υιοθετεί τη μαρξιστική μέθοδο ανάλυσης, να φυλάγεται από κακοτοπιές και κάθε είδους οπορτουνισμό.

Κι εδώ αξίζει να θυμηθούμε πως αρχές του 1937, μέσα από τις φυλακές της Κέρκυρας, ο πρώην Γενικός Γραμματέας του ΚΚΕ, Νίκος Ζαχαριάδης, στο έργο του ο «Αληθινός Παλαμάς» σκιαγραφεί τον Αλ. Παπαδιαμάντη, γράφοντας: «(…) Περιέγραψε οπωσδήποτε τη ζωή του λαού, μα δεν μπήκε στην ψυχή του», (Εκδόσεις «Γλάρος», 1986 σελ. 28).

ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΥΡΙΚΟΣ
Μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ
Ριζοσπάστης, 13/3/2001, Ένθετη έκδοση «7 μέρες μαζί»

Της Ρένας Δούρου, Η ΑΥΓΗ, 30 Μαρτίου 2010

Πάνω από 250 χιλιάδες άτομα διαδήλωσαν το προηγούμενο Σάββατο στο κέντρο του Λονδίνου, κατά του πακέτου λιτότητας της κυβέρνησης συντηρητικών – φιλελεύθερων, που θα πλήξει σχεδόν κάθε πτυχή της κοινωνικής ζωής των Βρετανών – από περικοπές στις παροχές υπηρεσιών υγείας ώς μικρές βιβλιοθήκες χωριών χαμένων στο βρετανικό ομιχλώδες τοπίο. Πλην των, συνηθισμένων για τις περιστάσεις, ομάδων νεαρών που προέβησαν σε μερικές βίαιες ενέργειες, η συντριπτική πλειοψηφία του κόσμου -όλες οι ηλικίες, όλες οι πολιτικές προελεύσεις, όλα τα επαγγέλματα- διαδήλωσε ειρηνικά και αποφασιστικά κατά των δρακόντειων περικοπών που προωθούν οι κ.κ. Κάμερον και Κλεγκ και που θα οδηγήσουν σε οπισθοδρόμηση το επίπεδο ζωής τους.

Κεντρικό σύνθημα ήταν: «Πορεία για Εναλλακτική Λύση: Δουλειές, Ανάπτυξη, Δικαιοσύνη». Δύο ημέρες πριν, οι Βρυξέλλες είχαν γνωρίσει μια εξίσου μεγάλη πορεία, στην οποία μετείχαν μέλη συνδικάτων από το Βέλγιο και από την υπόλοιπη Ευρώπη, με συνθήματα κατά της ευρωλιτότητας που προωθεί το Σύμφωνο για το Ευρώ, το οποίο επικύρωσε η πρόσφατη Σύνοδος Κορυφής, επισημοποιώντας έτσι τη γενίκευση της «ελληνικής συνταγής», δηλαδή την κατά πάντων επίθεση… Και τις δύο διαδηλώσεις τις είχε οργανώσει η Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Συνδικάτων (ΣΕΣ), μια οργάνωση που δεν θα μπορούσε κανείς να χαρακτηρίσει ακραία αριστερή -κατά καιρούς μάλιστα έχει δεχθεί βάσιμες επικρίσεις για ιδιαίτερα χαλαρή στάση. Ωστόσο -ενδεικτικό του πόσο σκληρή και μετωπική είναι η νεοφιλελεύθερη επίθεση κατά των ευρωπαϊκών κοινωνιών-, η ΣΕΣ αποφάσισε να τοποθετηθεί με σαφήνεια κατά των δήθεν μονόδρομων που θέλουν να επιβάλουν οι ευρωηγέτες, οι οποίοι ακολουθούν τη γερμανική γραμμή της αυστηρής δημοσιονομικής πειθαρχίας, σε βάρος κεκτημένων δικαιωμάτων δεκαετιών και αιώνων! Και μόνο το γεγονός αυτό αρκεί για να αντιληφθεί κανείς ότι ο αγώνας για να αλλάξουμε τη στραβή ρότα της Ευρώπης ξεκινά τώρα και θα τραβήξει σε μάκρος. Το πεδίο της μάχης μας, του ταξικού μας αγώνα (και οι καθημερινές εξελίξεις διαψεύδουν εμπράκτως όσους πιστεύουν ότι έχει παρέλθει ο ταξικός χαρακτήρας των συγκρούσεων), βρίσκεται στο εσωτερικό και όχι στο εξωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Πλέον, έχει έλθει η ώρα να υπογραμμίσουμε ότι δεν μπορεί να αποτελεί αριστερή προσέγγιση η διεκδίκηση εξόδου από την Ευρωζώνη και την Ευρωπαϊκή Ένωση, στο όνομα μάλιστα κάποιας νεφελώδους υπερεπαναστατικής προσέγγισης. Αντιθέτως, η όποια αποχώρηση διευκολύνει τα νεοφιλελεύθερα σχέδια ταξικής κυριαρχίας. Η Ευρώπη χρειάζεται επανίδρυση και όχι αποχωρήσεις! Μια αριστερή κυβέρνηση μπορεί μέσα από αριστερές επιλογές και συμμαχίες να δημιουργήσει ντόμινο εξελίξεων, ανατρέποντας το σημερινό σκηνικό.

Για να γίνει αυτό, δεν επαρκεί, όπως στην περίπτωση της χώρας μας, δεν αρκεί η επιμήκυνση της αποπληρωμής του δανείου των 110 δισ. ή η μικρή μείωση των επιτοκίων. Χρειάζεται, στο ευρωπαϊκό επίπεδο, δραστική αλλαγή προσανατολισμών, στο πλαίσιο που περιέγραψε, αμέσως μετά από τη σύνοδο της 25ης Μαρτίου, ο πρόεδρος του Κόμματος Ευρωπαϊκής Αριστεράς (ΚΕΑ) και γ.γ. του Κομμουνιστικού Κόμματος Γαλλίας, Πιέρ Λοράν. Δηλαδή, να δώσουμε έμφαση, πρώτον, στη δημοκρατία, στη δυνατότητα οι λαοί να εκφράζουν την άποψή τους για τους οικονομικούς και κοινωνικούς προσανατολισμούς στην Ευρώπη και τις κοινωνίες της, δεύτερον, στην απαλλαγή από την κυριαρχία των χρηματοπιστωτικών αγορών, οι οποίες πρέπει να τεθούν υπό δημοκρατικό και δημόσιο έλεγχο και, τρίτον, στην αλληλεγγύη και την κοινωνική ανάπτυξη, καθώς ο πλούτος που παράγεται πρέπει να υπηρετεί το γενικό συμφέρον και την προστασία του περιβάλλοντος.

Στην κατεύθυνση αυτή οφείλει να πορευθεί η σύγχρονη αριστερά, σε όλες τις εκφάνσεις της. Διεκδικώντας συγκεκριμένες προτάσεις, όπως εκείνη που προωθεί το ΚΕΑ σχετικά με τη δημιουργία ενός Ταμείου Κοινωνικής Ανάπτυξης και Αλληλεγγύης, που την περιέγραψε λεπτομερειακά στην πρόσφατη διεθνή συνάντηση της Αθήνας ο τέως πρόεδρος της ευρωομάδας της Ενωτικής Αριστεράς, Φρανσίς Βυρτζ. Αυτόν τον δρόμο της τεκμηριωμένης αμφισβήτησης και της αντίστασης μάς τον δείχνουν οι χιλιάδες των Βρυξελλών, του Λονδίνου, αλλά και των ευρωπαϊκών πόλεων που ακολουθούν. Οι ωραίοι και δύσκολοι αγώνες είναι μπροστά μας.

Tης Ρένας Δούρου, H Αυγή, 9 Μαρτίου 2011

Σήμερα η οικονομική και κοινωνική κατάσταση, όχι μόνο στη χώρα μας αλλά σε όλη την Ευρώπη, είναι τόσο κρίσιμη που η συλλογική, πολιτική και κυρίως κοινωνική δράση είναι επείγουσα αναγκαιότητα. Οι λαοί της Ευρώπης δέχονται ολομέτωπη επίθεση από τις κυβερνήσεις τους, οι οποίες αμφισβητούν και καταργούν χωρίς κανέναν ενδοιασμό κοινωνικά κεκτημένα και δικαιώματα δεκαετιών και αιώνων, στο όνομα της “ανταγωνιστικότητας”, όπως άλλωστε επιγράφεται και το σχέδιο που προωθούν αυτήν ακριβώς την περίοδο η Μέρκελ, ο Σαρκοζί και οι ακόλουθοί τους. Μπροστά ακριβώς σε αυτή την κατάσταση, οι λαοί της Ευρώπης αντιδρούν, συντάσσονται σε θέση μάχης –γιατί πόλεμο στα κοινωνικά δικαιώματα έχουν κηρύξει σήμερα οι ευρωηγεσίες– και επιχειρούν να δώσουν τις δικές τους απαντήσεις. Στο πλαίσιο αυτό, το Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς, σε συνεργασία με τον Συνασπισμό, το Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς και το Δίκτυο Transform! Europe, προωθούν πρωτοβουλίες, όπως για παράδειγμα η διοργάνωση του Διεθνούς Συνεδρίου που ξεκινά σήμερα τις εργασίες του στην Αθήνα, προκειμένου η Αριστερά να δώσει διεξόδους στα κοινωνικά αδιέξοδα που επιβάλλουν στους λαούς οι Παπανδρέου, Θαπατέρο, Σώκρατες, Μέρκελ, Σαρκοζί, Μπαρόζο και λοιποί “πρόθυμοι” στην περιστολή κοινωνικών, αλλά και δημοκρατικών ελευθεριών.
Γιατί δεν πρέπει να έχουμε αυταπάτες. Ο σημερινός αγώνας των λαών και της Αριστεράς σε όλη την Ευρώπη δεν αφορά αποκλειστικά και μόνο τη διαφύλαξη των μισθών, των συντάξεων ή των κοινωνικών επιδομάτων – είναι ουσιαστικά ένας αγώνας για τη διάσωση της Δημοκρατίας, του δικαιώματος των λαών να έχουν αυτοί το πάνω χέρι στη διαχείριση της ζωής τους, και όχι η μη εκλεγμένη Κομισιόν του κ. Μπαρόζο. Γιατί τι άλλο παρά ολομέτωπη επίθεση στο ίδιο το θεμέλιο της Δημοκρατίας συνιστά η απαίτηση της Κομισιόν οι προϋπολογισμοί των κρατών να παίρνουν πρώτο το πράσινο φως από την ίδια, πριν περάσουν από τα εθνικά κοινοβούλια;
Κάθε μορφή ευρωοικοδόμησης, που περιφρονεί τους λαούς και τα δικαιώματά τους, είναι καταδικασμένη σε αποτυχία. Γι’ αυτό και σήμερα η Αριστερά δίνει με τις προτάσεις της διπλή μάχη: σε οικονομικό επίπεδο, με στόχο τη διατήρηση των κεκτημένων που κατακτήθηκαν με αίμα και αγώνες, και σε δημοκρατικό, διεκδικώντας την επανίδρυση της Ευρώπης. Σήμερα η Ευρώπη ή θα είναι βαθιά δημοκρατική, σεβόμενη τους ίδιους τους λαούς της ή απλά δεν θα υπάρχει. Άλλωστε δεν είναι τυχαίο ότι τα σχέδια των νεοφιλελεύθερων για “ανταγωνιστικότητα” περνούν μέσα από τον “ζουρλομανδύα” της δημοσιονομικής πειθαρχίας, που επιδιώκεται να επιβληθεί με την περιστολή των δημοκρατικών δικαιωμάτων των λαών.
Ας μη γελιόμαστε. Το οικονομικό μοντέλο που προωθούν στις δύο συνόδους κορυφής αυτόν τον μήνα οι Μέρκελ και Σαρκοζί ταυτίζεται με τον βάρβαρο, χωρίς όρια ανταγωνισμό, με τις αγορές σε θέσεις ευθύνης, να καθορίζουν, επί τα χείρω, το μέλλον εκατομμυρίων ευρωπαίων πολιτών. Για αυτό και η κρισιμότητα της συγκυρίας. Δεν πρόκειται για “άλλες δύο” συνόδους κορυφής, αλλά για καθοριστικές συναντήσεις που θα δρομολογήσουν σοβαρές εξελίξεις. Σε αυτές ακριβώς τις εξελίξεις η Αριστερά δηλώνει παρούσα με τις προτάσεις και τις πρωτοβουλίες της, όπως αυτή του Κόμματος Ευρωπαϊκής Αριστεράς για τη δημιουργία ενός Ταμείου Κοινωνικής Ανάπτυξης και Αλληλεγγύης – τη δική μας απάντηση στο “Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης” που λειτουργεί ως “νεκροθάφτης” των κοινωνικών και εργασιακών δικαιωμάτων. Διάφοροι “καλοθελητές”, που προσάπτουν στην Αριστερά έλλειμμα προτάσεων και συγκεκριμένων επιχειρημάτων απέναντι στην κρίση, ας έρθουν να παρακολουθήσουν το Συνέδριο, που ξεκινά σήμερα και ολοκληρώνεται το Σάββατο, καθώς και τις επόμενες πρωτοβουλίες του ΚΕΑ σε άλλες χώρες, που αποδεικνύουν εμπράκτως ότι υφίσταται εναλλακτική λύση και ότι οι νεοφιλελεύθερες επιλογές, που ισοπεδώνουν λαούς και κοινωνίες, δεν είναι μονόδρομος. Λύση υπάρχει για την Ευρώπη, μια λύση που στηρίζεται στις παραδόσεις του εργατικού και κοινωνικού κινήματος, στην αλληλεγγύη, την ισότιμη αναδιανομή του πλούτου και την ανάπτυξη.

Της Ρένας Δούρου, «Εντός Φύλου», Η Αυγή, 3 Μαρτίου 2011

Στους δύσκολους καιρούς του μνημονίου που βιώνουμε γυναίκες και άνδρες, εντός κι εκτός Ελλάδας, εποικοδομητική ήταν η συνάντηση του Δικτύου Γυναικών του Κόμματος Ευρωπαϊκής Αριστεράς, με κύριο θέμα: «Οι συνέπειες στις ζωές των γυναικών από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κυβερνήσεων, με πρόσχημα την κρίση», που διοργανώθηκε στην Αθήνα, στις 19 και 20 του περασμένου μήνα. Πράγματι, το “θερμόμετρο” της κοινωνικής κατάστασης απανταχού στον κόσμο, παραμένουν οι γυναίκες – οι εργαζόμενες, εκείνες που έχουν και την ευθύνη και του νοικοκυριού, των παιδιών κλπ– εκείνες που βιώνουν από πρώτο χέρι τον …παράδεισο του νεοφιλελευθερισμού. Πόσο δε μάλλον σε μια περίοδο που ο νεοφιλελευθερισμός δείχνει το χειρότερο πρόσωπό του, μέσα από τις πολιτικές ακραίας λιτότητας που επιβάλλουν ΔΝΤ, Κομισιόν και Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
Οι γυναίκες, οι εργαζόμενες, οι άνεργες, οι νέες, οι ανύπαντρες μητέρες, οι φοιτήτριες, οι συνταξιούχες, οι μετανάστριες, οι χήρες, όλες νιώθουν καθημερινά στο πετσί τους όλες τις ολέθριες συνέπειες των πολιτικών λιτότητας που ανερυθρίαστα οι κ.κ. Παπανδρέου, Θαπατέρο, Σώκρατες (όλοι τους σοσιαλδημοκράτες – τυχαίο; δεν νομίζω) επιβάλλουν στους λαούς τους, στο όνομα μιας οικονομικής ορθοδοξίας, με αμφίβολα μάλιστα αποτελέσματα… Οι γυναίκες είμαστε εκείνες που βιώνουμε σε καθημερινή βάση την ιδιωτικοποίηση της παροχής των δημόσιων υπηρεσιών (αύξηση τροφείων στους βρεφονηπιακούς σταθμούς), την ιδιωτικοποίηση της εκπαίδευσης σε κάθε βαθμίδα (μέσα και από την συστηματική υποβάθμιση της δημόσιας εκπαίδευσης), την ιδιωτικοποίηση των υπηρεσιών υγείας, του συνταξιοδοτικού συστήματος, ενώ παράλληλα γινόμαστε δέκτες και της προοδευτικής συντηρητικοποίησης των πολιτικών (π.χ. αύξηση των ρατσιστικών φαινομένων, εκείνων της απόρριψης του άλλου, του διαφορετικού). Οι γυναίκες αποτελούμε τις πιο ευαίσθητες χορδές που προειδοποιούν για την καταρράκωση του κοινωνικού ιστού, μέσα από τις κατά μέτωπο επιθέσεις στις οποίες προχωρούν κυβερνήσεις και ιδιωτικά συμφέροντα, τα οποία αισθάνονται ότι έχουν μπροστά τους ελεύθερο πεδίο για την αύξηση των κερδών τους έναντι των συλλογικών και δημόσιων συμφερόντων της κοινωνίας.
Την ίδια στιγμή, εμείς οι γυναίκες γινόμαστε θύματα της αυξανόμενης κοινωνικής αγριότητας, που εκκολάπτεται καθημερινά στη βάση των περικοπών όλων των στοιχειωδών κοινωνικών παροχών, σε όλα τα επίπεδα – να είναι άραγε τυχαίο ότι σε επίπεδο δήμων, στις σημερινές μνημονιακές συνθήκες, τα πρώτα που πλήττονται από την Καλλικρατική νομοθεσία είναι οι παροχές προς τις πιο αδύναμες κοινωνικά τάξεις, γυναίκες, παιδιά, ηλικιωμένους; Πολύ εύστοχα στη συνέντευξη που παραχώρησε στην «Αυγή της Κυριακής», μία εκ των αντιπροέδρων του Κόμματος Ευρωπαϊκής Αριστεράς, η ισπανίδα Μαϊτέ Μόλα, παρατηρεί ότι “η επανάσταση θα έλθει από τις νέες γυναίκες”! Πράγματι. Η συγκεκριμένη κατηγορία είναι σήμερα μία από εκείνες που δέχονται τις περισσότερες επιθέσεις από τις ακραίες νεοφιλελεύθερες πολιτικές: βρίσκεται, ακριβέστερα, στο μάτι του κυκλώνα. Πληρώνει σχεδόν για τα πάντα: για τις σπουδές, για την υγεία της, τη συντήρηση της οικογένειάς της (μονογονεϊκής τις περισσότερες φορές), ενώ την ίδια στιγμή ή δεν βρίσκει δουλειά ή αυτή η απασχόληση που βρίσκει είναι κακοπληρωμένη, συνήθως κάτω από την αμοιβή, υπό τις ίδιες συνθήκες, των ανδρών…
Με το όποιο δίχτυ κοινωνικής προστασίας να είναι πλέον ή ανύπαρκτο ή καταβαραθρωμένο, οι νέες γυναίκες είναι τα πρώτα και τα μεγαλύτερα θύματα της καταιγίδας που σαρώνει τα κοινωνικά δικαιώματα σε όλη την Ευρώπη. Οι φοιτήτριες, οι μετανάστριες, οι νέες μητέρες, τα σύγχρονα θύματα του κοινωνικού Καιάδα του νεοφιλελευθερισμού, μπορούν να μετατραπούν στη λόγχη των αγώνων για κοινωνικά δικαιώματα, για προστασία των δημόσιων αγαθών, για κατοχύρωση αξιοπρεπούς περίθαλψης και συνταξιοδοτικού συστήματος! Στο σύνολό μας, οι γυναίκες της Ελλάδας, της Ισπανίας, της Πορτογαλίας, αλλά και της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης, είμαστε σε θέση να αλλάξουμε τα αρνητικά δεδομένα του άκρατου νεοφιλελευθερισμού: μαζί με τους άνδρες, καθώς δεν πρόκειται για αποκλειστικά “γυναικεία υπόθεση”, μαζί με την Αριστερά, καθώς για τη Δεξιά το θέμα είναι δεδομένο (η γυναίκα παραμένει εσαεί στη γωνία), οι γυναίκες μπορούμε να κάνουμε τη διαφορά, να παλέψουμε, να διεκδικήσουμε, να κατακτήσουμε. Ισότητα στις αμοιβές, στις συνθήκες εργασίες, στο κοινωνικό γίγνεσθαι, στη δημόσια και πολιτική παρουσία. Αυτοί είναι οι αγώνες, όχι του μέλλοντος, αλλά του σήμερα! Ας ανασκουμπωθούμε, όλες και όλοι!

Ο αγώνας των αιγύπτιων, νέων, ηλικιωμένων, γυναικών, από όλες τις κοινωνικές τάξεις, στην πλατεία Ταχρίρ του Καΐρου, έχει πλέον περάσει στην Ιστορία. Οι εικόνες από τις σκηνές που έστησαν οι διαδηλωτές στο κέντρο της πλατείας, οι τραυματίες με τα ανοιγμένα κεφάλια από την ξαφνική επίθεση ανακατάληψης των πληρωμένων μπράβων του καθεστώτος και, τέλος, οι σκηνές της απερίγραπτης, μέχρι αγαλλίασης, χαράς του πολύχρωμου πλήθους, τα γέλια, οι κραυγές ενθουσιασμού, εκείνη την αξέχαστη Παρασκευή, 11 Φεβρουαρίου, όταν γινόταν γνωστή η ανακοίνωση της στρατιωτικής επιτροπής σχετικά με την αποχώρηση του Μουμπάρακ από την προεδρία, μετά από τριάντα χρόνια εξουσίας – όλα τούτα είναι πλέον κοινή μας μνήμη, έχουν καταγραφεί στην Ιστορία όχι μόνο των Αιγυπτίων αλλά και όλων μας. Και αυτή την Ιστορία πρέπει να τη σεβόμαστε. Όλοι μας!
Όσο κι αν επιθυμούμε να δούμε μια επανάσταση αυτού του είδους, λαϊκή, αυθόρμητη, χαμογελαστή, χωρίς βία, να γίνεται και στη χώρα μας –κάτι διόλου απίθανο στο άμεσο μέλλον, καθώς οι συνθήκες ζωής εκατομμυρίων Ελλήνων πηγαίνουν από το κακό στο χειρότερο, «χάρη» στην πολιτική ακραίας λιτότητας της κυβέρνησης Γ. Α. Παπανδρέου– δεν έχουμε ωστόσο κανένα δικαίωμα, ως σκεπτόμενοι πολίτες, να «διατάζουμε» την πραγματικότητα να λάβει χώρα όπως εμείς τη θέλουμε! Δεν μπορούμε, με άλλα λόγια, να …ανακοινώνουμε ότι «το Σύνταγμα θα γίνει Ταχρίρ!», επειδή έτσι θα επιθυμούσαμε. Απλούστατα, γιατί αυτή η ανακοίνωση-προσταγή έρχεται σε κατάφωρη αντίθεση με την ουσία και το πνεύμα της αιγυπτιακής εξέγερσης: οι αιγύπτιοι εξεγέρθηκαν ενάντια στις ανακοινώσεις-προσταγές του καθεστώτος, ενάντια σε αυτή τη λογική, ενός καθεστώτος που μάλιστα αντλούσε την όποια ιστορική νομιμοποίησή του από ριζοσπαστικές, ακόμα και «επαναστατικές» καταβολές…
Δεν είναι δυνατόν να αγνοούμε με τον πιο προκλητικό τρόπο πραγματικότητες και ιδιαιτερότητες που χαρακτηρίζουν μια κοινωνία όπως η αιγυπτιακή, όλα όσα συνθέτουν το ιδιαίτερο παζλ ενός λαού και μιας κοινωνίας που σήμερα βρίσκονται σε μια κρίσιμη καμπή του βίου τους: μια μεταβατική περίοδο που είναι βέβαιο ότι θα αλλάξει οριστικά τα δεδομένα τους – προς το καλό ή το λιγότερο καλό, άγνωστο. Το βέβαιο είναι ότι τούτες τις ημέρες οι Αιγύπτιοι κάνουν τα πρώτα τους βήματα σε ένα νέο τοπίο, που σε μεγάλο βαθμό διαμόρφωσαν οι ίδιοι. Λίγο νωρίτερα, τη δική τους ιδιαίτερη πορεία προς μια μετά-αυταρχική κοινωνία είχαν ξεκινήσει οι Τυνήσιοι, με την έξωση του Μπεν Άλι, με τα δικά τους ειδοποιά στοιχεία. Τι κοινό μπορούν να έχουν αυτές οι δύο περιπτώσεις (αλλά κι εκείνη της Λιβύης) με τη χώρα μας; Δεν χρειάζεται να είναι κανείς ειδικός για να αντιληφθεί ότι δεν υπάρχουν κοινά σημεία, πέραν της αυθαίρετης βούλησης ορισμένων να συγκρίνουν ανόμοια πράγματα.
Οι επαναστάσεις, οι λαϊκές εξεγέρσεις, η αντίσταση των πολιτών, δεν αποτελούν «εξαγώγιμο προϊόν», είναι απόρροια συγκεκριμένων κοινωνικών και πολιτικών διεργασιών, στις οποίες μετέχουν πολιτικοί σχηματισμοί, συνδικάτα, οργανώσεις πολιτών, η κοινωνία. Όπως άλλωστε έγινε και στον Μεσοπόλεμο, μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση: δεν εξήχθη σε καμία άλλη χώρα, όσο και αν προσπάθησαν κάποιοι ιδαλγοί… Καλά, τίποτα δεν έμαθαν από τότε μέχρι σήμερα;

Πρώτη δημοσίευση: Περιοδικό (δε)κατα, Τεύχος 23 (Χειμώνας 2011)

Τέρρυ Ήγκλετον – Κείμενα για τη ζωή, την ποίηση, την πολιτική
Εκδ. Το Πέρασμα, 2009, επιμέλεια – πρόλογος Ρένα Δούρου, σελ. 187.

Ένας καθολικός ιρλανδικής καταγωγής, σε μια προτεσταντική Αγγλία, με προέλευση από την εργατική τάξη, στην καρδιά ενός θεσμού της άρχουσας τάξης (το Οξφορδιανό Πανεπιστημιακό Άβατο) και με επαναστατικές μαρξιστικές ιδέες: οι ταυτοτικές «αντιφάσεις» όχι μόνο δεν βραχυκύκλωσαν τον Τέρρυ Ήγκλετον αλλά και τον ενέπνευσαν προς την διεύρυνση της προσωπικότητας, της ιδεολογίας, των λογοτεχνικών και πολιτικών του απόψεων. Ο παρών τόμος αποτελεί ιδανική χειραψία γνωριμίας και πρόσκληση εισαγωγής στο έργο του, καθώς περιλαμβάνει κείμενα από και για τον περίφημο θεωρητικό, ή, καλύτερα, αντι-θεωρητικό, εφόσον εξέθεσε την κενότητα και την έλλειψη χρησιμότητας ενός μεγάλου μέρους της κριτικής θεωρίας.

Στην πρώτη κατηγορία περιλαμβάνονται η μια από τις τρεις διαλέξεις που έδωσε στην Αθήνα (που αφορά την τέχνη της ποίησης) και έξι, αμετάφραστα στα ελληνικά, κείμενά του για διανοούμενους, κλασσικούς του 20ού αιώνα και σύγχρονους (Ζακ Ντεριντά, Τ.Σ.Ελιοτ, Εριχ Άουερμπαχ κ.ά.), ενώ, επιπρόσθετα, ο ίδιος απαντά στις καίριες ερωτήσεις του Δημήτρη Δημηρούλη. Στην δεύτερη ενότητα οι Γιάννης Βαρουφάκης, Αθηνά Bογιατζόγλου, Κώστας Βούλγαρης, Ρένα Δούρου, Τάκης Καγιαλής, Βασίλης Λαμπρόπουλος, Γιώργος Μέρτικας, Νίκολας Ρο, Νικόλας Σεβαστάκης και Ευκλείδης Τσακαλώτος παρουσιάζουν απόψεις για το έργο (ή με αφορμή αυτού) που κατέθεσαν σε δυο συνεχόμενα αφιερώματα στο ένθετο «Αναγνώσεις» της Κυριακάτικης Αυγής.

Αποτελώντας, κατά τον φίλο του Ταρίκ Άλι, ένα είδος διττής ύπαρξης, ο Ήγκλετον (Σάλφορντ, 1943) έμαθε να απολαμβάνει μια ζωή στην κόψη, στο σημείο τομής διαφορετικών κόσμων, ενώ, πολύ περισσότερο, στο λογοτεχνικό πεδίο ελίχθηκε με δεξιοτεχνία ανάμεσα σε διαφορετικές τάσεις, απόψεις και πολιτικές και επεδίωξε το φαινομενικά αδύνατο: την διατήρηση της εξάρτησης από τον αγγλικό εμπειρισμό, τον επιτονισμό της ιρλανδικής «ιδιαιτερότητάς» του, την συντήρηση της βιωματικής του σχέσης με τον καθολικισμό και την προώθηση ενός δικής του επινόησης ριζοσπαστικού μαρξισμού. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, «όλες οι κατηγορίες μπορούν να είναι ανοικτές, πορώδεις και διαπερατές».

Χάρη στον Ήγκλετον αναγνωρίστηκαν πολλά ξεχασμένα λογοτεχνικά κείμενα, υποδείχθηκαν νέοι τρόπο ανάγνωσης των ήδη αναγνωρισμένων, φωτίστηκαν οι δευτερεύοντες μυθιστορηματικοί χαρακτήρες και αναδείχθηκε το έργο γυναικών συγγραφέων και συγγραφέων έγχρωμων ή προερχόμενων από την εργατική τάξη. Είχε άλλωστε επισημάνει τον αποκλεισμό των μελών της από την απόλαυση της λογοτεχνίας: «[οι εργαζόμενοι] όντας φιμωμένοι για γενιές, έχουν διδαχθεί να θεωρούν τη λογοτεχνία μια ελιτίστικη δραστηριότητα που ξεπερνά τα όρια της αντίληψής τους» (από την «Εισαγωγή στη Θεωρία της Λογοτεχνίας»).

Όμως πέρα από τις λέξεις της πολιτικής ο Ήγκλετον επιμένει (ιδίως στο αυτοβιογραφικό του βιβλίο The Gatekeeper: A Memoir (2001)) στον άμεσο μετασχηματισμό της θεωρίας σε «υλική δύναμη». Βέβαιος πως η αριστερά δεν έχει μόνο τα καλύτερα οράματα αλλά και τον μεγαλύτερο ρεαλισμό, αντλεί αισιοδοξία από τις δυο σύγχρονες επαναστάσεις που συνέβησαν χωρίς πολλή αιματοχυσία (την πτώση του απαρτχάιντ και του σταλινισμού). Στις αιτιάσεις περί επανάστασης της πολυθρόνας το «κακό παιδί» της Οξφόρδης και «ο γνωστότερος βρετανός αντάρτης πανεπιστημιακός» απαντά πως πάντα υποστήριζε περιθωριακές απόψεις μέσα στα μεγάλα ιδρύματα και πως δεν υπάρχει καμία καθαρή και καθαρά ασυμβίβαστη θέση. Αξιώνοντας, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, να δρα ως δημόσιος διανοούμενος έχει πάντα ως οδοδείκτη πνευματικής και πολιτικής πορείας την επίτευξη μιας εύλογης δικαιοσύνης. Πρόκειται για στοιχείο που τον συνδέει τόσο με τον Έντουαρντ Σαΐντ όσο και με τον Σλαβόι Ζίζεκ, στους οποίους αφιερώνει εγκωμιαστικά κείμενα: αμφότεροι διαπερνούσαν τα σύνορα κάθε είδους κουλτούρας αλλά περισσότερο από τους απεγνωσμένους προσδιορισμούς ταυτοτήτων τους ενδιέφερε η καθολική απονομή της δικαιοσύνης.

Στο Νόημα της Ζωής (The Meaning of Life, 2007) ο Ήγκλετον προχωρά ένα βήμα πιο πέρα Στην κοινωνία μας, γράφει, έχει επικρατήσει η ιδανική «εικόνα» του αυτόνομου ατόμου. Για τους συντηρητικούς φιλελεύθερους, ο «άλλος» όχι μόνο δεν είναι απαραίτητος για να υπάρχει «εγώ», αλλά αποτελεί απειλή για την ύπαρξή μας. Όμως το νόημα της ζωής δεν βρίσκεται εντός του ατόμου μας αλλά διαβιεί στις σχέσεις των ανθρώπων. Το ζητούμενο είναι η ανοικοδόμηση μιας κοινωνίας που να θυμίζει ένα μουσικό συγκρότημα τζαζ όπου οι μουσικοί «.αυτοσχεδιάζουν, διαισθανόμενοι όμως ο ένας τον άλλο, παράγοντας έτσι μια σύνθετη αρμονία, που προέρχεται όχι από κάποια κεντρικά σχεδιασμένη παρτιτούρα αλλά από την ελεύθερη μουσική έκφραση του κάθε μουσικού, που όμως έχει ως προϋπόθεση την ελεύθερη έκφραση των υπολοίπων».

Ο πρόσφατος θάνατος τού συμπαθούς, ως ανθρώπου και ως πολίτη, Γιάννη Δαλιανίδη μπορεί να αποτελέσει την αφορμή για κάποιες σκέψεις σχετικά με το ερώτημα τι απέγινε εκείνη η ακμαία μεταπολεμική λαϊκότητα, η οποία δεν ήταν απλά μια μίζερη κατάφαση στη φτώχεια και την ανέχεια. Αυτή η λαϊκότητα που, μέσα από μια κοσμογονία ιδεολογικών και καλλιτεχνικών εκφράσεων (λόγου, εικόνας, ήχου, δρώμενων κ.λπ.), έφθασε να είναι και να σημαίνει μια ταυτότητα, και κάτι ακόμη περισσότερο: ένα κοσμοείδωλο, έναν τρόπο οι λαϊκοί άνθρωποι να βιώνουν τον κόσμο, να ζουν τη ζωή τους, να πράττουν ανάλογα, ως λαός και όχι απλά ως φτωχοί άνθρωποι. Αυτή είναι η δύναμη των ιδεών και της τέχνης, να μετασχηματίζουν μια «διάθεση» σε «υλική δύναμη», όπως έλεγε ο Γκράμσι, αυτή ακριβώς η συνθήκη ακυρώθηκε στις δεκαετίες που μεσολάβησαν έκτοτε.

Μεταξύ άλλων, υπήρξαν δύο βασικοί τρόποι ακύρωσης της μεταπολεμικής λαϊκότητας: από τη μια η αδιαμεσολάβητη, «λαϊκότροπη» αναπαραγωγή της (οι ταινίες του Νίκου Ξανθόπουλου, ένα μεγάλο μέρος των τραγουδιών του Καζαντζίδη κλπ), με όχημα το κλάμα, το οποίο φυσικά πολύ απέχει από τον θρήνο, και από την άλλη ο ευνουχισμός της και η υποκατάστασή της με το χαζοχαρούμενο γέλιο, το οποίο βέβαια πολύ απέχει από τη σάτιρα ή το λυτρωτικό ξέσπασμα (όπως, αντίθετα, συμβαίνει στις περισσότερες ταινίες του Βέγγου) ή την τέχνη-«απόδραση» από τα γκρίζα συμφραζόμενα της φτώχειας και της ανέχειας (όπως στο λεγόμενο «νέο κύμα»).

Από τα χρόνια της χούντας και τη μετάβαση από το λαϊκό τραγούδι του μεταπολέμου στο είδος του Βοσκόπουλου, από εκεί στον Πανταζή, μετά στην Πέγκυ Ζήνα και σήμερα στα ψώνια που άδουν στους ριάλιτι σχετικούς διαγωνισμούς, έχουμε να κάνουμε με μια διαδρομή με ειρμό και συνέχεια. Ανάλογη είναι και η μετάβαση από τις ασπρόμαυρες ταινίες των πολυτάλαντων του «παλιού ελληνικού κινηματογράφου» στο φανταχτερό υπερθέαμα που υπέγραφε ο μετρ του είδους Δαλιανίδης, μέχρι τα σήριαλ του Φώσκολου (με πρωταγωνιστή και πάλι τον Φαίδωνα Γεωργίτση…), έως τα σημερινά ριάλιτι, όπου επίσης έχουμε να κάνουμε με μια διαδρομή με ειρμό και συνέχεια. Σε όλη αυτή τη διαδικασία εκφυλισμού, η «λαϊκή συμμετοχή» ήταν μεγάλη, σχεδόν πρωτόγνωρη για τα ελληνικά δεδομένα, ο λαός «συμμετείχε», κατανάλωνε «τέχνη» μαζικά, τώρα μάλιστα συμμετέχει αυτοπροσώπως και στην ίδια την «καλλιτεχνική δημιουργία», υπό το άγρυπνο βλέμμα του Ηλία Ψινάκη και άλλων «ειδικών».

Όλη αυτή η διαδικασία περιγράφει τη μετάβαση από το λαϊκό μεταπολεμικό κοσμοείδωλο στο λαϊκίστικο, ποπ συνονθύλευμα. Πρόκειται για τη διαδικασία δημιουργίας μιας νέας αισθητικής-ιδεολογικής ηγεμονίας, που βέβαια συναρθρώθηκε απρόσκοπτα με τον πολιτικό λαϊκισμό, ο οποίος άλλωστε την ανατροφοδοτεί αδιαλείπτως. Ένα λαϊκίστικο συνονθύλευμα που και σήμερα συνιστά τη «βαθειά Ελλάδα» και τον «βαθύ λαό». Απόδειξη, τα τραγούδια με τα οποία αυτός ο λαός διασκεδάζει και χορεύει στα χιλιάδες κιτς λαϊκά μαγαζιά ανά την επικράτεια, τα νούμερα της τηλεθέασης, οι χιλιοστές επαναλήψεις των ταινιών του Δαλιανίδη. Άμεση συνέχεια όλων αυτών ο δημοσκοπικός, και πιθανόν εκλογικός θρίαμβος του Γιάννη Δημαρά στην περιφέρεια Αττικής, έτσι χωρίς πρόγραμμα, αλλά με μπόλικο συναίσθημα, προφίλ καλού λαϊκού παιδιού, αφελούς φυσικά και καθόλου διανοούμενου, μετρίως πολιτικοποιημένου, φυσικά εναντίον του μνημονίου αλλά μέχρις εκεί, με κάθε λογής πολιτικές συνεργασίες αλλά με «μεταπολιτικό» πρόσημο. Ο ποπ εκφυλισμός της πολιτικής, στη σύγχρονη «ριζοσπαστική» του εκδοχή.

Βέβαια, στα χρόνια της χούντας και της μεταπολίτευσης, μια ολόκληρη γενιά κινηματογραφιστών αναδύθηκε, ακριβώς ως άρνηση της αισθητικής του Δαλιανίδη, μια μεγάλη μερίδα της νεολαίας της εποχής μεγάλωσε αναζητώντας, στον «κουλτουριάρικο» κινηματογράφο και στην αριστερά, τα αισθητικά και ιδεολογικά ερείσματα για τη δημιουργία μιας νέας ταυτότητας, για τη συγκρότηση ενός νέου λαϊκού κοσμοειδώλου. Όλη αυτή η διαδικασία είχε ειρμό και συνέχεια, είχε μόνιμο αντίπαλο τη «σχολή» Δαλιανίδη. Όμως, αυτός ο κινηματογράφος, αυτή η αναζήτηση, αυτή η κουλτούρα, αυτές οι ιδέες, αυτοί οι νέοι της Μεταπολίτευσης, ηττήθηκαν, και συνεχίζουν να ηττώνται. Και αυτοί είναι οι όροι της ήττας τους, αυτοί είναι οι όροι της ήττας της αριστεράς, οι όροι της σημερινής κρίσης της, οι όροι της ανάδυσης της υποψηφιότητας Δημαρά, ως «απάντηση» σε ό,τι εξοργίζει την κοινωνία.

Θα πρότεινα, λοιπόν, όταν, βαριεστημένοι από τα βάσανα της μέρας, καθόμαστε στον καναπέ, χαζεύοντας σε κάποιο κανάλι μία από τις ταινίες του Δαλιανίδη, τουλάχιστον να σπουδάζουμε το «έργο» του, δηλαδή να σπουδάζουμε πώς το κλάμα ή το γέλιο μας, αντί για λύτρωση, καταντά κλάψα και ανοησία, σκεπτόμενοι πώς ο λαός από υποκείμενο της ιστορίας καταντά μελαγχολικό, χαζοχαρούμενο πλήθος. Άλλωστε, με αυτή την αριστερά, η σύνθεση ενός νέου λαϊκού κοσμοειδώλου, απ’ ό,τι φαίνεται, θα περιμένει για πολύ… Παρ’ ότι και σήμερα υπάρχει φτώχεια και ανέχεια, παρ’ ότι υπάρχουν κινηματογραφιστές, συγγραφείς, ζωγράφοι, τραγουδιστές και, κυρίως, πλείστοι όσοι διανοούμενοι, που, αρνούμενοι τα κυρίαρχα ψυχαγωγικά προϊόντα και ιδεολογήματα, φτιάχνουν ψηφίδες ενός νέου, ανατρεπτικού προτάγματος, αυτό δεν μπορεί να αρθρωθεί σε αντίπαλο δέος με ειρμό και συνέχεια, όσο η αριστερά είναι αυτή που είναι.

Στην καρδιά του καλοκαιριού, το θέμα της «συνάντησης» απασχολεί τον φιλόσοφο Αλέν Μπαντιού. Είτε πρόκειται για συνάντηση δύο ανθρώπων, ενός άντρα και μιας γυναίκας, είτε για συνάντηση πολιτική, καλλιτεχνική ή όποιας άλλης φύσεως, μπορούμε να μιλούμε για την αρχή μιας περιπέτειας. Σε έναν κόσμο όλο και πιο κλειστό, ατομικιστικό, με τους ανθρώπους να επιδιώκουν την ένταξή τους μόνο σε «μικρο-περιβάλλοντα», αφού εκεί αισθάνονται σχετικά ασφαλείς, η έννοια και κυρίως η πράξη της συνάντησης αποκτά άλλη διάσταση.

«Μια πραγματική συνάντηση περιλαμβάνει πάντα την ιδέα της αρχής μιας πιθανής περιπέτειας», λέει ο Γάλλος φιλόσοφος στο περιοδικό «Telerama». «Δεν γίνεται να ζητάμε να υπογράφουμε κάποια ασφαλιστήρια ζωής με αυτούς που κάθε φορά συναντιόμαστε. Η συνάντηση είναι ένα στοιχείο που δεν μπορεί να υπολογιστεί και αν επιχειρήσουμε να περιορίσουμε αυτή την ανασφάλεια, τότε καταργούμε την ίδια τη συνάντηση, δηλαδή την αποδοχή πως κάποιος μπαίνει στη ζωή μας.
‘Οταν συναντάμε κάποιον και αισθανόμαστε πως πρόκειται για κάτι δυνατό, παρατηρείται το φαινόμενο της έλξης ή και της απώθησης – ενίοτε και τα δύο μαζί- γι’ αυτό που θα αναστατώσει το ρυθμό της ύπαρξής μας. Μια ερωτική εμπειρία μπορεί να ενσωματωθεί τέλεια στις επαγγελματικές ή οικογενειακές δραστηριότητές μας, ενώ η συνάντηση είναι κάτι διαφορετικό, είναι μια νέα αρχή. Αλλά η αρχή τίνος πράγματος; Εκεί βρισκόμαστε αντιμέτωποι με το θέμα της αποδοχής, και είτε δεχόμαστε είτε απορρίπτουμε αυτό που μας συμβαίνει. Αν πάρουμε για παράδειγμα την ερωτική συνάντηση, όλο το θέμα είναι να αποφασίσουμε αν θα τη δηλώσουμε. Αν ναι, τότε μιλούμε για ερωτική δήλωση. Πρέπει η συνάντηση να δηλωθεί, δηλαδή να γίνει αποδεκτή. Είναι ο όρος για να υπάρξει πραγματικά. Κάποιος βρέθηκε μαζί σας, την ίδια στιγμή, αλλάξατε ματιές, κάτι συνέβη. Αλλά όσο δεν έχει αναγγελθεί, δηλωθεί, σφραγιστεί, η συνάντηση παραμένει μετέωρη».
Υπάρχουν άραγε άνθρωποι με μεγαλύτερες ικανότητες από άλλους για συναντήσεις;
«Στο Διαδίκτυο, στα διάφορα sites όπου μπορεί κανείς να κάνει γνωριμίες και συναντήσεις, προσπαθούν να περάσουν κάποιες οδηγίες προκειμένου να καθοδηγούνται «σωστά» οι ενδιαφερόμενοι προς το στόχο τους. Ομως, δεν προχωρούμε σε μια συνάντηση παρά μόνο με το κατάλληλο πρόσωπο, με αυτό που θα περιορίσει στο ελάχιστο το περιθώριο ανασφάλειάς μας. Χρειάζεται μια διαθεσιμότητα υποδοχής του άλλου, επομένως μια ουσιαστική σχέση εμπιστοσύνης. Και μάλλον, περιέργως, μια παθητική ικανότητα, ένα είδος αρετής, αν θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε αυτή την παλαιά λέξη: την αρετή να δεχτούμε πως έρχεται κάτι που δεν το είχαμε προβλέψει».
Τα διάφορα είδη συναντήσεων -ερωτικών, πολιτικών, καλλιτεχνικών- υπακούουν στους ίδιους κανόνες;
«Υπάρχουν σημαντικές διαφορές. Παραδείγματος χάριν, η μέγιστη πολιτική μου συνάντηση είναι ίσως περισσότερο η συνάντηση συλλογικών καταστάσεων παρά ατομικών. Επίσης, η καλλιτεχνική συνάντηση είναι η κατανόηση του πώς ένας οργανωμένος τύπος του φαντασιακού επιδρά σε εμάς. Ωστόσο, το κοινό στοιχείο είναι πάντα αυτή η αίσθηση πως «κάτι μου συμβαίνει». Ενα μυθιστόρημα που μας μεταλλάσσει, πρέπει να το δεχτούμε, ακόμη κι αν αργότερα αλλάξουμε γνώμη και αναρωτηθούμε: «Γιατί μου άρεσε αυτό το βιβλίο όταν ήμουν νέος;», ακριβώς όπως ο ήρωας του Προυστ αναρωτιέται γιατί αγάπησε μια γυναίκα «που δεν ήταν του τύπου του»…»
Είμαστε σε μια εποχή που ευνοούνται οι συναντήσεις;
«Από τη μια πλευρά, ο χώρος της πιθανής συνάντησης διευρύνεται λόγω των μεταφορικών και επικοινωνιακών μέσων. Από την άλλη, αυτή η διεύρυνση, όπως πάντα, εξαργυρώνεται με μια μείωση της έντασης. Οι συναντήσεις είναι τόσο εύκολες, τόσο πολλές, ώστε η ένταση της αλλαγής που μπορούμε να δεχτούμε από αυτές δεν είναι πια η ίδια. Εισάγουμε ένα σύστημα προστασίας: βρίσκομαι με κάποιον αρκετά όμοιό μου ελπίζοντας να κάνω έναν δρόμο με αυτόν, παραμένοντας ωστόσο ακριβώς εκεί που ήμουν. Είναι μια τάση του σύγχρονου κόσμου να εισάγει μια ψεύτικη αλλαγή στο εσωτερικό μιας μεγάλης στασιμότητας».
Δεν πρόκειται για συναντήσεις;
«Οχι. Πρόκειται για καταναλώσεις. Γιατί το κρυφό μοντέλο σε όλα αυτά είναι η αγορά. Σας προτείνουν πολλά προϊόντα που συνεχώς αλλάζουν αλλά είναι το ίδιο πράγμα. Η κατανάλωση από τη φύση της είναι επαναληπτική. Μπορείτε να αλλάζετε τύπο γυναίκας, αλλά γι’ αυτό δεν είναι απαραίτητο ότι χρειάζεστε μια συνάντηση».
Υπάρχουν και συναντήσεις που παραμένουν σε εικονικό στάδιο…
«Η διάκριση ανάμεσα στο πραγματικό και το εικονικό ποτέ δεν μου είχε φανεί σπουδαία. Αλλωστε, μπορεί να έχουμε σημαντικές συναντήσεις σε μορφές απουσίας, αποχής ή εικονικότητας. Μπορεί να υπάρξει έρωτας μεταξύ ανθρώπων που ζουν πολύ μακριά ο ένας από τον άλλον: η Ελοϊζα και ο Αβελάρδος, ο Τριστάνος και η Ιζόλδη. Είναι μύθοι που δηλώνουν πως οι επινοήσεις της ερωτικής πίστης είναι ποικίλες. Εχουμε περιπτώσεις πίστης σε καταστάσεις απουσίας, όπως και απιστίες σε καταστάσεις εγγύτητας, όταν ο ένας ζει δίπλα στον άλλον».
Αληθεύει ότι οι συναντήσεις όλο και περισσότερο γίνονται «μεταξύ» μας;
«Υπάρχουν πολύ αυστηροί κοινωνικοί διαχωρισμοί, που χρονολογούνται από παλιά. Στον 19ο αιώνα μια κόρη αστικής οικογένειας δεν μπορούσε να συναντήσει κάποιον εργάτη, δεν τον έβλεπε καν. Ωστόσο, πάντα υπάρχουν πιθανές υπερβάσεις των κανόνων. Τα ωραιότερα μυθιστορήματα του Κόνραντ έχουν αυτό ως θέμα: τον έρωτα ενός Εγγλέζου τυχοδιώκτη για μια Αφρικανή, και η μυθιστορηματική ουσία έγκειται στην ανάδειξη της έντασής του, παρόλο που οι πιθανότητες επιτυχίας είναι ελάχιστες.
Ονειρεύομαι έναν κόσμο όπου οι συναντήσεις θα είναι λιγότερο κωδικοποιημένες από κοινωνικά, επαγγελματικά, πολιτισμικά και γλωσσικά περιβάλλοντα. Για να χρησιμοποιήσω τη λέξη που δεν είναι πια του συρμού, από ταξικά εμπόδια…»
Φαίνεται πως αυτά πληθαίνουν…
«Ναι. Στα τέλη της δεκαετίας του ‘60 και στα μέσα της δεκαετίας του ‘70 συναντούσαμε πάρα πολλούς ανθρώπους που δεν είχαμε ξανασυναντήσει ούτε πριν ούτε, δυστυχώς, και μετά. Το να μιλάμε με ανθρώπους διαφορετικής με τη δική μας κουλτούρα δεν μας εμπόδιζε να κάνουμε κοινά σχέδια. Η σημερινή οπισθοδρόμηση είναι θεαματική. Εχει την τάση να διαμορφώνει όχι την αλληλεγγύη των τάξεων, αλλά μικρο-περιβάλλοντα κατ’ εικόνα της αμερικανικής κοινωνίας, που είναι μια συλλογή γκέτο».
Υπάρχει απειλή για τη Γαλλία;
«Καθώς το εμπόρευμα είναι η κυριότερη κινητήρια δύναμη της κοινωνίας, καθένας καλείται ενώπιον της αγοράς ως υποκείμενο-καταναλωτής. Οι άνθρωποι αναδιπλώνονται στις ταυτότητές τους, γιατί το να ζεις ως άτομο σε αυτό τον συγκεχυμένο κόσμο είναι ένας ατελείωτος εφιάλτης. Γαντζωνόμαστε λοιπόν σε οικογενειακές, εθνικές, γλωσσικές, θρησκευτικές ταυτότητες. Διαθέσιμες ταυτότητες που προέρχονται από παλαιούς καιρούς. Είναι ένας κόσμος αντίθετος από αυτόν των συναντήσεων, ένας κόσμος αμυντικής αναδίπλωσης.
Ωστόσο, δεν πιστεύω πως η αγορά έχει καταστρέψει την κοινωνικότητα. Αυτή η καταστροφολογική άποψη ανήκει περισσότερο στον μακαρίτη συνάδελφό μου Ζαν Μποντριγιάρ. Υπάρχει αλληλεγγύη, συναντήσεις, καλλιτεχνική παραγωγή. Δεν βλέπω τα πράγματα νιχιλιστικά. Ομως αυτό που βλέπω είναι πως όλα οδηγούν σε έναν ατομικισμό της κοινωνίας, η οποία απαρτίζεται από ελεύθερους καταναλωτές που πηγαίνουν να αναζητήσουν στην παγκόσμια αγορά αντικείμενα που τους ενδιαφέρουν».
Αυτός που περιγράφετε είναι ένας «δεξιός» κόσμος, ενώ ο κόσμος των συναντήσεων είναι ένας κόσμος της Αριστεράς;
«Φοβούμαι πως η τόλμη της Αριστεράς δεν είναι τόσο μεγάλη. Κάνει τόσες υποχωρήσεις όσον αφορά την αναδίπλωση ταυτοτήτων και τις ιδιωτικοποιήσεις κάθε πράγματος. Για τους ανθρώπους του 19ου αιώνα, ο διεθνισμός ήταν μια έννοια-κλειδί που εναντιωνόταν σε πολέμους, σε εθνικούς εγωισμούς».
Θα μπορούσε ένας συγγραφέας ή ένας φιλόσοφος να αλλάξει την ύπαρξή σας;
«Βεβαίως! Ο άνθρωπος που άλλαξε περισσότερο την ύπαρξή μου ήταν ο Σαρτρ, αλλά δεν του έμεινα πιστός για πολύ καιρό. Στην τελευταία τάξη του Γυμνασίου ήθελα να γίνω δασολόγος. Το μέλλον μου ήταν σαφές και καθορισμένο. Τότε διάβασα τα έργα του Σαρτρ και στράφηκα προς τη λογοτεχνία. Ηταν μια συναρπαστική συνάντηση».
Με ποιους καλλιτέχνες είχατε τέτοιου είδους συναντήσεις;
«Στην ποίηση, ο Μαλαρμέ μού έμαθε πως η δύναμη της τέχνης εξαρτάται από την έννοια του γεγονότος: το να συλλάβεις και να μορφοποιήσεις αυτό που συμβαίνει ως προς αυτό που συμβαίνει και όχι ως προς αυτό που είναι. Στη μουσική, ο Χάιντν μου έμαθε πως μπορούμε να δημιουργήσουμε εξαιρετικά αποτελέσματα με πολύ μικρά στοιχεία, περιορισμένα μουσικά και σχεδόν κοινά κύτταρα. Αυτό μου έγινε συνήθεια και αναζητώ το παράξενο μέσα στο συνηθισμένο. Στη ζωγραφική, ο Τιντορέτο μου έδειξε πως ένας ζωγράφος μπορεί να συλλάβει με μεγαλειώδη τρόπο το πέρασμα κάποιου πράγματος και συγκεκριμένα του πνεύματος…»

Άνισες συναντήσεις

Η ισότητα όμως μεταξύ ανδρών και γυναικών όταν συναντώνται δεν είναι δεδομένη, και αυτό δημιουργεί προβλήματα. Πώς και από πότε προέκυψαν; Η διεθνούς φήμης ανθρωπολόγος και παλαιά μαθήτρια του Λεβί -Στρος, Φρανσουάζ Εριτιέ, δίνει εξηγήσεις σε συνέντευξή της στο περιοδικό «Μαριάν»:

«Το να θέλουμε να προσδιορίσουμε την αρχή των ανισοτήτων μεταξύ των δύο φύλων θα ήταν σαν να θέλαμε να ισχυριστούμε πως κάποτε υπήρξε ένας χαμένος παράδεισος χωρίς καμία ανισότητα, όμως στην πραγματικότητα πάντα υπήρχε αυτή η ανισότητα, από τότε που εμφανίστηκε ο σκεπτόμενος άνθρωπος. Αυτή η ανισότητα είναι η μήτρα για όλες τις άλλες.
Δημιουργήθηκε από μια πνευματική ερμηνεία στην οποία οι άνθρωποι της προϊστορίας θέλησαν να πιστέψουν, προκειμένου να κατανοήσουν γεγονότα που διαπίστωναν αλλά δεν μπορούσαν να εξηγήσουν. Αυτό το ονομάζω «φράγμα της σκέψης». Παραδείγματος χάριν, στο ζωικό είδος, όποιο είδος κι αν εξετάσουμε, υπάρχει μια εκδοχή αρσενική και μια θηλυκή. Αυτή η παρατήρηση που αντιπαραθέτει το ίδιο με το διαφορετικό χρησιμοποιήθηκε ως βάση μιας σκέψης που τροφοδοτεί όλα τα συστήματα σκέψης του κόσμου. Τα αρσενικά είναι όμοια μεταξύ τους και διαφορετικά σε σχέση με τα θηλυκά. Το αντίστοιχο συμβαίνει και με τα θηλυκά. Πάνω σε αυτά χαράσσεται μια σειρά αντιθέσεων: κρύο/ζεστό, ανώτερο/κατώτερο, παθητικό/ ενεργητικό, δυνατό/αδύνατο…, αντιθέσεις που ποτέ δεν είναι ουδέτερες, όμως οι όροι αυτοί θεωρούνται είτε αρσενικοί είτε θηλυκοί. Ετσι λοιπόν, οι άντρες είναι θερμοί, ανώτεροι, ενεργητικοί ή δυνατοί και οι γυναίκες ψυχρές, κατώτερες, παθητικές και αδύναμες, σύμφωνα με τον δυτικό τρόπο να βλέπουμε τα πράγματα. Αυτό το πέρασμα από το θετικό στο αρνητικό δεν έχει καμία σχέση με την κύρια σημασία κάθε λέξης αλλά με την όψη του αρσενικού και του θηλυκού. Βλέπουμε λοιπόν πως, από την αρχή, οι άνθρωποι διαπίστωσαν την ανατομική διαφορά των φύλων και προσπάθησαν να κατασκευάσουν ένα σύστημα σκέψης πάνω σε αυτό».
Υπάρχουν και άλλα «φράγματα» στη σκέψη;
«Ασφαλώς. Και πάνω απ’ όλα, το γεγονός ότι οι γυναίκες έχουν αυτή την εκπληκτική και ακατανόητη ικανότητα να αναπαράγουν ανθρώπους του ίδιου με αυτές φύλου, αλλά και διαφορετικού. Το να γεννήσει μια γυναίκα ένα κορίτσι, το καταλαβαίνουμε, αλλά το να γεννήσει ένα αγόρι είναι μεγάλο μυστήριο και έως τον 18ο αιώνα και τις αρχές του 19ου έτσι σκέπτονταν, γιατί δεν γνώριζαν την ύπαρξη των γαμητών. Επρεπε λοιπόν να δοθεί μια εξήγηση και η λογική απάντηση ήταν: οι γυναίκες γεννούν παιδιά γιατί οι άντρες τούς τα βάζουν στο σώμα τους!»
Πώς μπορούμε να απαλλαγούμε από αυτές τις ανισότητες;
«Αυτές οι ανισότητες δεν έχουν καμία λογική που να βασίζεται στη φύση των ανθρώπων. Πρόκειται για μια πνευματική κατασκευή που μας διακατέχει παρά τη θέλησή μας και απαντά ακόμη και σε προηγμένες κοινωνίες. Μπορούμε λοιπόν να την αλλάξουμε με μια άλλη πνευματική κατασκευή. Πιστεύω άλλωστε πως αυτό έχει αρχίσει να γίνεται, στη Δύση πιο γρήγορα από ό,τι αλλού. Ομως ζούμε σε έναν κόσμο ανυπομονησίας. Αυτές οι ανισότητες κατασκευάστηκαν στη διάρκεια πολλών χιλιετιών και δεν μπορούν να εξαφανιστούν μέσα σε δέκα χρόνια. Πρέπει να περιμένουμε εκατοντάδες χρόνια.
Οι εικόνες που έχουμε για τα φύλα αλλάζουν αργά, όπως και τα κοινωνικά συστήματα, χάρη στις συλλογικές δράσεις. Πρέπει οι άνδρες να καταλάβουν πως υπάρχουν πλεονεκτήματα στο να δεχθούν πως οι γυναίκες είναι ελεύθερες να σκέπτονται ό,τι θέλουν και να κάνουν όποια ζωή επιθυμούν. Πως είναι μεγάλη απόλαυση να συνομιλείς ως ίσος προς ίσον. Πως θα νιώσουν μεγάλη ανακούφιση όταν δεν θα πρέπει να νοιάζονται για το πώς πρέπει να φερθούν, να αποδεικνύουν την αρρενωπότητά τους. Οι ιδέες και οι συμπεριφορές πρέπει να χαράσσονται από πολύ μικρή ηλικία, πριν εγγραφεί στο μυαλό των παιδιών το κυρίαρχο μοντέλο. Μελέτες πάνω σε παιδιά ηλικίας 3 και 4 χρόνων, έδειξαν πως αγόρια και κορίτσια δεν θέλουν όταν μεγαλώσουν να γίνουν γυναίκες, γιατί αυτή η κατάσταση δεν είναι ελκτική».

Συνέντευξη της Ρένας Δούρου στη Βούλα Κεχαγιά, ΤΑ ΝΕΑ, 3 Μαΐου 2010

Στο δίληµµα «σοσιαλισµός ή βαρβαρότητα» ο Πρωθυπουργός απάντησε «βαρβαρότητα»

Ο Πρωθυπουργός απαντά µάλλον «βαρβαρότητα» στο προεκλογικό του δίληµµα «σοσιαλισµός ή βαρβαρότητα», λέει η Ρένα Δούρου, υπεύθυνη Διεθνών Σχέσεων και µέλος της Κ.Ε. του ΣΥΝ, λίγες ώρες µετά την ανακοίνωση των πρόσθετων οικονοµικών µέτρων. Πάντως, όπως παρατηρεί ακόµη και η Αριστερά όπως είναι σήµερα δεν είναι σε θέση να αξιοποιήσει την κρίση, αφού φαίνεται πως δεν έχει ολοκληρωµένες προτάσεις.
Η ίδια απαντά µε τη φράση «ας σοβαρευτούµε» όταν καλείται να σχολιάσει τις απόψεις που διατυπώνονται ακόµη και στο εσωτερικό της Κουµουνδούρου για έξοδο από την Ε.Ε. και το ευρώ…

1 Γιατί δαιµονοποιείτε στον ΣΥΝ το ΔΝΤ;
Ρωτήστε τους Ούγγρους, τους Ρουµάνους, τους Λετονούς.

2 Είναι µονόδροµος τα σκληρά µέτρα που ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός;
Υπήρξε πρωθυπουργός που να ισχυρίστηκε κάτι διαφορετικό;

3 Έχει πολιτικές ευθύνες ο Πρωθυπουργός;
Φοβάµαι ότι στο προεκλογικό δίληµµα που επέλεξε να θέσει «σοσιαλισµός ή βαρβαρότητα» απαντά τελικώς… βαρβαρότητα.

4 Το πολιτικό σύστηµα κινδυνεύει από την κρίση;
Είναι µέρος της κρίσης.

5 Υπάρχει άλλο, εφαρµόσιµο οικονοµικό πρόγραµµα;
Ο θάνατος της Ιστορίας διαψεύστηκε· ακολουθεί η διάψευση του θανάτου της εναλλακτικής οικονοµικής πολιτικής, για την οποία η Αριστερά αγωνίζεται.

6 Πώς θα είναι η χώρα και η κοινωνία ύστερα από τρία χρόνια;
Εξαρτάται από τη συµµετοχή και τους αγώνες όλων µας.

7 Δεν σας προβληµατίζει η µικρή συµµετοχή στις κινητοποιήσεις;
Κανείς δεν είχε προβλέψει το τσουνάµι.

8 Η ανεργία στο 20%;
Ο ναός της Δηµοκρατίας µετακοµίζει στον ΟΑΕΔ.

9 Αναµένετε βίαιες κοινωνικές αντιδράσεις;
Η βία είναι το αριστερό χέρι της καταστολής. Ωστόσο, ό,τι ζούµε σήµερα είναι πραγµατικά πρωτόγνωρο.
Δεν µπορεί να αποκλειστεί µε ευκολία η έκφραση µιας αυθόρµητης και οριακά τυφλής κοινωνικής αντίδρασης. Στην περίπτωση αυτή, που η κρίση θα γίνει αυτόχρηµα πολιτική, το πολιτικό σύστηµα θα βρεθεί απροετοίµαστο.

10 Η Αριστερά θα αξιοποιήσει πολιτικά την κρίση;
Όπως είναι σήµερα, µάλλον όχι. Και τούτο πρέπει να αντιστραφεί άµεσα. Πρέπει να αναδείξουµε, δηλαδή, ότι έχουµε τις πιο ολοκληρωµένες προτάσεις για την κρίση, τις συνέπειές της, τη διέξοδο.

11 Έχει ευθύνες η Αριστερά για τη σηµερινή κατάσταση;
Στον βαθµό που της αναλογεί, γιατί οι ευθύνες δεν επιµερίζονται το ίδιο µε όσους κυβέρνησαν και µας έφεραν στη σηµερινή κατάσταση· η ευρωπαϊκή Αριστερά πρέπει να αναδείξει έναν άλλο δρόµο για τις κοινωνίες, όπου η Ευρώπη δεν θα είναι µόνο στα λόγια πεδίο ταξικών συγκρούσεων.

12 Συνέδριο του ΣΥΝ εν µέσω κρίσης;
«Εκτός» κρίσης, δεν θα ήταν συνέδριο, αλλά εσπερινό τέιον.

13 Τι περιµένετε από το συνέδριο;
Την επανεκκίνηση του κόµµατος.

14 Τι θα αποφασίσει το συνέδριο για τον ΣΥΡΙΖΑ;
‘Ο,τι πραγµατικά είναι: χώρος διαλόγου, συνεργασίας και κοινής δράσης. Οτιδήποτε άλλο απαιτεί στέρεες ιδεολογικές συγκλίσεις, οι οποίες όµως απουσιάζουν.

15 Έξοδος από την Ε.Ε. και το ευρώ;
Ας σοβαρευτούµε.

16 Ο κ. Αλαβάνος ακολουθεί πια τον δικό του δρόµο;
Τι να του ευχηθώ;

17 Η Ελλάδα αδύναµος κρίκος του παγκόσµιου καπιταλισµού;
Γιατί όχι και οµφαλός της γης;

18 Μέτωπο µε το ΚΚΕ;
Μέτωπο και στο ΚΚΕ, όταν στην κρισιµότητα των καιρών επιλέγει την περιχαράκωση και την επαναστατική γυµναστική.

19 Είναι λύση οι εκλογές;
‘Eχουµε τον Νοέµβριο, αυτοδιοικητικές.

20 Να φύγει η κυβέρνηση;
‘Oχι για να έρθει ο κ. Σαµαράς.

Του Μανόλη Αναστασιάδη, Η ΑΥΓΗ, 27/04/2010

Στο κόμμα μας κληρονομήσαμε, από έναν από τους σχηματισμούς που το συγκρότησαν, την ΕΑΡ, την καθιέρωση των τάσεων, γεγονός που θεωρήθηκε τότε μεγάλη δημοκρατική κατάκτηση – και ήταν, αφού αποτελούσε και χαρακτηριστικό των ευρωπαϊκών προοδευτικών και δημοκρατικών κομμάτων.

Στην πορεία, λίγα μόλις χρόνια μετά την καθιέρωσή τους, οι τάσεις, που στο κόμμα μας σε κάποιες φάσεις πρόσφεραν επεξεργασίες και ιδεολογικές συμβολές σε ένα κόμμα που δεν συγκροτήθηκε στη βάση ιδεολογικής ενότητας, άρχισαν να μεταλλάσσονται σε μηχανισμούς νομής της εσωκομματικής εξουσίας. Ήδη είναι σχηματισμοί – άλλες λίγο, άλλες πολύ – που δρουν ως κόμματα μέσα στο κόμμα μας και μάλιστα με δημοκρατικό συγκεντρωτισμό (αρχή που δεν υπάρχει στο κόμμα) και εσωτερική πειθαρχία.

Αρκεί σ’ αυτό το σημείο να σας θυμίσω τι άκουσε ο σύντροφος Μπαλάφας από την Ανανεωτική Πτέρυγα, όταν ψήφισε το Πρόγραμμα, στη σύνταξη του οποίου, εκπροσωπώντας την, είχε ο ίδιος, μαζί με άλλους συντρόφους και συντρόφισσες, πρωταγωνιστήσει, όταν η τάση επέλεξε να ψηφίσει λευκό.

Η χειρότερη όμως μετάλλαξη των τάσεων και η αντικαταστατική τους μετεξέλιξη είναι η καθιέρωση του εκλογικού συστήματος των λιστών (με γιώτα και όχι με ήτα!). Με βάση αυτό το σύστημα νομιμοποίησαν τον φραξιονισμό μέσα στο κόμμα και τώρα κανείς δεν μπορεί να εκλεγεί στα καθοδηγητικά όργανα αν δεν τον επιλέξει μία τάση.

Και όποιος το καταφέρει τον βάζουν στη γυάλα και τον δείχνουν στο κοινό «με ένα τάλιρο είσοδο!».

Έφτασαν στο σημείο να απαιτούν να παίρνουν τόσες θέσεις στην Π.Γ, όσες ποσοστιαία τους αναλογούν, και να διορίζουν αυτοί τους εκπροσώπους τους σ’ αυτές, στερώντας το δικαίωμα στα μέλη της ΚΠΕ να συγκροτούν εκείνα, όπως το καταστατικό ορίζει, την Πολιτική Γραμματεία, την Εκτελεστική Γραμματεία κ.λπ.

Αλλά και ευρύτερους δημοκρατικούς θεσμούς νοθεύει το μεταλλαγμένο μόρφωμα των τάσεων. Π.χ. εκμεταλλεύονται τη συμμετοχή τους στο κόμμα, αφού ως ομαδούλες δεν θα είχαν καμία τύχη, για να εκλέξουν με τη σημαία του κόμματος τους βουλευτές τους, οι οποίοι κατόπιν διεκδικούν το δικαίωμα να πειθαρχούν στις αποφάσεις και τις επιλογές της τάσης και όχι π.χ. της κοινοβουλευτικής ομάδας. (Σημ.: Τα παραδείγματα είναι γνωστά…).

Αποκτούν πρόσβαση στα ΜΜΕ, μέσω της συμμετοχής τους στα όργανα του κόμματος, πράγμα που δεν θα είχαν παρά μόνο μέσω της ομάδας τους, για να «βγαίνουν» ύστερα στις οθόνες και τα μικρόφωνα και να λένε τα δικά τους, ενώ κάτω από το όνομά τους γράφει «στέλεχος του ΣΥΝ» ή «βουλευτής του ΣΥΝ» κ.λπ., με ανάλογη απήχηση στον κόσμο.

Και ακόμα αποκτούν πρόσβαση στην κρατική επιδότηση του κόμματος για να διαχειρίζονται κονδύλια της προκειμένου να χρηματοδοτούν επαγγελματικά τους (των τάσεων) στελέχη που αλωνίζουν την Ελλάδα για να περάσουν τη γραμμή όχι του κόμματος, αλλά της τάσης!!!

Εσχάτως, όπως ήταν φυσικό και αναμενόμενο, φτάσαμε σ’ ένα ανώτερο στάδιο της μετάλλαξης των τάσεων. Στον εκφυλισμό τους, που είναι η φράξια μέσα στη φράξια. Είδαμε το φαινόμενο μια ομάδα στελεχών, που υπογράφουν ως μέλη του Αριστερού Ρεύματος, να συγκροτούν ξεχωριστή ομάδα, να υπογράφουν ξεχωριστά κείμενα, να έχουν άλλη γραμμή για καίρια θέματα της κομματικής πορείας, να διαμορφώνουν δική τους γραμμή ξεχωριστά από τους υπόλοιπους και τις υπόλοιπες της τάσης και να προσπαθούν να περάσουν αυτή τη γραμμή πρώτα στην τάση και μετά σε όλο το κόμμα.

Δεν είχαν ούτε το θάρρος να πουν ότι είναι μειοψηφία μέσα στην τάση τους, διαφωνούν και φεύγουν και συγκροτούν άλλη. Προφανώς γιατί δεν θέλουν να στερηθούν τη νομή των ποσοστών που, κακή τη μοίρα, θα συγκεντρώσει όλη η τάση αν κατέβει ενωμένη. Και όταν τα ποσοστά συγκεντρωθούν, θα διεκδικήσουν τη δική τους αναλογία σ’ αυτά.

Η σήψη και ο εσωκομματικός εκφυλισμός προχωρούν και κατατρώνε το κόμμα. Δεν μας αφήνουν να υλοποιήσουμε αποφασισμένες από απανωτά συνέδρια πολιτικές. Ακυρώνουν το πρόγραμμα που υπερψηφίσαμε σε ποσοστό 82%. Αχρηστεύουν την ηγεσία του κόμματος, που εκλέξαμε πανηγυρικά με 70%. Καταργούν, με το έτσι θέλω, επιλογές που κάναμε όλοι μαζί δημοκρατικά.

Τη στιγμή που οι εργαζόμενοι, η νεολαία, η συντριπτική πλειοψηφία του λαού περιμένει από εμάς να συμπαραταχθούμε μαζί του, γιατί όχι να τεθούμε επικεφαλής, σε έναν αγώνα που θα αποτρέψει την κοινωνική καταστροφή στην οποία μας πάνε το ΠΑΣΟΚ, η Ν.Δ. και ο ΛΑΟΣ πιασμένοι χέρι – χέρι, οι τάσεις αλληλοϋπονομεύονται και υπονομεύουν από κοινού την ενότητα και την όποια δυναμική αυτού του κόμματος.

Στις συσκέψεις που έγιναν σε όλη την Ελλάδα, οι περισσότερες με την παρουσία του προέδρου του κόμματος ή του γραμματέα της ΚΠΕ, πριν ληφθεί η απόφαση για το Συνέδριο, συντριπτική ήταν και πάλι η κατακραυγή των μελών του κόμματος για την κατάσταση που περιέγραψα πιο πάνω. Το ίδιο είχε συμβεί και τις παραμονές του 5ου Συνεδρίου πριν από δύο και κάτι χρόνια. Δεν πρέπει να επιτρέψουμε να αγνοηθεί και πάλι από τις οργανωμένες ομάδες αυτή η εκφρασμένη θέληση των μελών του κόμματος.

Γι’ αυτό η έκκλησή μου σε όλα τα μέλη του κόμματος και ιδιαίτερα σε όσους θα εκλεγούν αντιπρόσωποι στο επικείμενο Συνέδριο: Μην επιτρέψετε να εφαρμοστεί ξανά το εκλογικό σύστημα με τις λίστες. Η εκλογή των μελών της ΚΠΕ να γίνει με ενιαίο ψηφοδέλτιο, όπως τον παλιό καλό καιρό. Οι τάσεις να μην λαμβάνονται καθόλου υπόψη στη διαδικασία της εκλογής, ούτε βέβαια στη συγκρότηση των οργάνων, σε κανένα επίπεδο του κόμματος. Να υπάρχουν μόνο ως χώροι ή ρεύματα διαμόρφωσης ιδεών και προτάσεων.

Θα μου πείτε ότι τότε θα λειτουργήσει το «χαρτάκι» με τη γραμμή. Τι να κάνουμε; Αυτό δεν μπορείς να το αποτρέψεις παρά μόνο με επίκληση στη δημοκρατική συνείδηση των αντιπροσώπων του Συνεδρίου. Και εν πάση περιπτώσει άλλο πράγμα είναι ο θεσμοθετημένος φραξιονισμός και άλλο η «παράνομη» δράση του. Γιατί τώρα οι αντιπρόσωποι του Συνεδρίου εγκλωβίζονται και μόνο από το γεγονός ότι είναι υποχρεωμένοι να σταυρώσουν το κουτάκι μιας λίστας και να ψηφίσουν σε μεγάλο ποσοστό μέλη της ΚΠΕ από αυτή τη λίστα, κατά παράβαση ή έστω νόθευση της στοιχειώδους αξιοκρατίας.

Αρνηθείτε να πάρετε μέρος σε μια εκλογή με λίστες. Είστε στελέχη του κόμματος. Δεν μπορεί κανείς να σας αγνοήσει. Προσπαθήστε να ξαναενώσετε το κόμμα. Και οποιανού δεν του κάνει αυτή η διαδικασία, ας φύγει. Γιατί όσο μένει, με τέτοιες πρακτικές, μόνο κακό κάνει στο κόμμα. Και το λέω αυτό εγώ, που απεχθάνομαι οποιαδήποτε άλλη καινούργια διάσπαση -έχω ζήσει αρκετές- και έχω υποσχεθεί στον εαυτό μου αυτή να μην τη ζήσω.

ΟΛΟΙ ΚΑΙ ΟΛΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΠΑΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΑΠΕΡΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΜΠΤΗ 11/3

ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ ΑΡΠΑΖΟΥΝ ΤΟ ΦΑΪ ΑΠ’ ΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙ,
κηρύσσουν τη λιτότητα.
Αυτοί που παίρνουν όλα τα δοσίματα, ζητάν θυσίες.
Οι χορτάτοι μιλάν στους πεινασμένους για τις μεγάλες εποχές που θα΄ρθουν
(Μπέρτολτ Μπρεχτ).

Μέσα στο περιβάλλον της τριπλής επιτήρησης (Κομισιόν, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και Διεθνές Νομισματικό Ταμείο), η κυβερνητική πλειοψηφία ψήφισε με τη στήριξη του ΛΑΟΣ στη Βουλή ένα πακέτο μέτρων που οδηγεί στην τελική εξόντωση όλων των εργαζόμενων χωρίς καμία εξαίρεση.

Τα κυβερνητικά μέτρα θίγουν βάναυσα όχι μόνο τους εργαζόμενους στο Δημόσιο και τις ΔΕΚΟ, αλλά όλους τους εργαζόμενους. Καταργούν ουσιαστικά τις συνταγματικά κατοχυρωμένες συλλογικές συμβάσεις εργασίας στις ΔΕΚΟ. Οδηγούν όχι μόνο σε μείωση εισοδημάτων των εργαζομένων και συνταξιούχων αλλά και σε αύξηση του πληθωρισμού και της ακρίβειας. Η μείωση των μισθών σε συνδυασμό με την περικοπή των δημόσιων επενδύσεων δημιουργούν ένα εκρηκτικό μίγμα, που οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε βάθεμα της ύφεσης και σε ακόμα μεγαλύτερη αύξηση της ανεργίας και της φτώχειας στη χώρα μας.

Το πιο σημαντικό είναι ότι δεν θα σταματήσουν εδώ. Περιμένουν, υπολογίζουν, μετράνε ποια θα είναι η αντίδραση του εργαζόμενου κόσμου για να προχωρήσουν σε ακόμα μεγαλύτερη μείωση των μισθών και των συντάξεων και στον ιδιωτικό τομέα, στη συνέχιση του ξεπουλήματος του δημόσιου πλούτου, στην ουσιαστική και τυπική κατάργηση των συλλογικών συμβάσεων, στην απελευθέρωση των απολύσεων, στην ολοκληρωτική διάλυση του δημόσιου χαρακτήρα της κοινωνικής ασφάλισης.

Χωρίς καμία αναβολή λοιπόν είναι η στιγμή που πρέπει να απαντήσουμε. Ο κόσμος της δουλειάς να δείξει επιτέλους ότι η δύναμη βρίσκεται στα χέρια του. Έχουμε ανάγκη ΕΝΑ μεγάλο κίνημα ενάντια στο κυβερνητικό Πρόγραμμα Σταθερότητας, ενάντια στο ζουρλομανδύα του ευρωπαϊκού Συμφώνου Σταθερότητας.

Καλούμε στο συντονισμό και στην κοινή δράση όλο τον κόσμο της αριστεράς, τους κοινωνικούς αγωνιστές, τους συνδικαλιστές που σέβονται το ρόλο τους, όλους τους εργαζόμενους και τις εργαζόμενες, τους νέους και τις νέες, στη δημιουργία ενός ενιαίου πολιτικού και κοινωνικού μετώπου, που θα ανατρέψει αυτές τις πολιτικές και θ’ ανοίξει το δρόμο για μία άλλη πορεία της χώρας μας.

Καλούμε όλους τους εργαζόμενους σε μαζική και μαχητική συμμετοχή στην πανελλαδική πανεργατική απεργία που έχουν προκηρύξει η ΓΣΣΕ και η ΑΔΕΔΥ την Πέμπτη 11/3/2010 και στις κατά τόπους απεργιακές συγκεντρώσεις που οργανώνουν οι συνδικαλιστικές οργανώσεις.

ΝΑ ΠΑΡΘΟΥΝ ΠΙΣΩ ΤΩΡΑ ΟΛΑ ΤΑ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΑ ΑΝΤΕΡΓΑΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ

ΝΑ ΚΑΤΑΡΓΗΘΟΥΝ ΤΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑΣ

ΟΛΟΙ/ΟΛΕΣ ΣΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ

Προσυγκέντρωση του Δικτύου Συνδικαλιστών Ριζοσπαστικής Αριστεράς στην Αθήνα, Πέμπτη 11/3, 10:30 πμ στο Μουσείο.

ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ