Την ώρα που γράφονται τούτες οι γραμμές, το μελάνι στα Δελτία Τύπου, με τις καταδικαστικές δηλώσεις και τα διπλωματικά διαβήματα, από κυβερνήσεις, διεθνείς οργανισμούς και πρεσβείες, δεν έχει στεγνώσει ακόμη. Οι πηχυαίοι τίτλοι, εγχωρίων και διεθνών εφημερίδων, φροντίζουν να κάνουν λόγο για τη βάρβαρη επίθεση, τη σφαγή, την παγκόσμια κατακραυγή ενός κράτους εγκληματία. Οι σoροί δεν έχουν ακόμη φτάσει στα χέρια των οικογενειών τους, ενώ παραμένουν στις ισραηλινές φυλακές πολίτες που αρνούνται να υπογράψουν την απέλασή τους από ένα κράτος στο οποίο ουδέποτε επιχείρησαν να εισέλθουν, αφού συνελήφθησαν σε διεθνή ύδατα.
Η θλίψη, η οργή, αλλά κι η αγωνία για τον εκ νέου αναδυόμενο και τυφλό αντισημιτισμό ελάχιστα περιθώρια αφήνει για την ψύχραιμη ανάλυση, την οποία ανάγκη έχουμε, αφού δεν ανακαλύπτουμε όλοι σήμερα τη Λωρίδα της Γάζας και τον τρίχρονο αποκλεισμό της. Δεν ανακαλύπτουμε όλοι σήμερα μια εκ των πλέον πυκνοκατοικημένων περιοχών του πλανήτη, όπου διαβιούν σε συνθήκες απόλυτης εξαθλίωσης 1.500.000 Παλαιστίνιοι. Δεν ανακαλύπτουμε ότι είναι χρόνια τώρα που σε κείνη τη λωρίδα της γης, τη ναυτικά και χερσαία αποκλεισμένη, αφημένη στην τύχη της από τη διεθνή κοινότητα, τίποτε δεν συντείνει στην ειρήνευση, αλλά αντίθετα διογκώνονται τα πλέον εξτρεμιστικά στοιχεία, που στις δικές τους ιεραρχήσεις τα δικαιώματα των γυναικών και των παιδιών θυσιάζονται για τον «ιερό πόλεμο εναντίον των σιωνιστών».
Η παραβίαση κανόνων και συνθηκών του διεθνούς δικαίου, όπως αυτή του Montenego Bay, η οποία είναι σε ισχύ από το 1994, ή αυτή της Ανοικτής Θάλασσας, σε ισχύ από το 1958, δεν λαμβάνει χώρα από το κράτος του Ισραήλ πρώτη φορά. Πρόκειται για την τρίτη, και ισχυριζόμαστε, στο ελάχιστο περιθώριο νηφάλιας ανάλυσης, ότι ενδέχεται να μην έχει την τύχη των δύο προηγουμένων, δηλαδή της άνευρης αντίδρασης μιας αμήχανης Ε.Ε. και των μεροληπτικών ΗΠΑ. Γιατί αυτή τη φορά υφίσταται μία παράμετρος που απουσίαζε τις προηγούμενες. Η παράμετρος αυτή ακούει στο όνομα Τουρκία και στο σημερινό ενδυναμωμένο ρόλο της, εκείνου του ρυθμιστή στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της Εγγύς Ανατολής, όπως, σταθερά και με στρατηγικό σχέδιο, αναδεικνύεται τα τελευταία χρόνια υπό την πρωθυπουργία του Ρετσέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Αν μας επιτρέπει το σοκ, για την απώλεια τόσων ζωών και την κατάφωρη παραβίαση κάθε έννοιας δικαιώματος, οφείλουμε να κοιτάξουμε πιο πέρα από τις πραγματικά σκληρές δηλώσεις των Τούρκων αξιωματούχων και την αυστηρότητα που επιδεικνύει η ανώτατη πολιτειακή ηγεσία της γείτονος τα τελευταία εικοσιτετράωρα. Σε ένα μεσοπρόθεσμο διάστημα, όπου οι αντιδράσεις της Τουρκίας θα αφορούν την ειδική σχέση της με το Ιράν, την εισχώρηση στη συμμαχία Δαμασκού-Τεχεράνης, με το πλέον πρόσφατο παράδειγμα την εγκατάσταση συστοιχιών τουρκικών αντιαεροπορικών πυραύλων στο χωριό Κιέλου, κοντά στα σύνορα με τη Συρία, με σκοπό να εμποδίσει ισραηλινά και αμερικανικά μαχητικά να διεισδύσουν στον τουρκικό εναέριο χώρο για να πραγματοποιήσουν βομβαρδισμούς εναντίον στόχων μέσα στη Συρία ή στο Ιράν, αλλά και τον καθοριστικό της ρόλο στον αραβικό σύνδεσμο, που θέτει την Αίγυπτο προ των ευθυνών της για την βοήθεια που παράσχει στο Ισραήλ σε σχέση με τον αποκλεισμό της Γάζας, την ίδια ώρα που Ευρωπαίοι πολίτες σκοτώνονται για την άρση του, το αίμα των Τούρκων πολιτών φαίνεται ότι δεν θα πάει χαμένο.
Ας το επαναλάβω, ως ευχή: ας μην πάει χαμένο, όχι στο όνομα ευρύτερων κρίσιμων γεωστρατηγικών αλλαγών, που απορρέουν από την άσκηση πολιτικής της Τουρκίας, αλλά για την ειρηνική συνύπαρξη των λαών της περιοχής, που τόσους και τόσους αιώνες πλέουν «μαζί» στη θάλασσα της ιστορίας.

Της Ρένας Δούρου, Η Αυγή της Κυριακής, 21 Φεβρουαρίου 2010

Η πρόσφατη κρίση προκλήθηκε από την απόφαση της ΕΔΕΚ του Γιαννάκη Ομήρου, στις αρχές του μήνα, να αποχωρήσει από την κυβέρνηση του Δημήτρη Χριστόφια, καταγγέλοντάς τον (τι άλλο;) για υποχωρήσεις και παραχωρήσεις. Μια απόφαση που ο κύπριος πρόεδρος τη χαρακτήρισε “βεβιασμένη”, ενώ, αντίθετα, τη χαιρέτησαν οι απανταχού “εθνικά ασυμβίβαστοι”, εντός και εκτός Κύπρου, που θεωρούν προδοτικό τον οποιοδήποτε συμβιβασμό.
Το πρόβλημα με το Κυπριακό είναι πως, με το πέρασμα του χρόνου και καθώς τα πράγματα παραμένουν βαλτωμένα, κερδίζει έδαφος, χωρίς βέβαια να ομολογείται δημόσια, το ντε φάκτο οριστικό διαζύγιο των δύο πλευρών, μακριά από την πάγια επίσημη θέση ελλήνων και ελληνοκυπρίων, εκείνη της διζωνικής, δικοινοτικής, ανεξάρτητης ομοσπονδίας. Όσο περνά ο καιρός, τόσο κοντύτερα έρχεται η ντε φάκτο αυτή “λύση”, η οποία φαίνεται ότι βολεύει, από πρακτική (οικονομική) όσο και ιδεολογική (“εθνική”) άποψη, ουκ ολίγους.
Πρόκειται για μια “σκληρή”, εθνικιστική και εντέλει ρατσιστική τοποθέτηση, η οποία διαπερνά σαν κόκκινη κλωστή όλη τη σύγχρονη ιστορία της Μεγαλονήσου: η άποψη δηλαδή ότι οι τουρκοκύπριοι δεν είναι, δεν μπορούν να είναι ισότιμοι πολίτες του κυπριακού κράτους, αλλά είναι υπάνθρωποι, καθυστερημένοι, που δεν αξίζουν ίδια δικαιώματα με τους “επίλεκτους” ελληνοκύπριους, δηλαδή έλληνες, αφού στο πλαίσιο αυτής της αντίληψης η έννοια του κυπριακού λαού είναι ανύπαρκτη. Έτσι, το πρόβλημα είναι ο Άλλος, ο «ιστορικός» εχθρός που, αν μπορούσε και αν του δινόταν η ευκαιρία, «θα μας εξαφάνιζε από το νησί». Ο Άλλος, η μη αναγνώριση του οποίου είναι ο ακρογωνιαίος λίθος όλης αυτής της προσέγγισης για πάνω από μισό αιώνα. Αυτός ο Άλλος δαιμονοποιείται συστηματικά από πολιτικούς και ΜΜΕ, και του αποδίδονται πάντα μύχιες σκέψεις, με στόχο την υπονόμευση των «εθνικών δικαίων».
Δεν θα ήταν υπερβολή, αν έλεγε κανείς ότι αυτός ακριβώς είναι ο πυρήνας της αντίληψης/ιδεολογίας που πεισματικά εμποδίζει τον όποιο συμβιβασμό (γιατί πώς αλλιώς, αν όχι με συμβιβασμό, επιλύονται μακρόχρονες διενέξεις, εκτός κι αν επιλεγεί η λύση της ένοπλης σύγκρουσης…).
Πρόκειται για ένα είδος εθνικής παθογένειας, διακομματικής προέλευσης, που στήνει μέτωπο ενάντια σε κάθε απόπειρα επίλυσης του Κυπριακού. Αν κανείς σκεφθεί τις προϋποθέσεις για τη διευκόλυνση συμβιβαστικής λύσης, όπως, π.χ., την αποφυγή διαστρέβλωσης του παρελθόντος, τον περιορισμό της αρνητικής εικόνας της άλλης πλευράς, την οικοδόμηση εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο μερών, την αποδοχή ότι οι ευθύνες για τραυματικά γεγονότα του παρελθόντος βαραίνουν και τις δύο πλευρές, αντιλαμβάνεται πολύ καλά αυτή την εθνική παθογένεια.
Ωστόσο, το θέμα της εθνικής ταυτότητας κάθε άλλο παρά απλό είναι, καθώς ο πληθυσμός του νησιού κουβαλά μέσα του πολλαπλές ταυτότητες: κυπριακή, ελληνική, τουρκική, καθώς και την ιδιαίτερη τοπικιστική (π.χ. Παφίτης), οι οποίες λειτουργούν ενίοτε αρμονικά, ενίοτε ανταγωνιστικά, κι ενίοτε αντιφατικά. Εξ αυτού, όπως υποστηρίζει και ο πανεπιστημιακός Νιαζί Κιζιλγιουρέκ, και η ανάγκη διαχωρισμού της πολιτικής από την ταυτότητα, κρατώντας ίσες αποστάσεις από Τουρκία και Ελλάδα. Σύμφωνα με τον ίδιο, η δημιουργία ενός κράτους, όπου δεν θα επικρατεί η αρχή του έθνους, βοηθά στην υπέρβαση των οικονομικών, πολιτιστικών, πληθυσμιακών ανισοτήτων, μπορεί να οδηγήσει στην εξάλειψη της ανασφάλειας των ατόμων, η οποία συνιστά παράγοντα συντηρητικοποίησης.
Γιατί αξίζει τον κόπο να στηρίξουμε κάθε προσπάθεια για να δημιουργηθεί ένα κυπριακό κράτος που θα υπερβαίνει τις εθνοτικές διαχωριστικές γραμμές, να εμπιστευθούμε την κοινωνία των πολιτών και τις πολλαπλές τους ταυτότητες, να γυρίσουμε την πλάτη στην υστερία των εθνικιστικών φωνών, που επιμένουν να κοιτάζουν στο παρελθόν, δαιμονοποιώντας και θυματοποιώντας κατά βούληση. Γνωρίζω πως αυτή η προσέγγιση δεν είναι εύκολη, γνωρίζω ότι προσκρούει σε ένα σωρό εθνικιστικά στεγανά. Αλλά γνωρίζω επίσης ότι είναι η μόνη προοπτική, για να υπάρξει η Κύπρος ως γη των πολιτών της κι όχι ως προέκταση εθνικιστικών παραληρημάτων Ελλάδας και Τουρκίας.

του Λευτέρη Κουσούλη, Γνώμες, Το Βήμα της Κυριακής, 1 Νοεμβρίου 2009

Στα εγκαίνια του Μουσείου της Ακρόπολης, πριν από μερικούς μήνες, ουσιαστικά απουσίασε αυτό που ονομάζουμε «διεθνές σύστημα». Ανάκλαση και αυτό μιας αλήθειας: η Ελλάδα δεν ακούγεται στον κόσμο, δεν παρατηρείται, δεν υπολογίζεται.
Η σημερινή Ελλάδα δεν έχει πολιτική στρατηγική, δεν διαθέτει στρατηγική παρουσίας στον σύγχρονο κόσμο. Η πολιτική της τάξη, αν και το ψιθυρίζει από ΄δώ κι από ΄κεί, δεν φαίνεται να συνειδητοποιεί το εύρος αυτού του μείζονος για την πορεία της χώρας προβλήματος.
Την ίδια στιγμή, η απουσία αυτογνωσίας είναι βαθύ χαρακτηριστικό της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας. Μοιάζει να μας τρομάζει η αυτογνωσία. Η αδυναμία αυτή αποτελεί και το ανυπέρβλητο, προς ώρας, εμπόδιο για την επεξεργασία και διαμόρφωση μιας στρατηγικής διεθνούς παρουσίας της Ελλάδας. Καμιά στρατηγική δεν μπορεί να θεμελιωθεί χωρίς, στον πυρήνα της, η αναζήτηση της αυτογνωσίας να παραμένει πάντοτε ζωντανή. Μας λείπει η γενναιότητα να αντιμετωπίσουμε τις συνθήκες του σήμερα και να αναμετρηθούμε μαζί τους. Να διαμορφώσουμε, δηλαδή, με επίγνωση ένα σταθερό προσανατολισμό στο παρόν, με τη ματιά στραμμένη στο μέλλον. Δεν μπορούμε να κοιτάξουμε προς τα έξω αν δεν κοιτάξουμε πρώτα προς τον εαυτό μας. Πώς να αναγνωρίσουμε έτσι, κι αυτό να περάσει στο συλλογικό τού Ελληνα του 2010, ότι η υπόθεση των Σκοπίων είναι τελικά μια χαμένη υπόθεση, πέρα και ανεξαρτήτως από την κατάληξη του ονόματος; Και αντί να βγάλουμε τα συμπεράσματά μας από αυτό σκιαμαχούμε γύρω από το παρελθόν. Αναζητούμε εχθρούς σε κάθε στροφή και σε κάθε γωνία- «Οι Αμερικανοί βοηθάνε τους Τούρκους», «Οι Ρώσοι προσχώρησαν στην Αγκυρα», «Οι Βρυξέλλες μάς πιέζουν αφόρητα»- και αρνούμαστε να δούμε τα πραγματικά μας προβλήματα και συνεπώς να θεμελιώσουμε μια πορεία με περιεχόμενο και με νόημα στον σύγχρονο κόσμο. Την ώρα που ο κόσμος αλλάζει γρήγορα και δραματικά, εμείς μένουμε λίγο ή πολύ πίσω.
Μπορούμε να επιδιώξουμε και να πετύχουμε μια άλλη, δημιουργική παρουσία στον κόσμο; Να ξεφύγουμε από την κατάσταση της ανυποληψίας και να προσέλθουμε δημιουργικοί, συμμέτοχοι και συντελεστές της εξέλιξής του; Με την Ελλάδα να χτίζει μια άλλη εικόνα, να κερδίζει μια καλύτερη θέση; Ασφαλώς μπορούμε. Χρειάζεται όμως η Ελλάδα αυτή κάτι να πει. Να αναλάβει την ευθύνη κάτι να πει. Κάτι να κομίσει στον σύγχρονο κόσμο. Για να μπορεί όμως κάτι να πει, πρέπει πρώτα να απαντήσει με ειλικρίνεια και σαφήνεια, με δραματικότητα ενδεχομένως, στο ερώτημα: «Ποιοι είμαστε και πού πάμε;». Να χτίσει δηλαδή μια ταυτότητα. Να διατυπώσει ένα περιεχόμενο, να κομίσει ένα νόημα.
Την ίδια στιγμή, οι διαφημίσεις τουριστικού τύπου, οι οποίες μπορούν στο επίπεδο της αγοράς να προσελκύουν τουρίστες- δηλαδή, αδιάφορους και περαστικούς κατά κανόνα επισκέπτες ενός ιστορικού για την ανθρωπότητα χώρου-, όση «εργαλειακότητα» κι αν έχουν, ακρωτηριάζουν τη δυνατότητα της συμμετοχής μας σε έναν κόσμο ο οποίος (αν και αμείλικτα ανταγωνιστικός και τέτοιος θα παραμείνει) θα αναζητεί διαρκώς ένα νόημα.
Σε αυτή την αναζήτηση νοήματος σήμερα η Ελλάδα δεν συμμετέχει. Είναι χρήσιμη η αναζήτηση του «brand name Greece» (προσπερνάω την αφέλεια της προσέγγισης, που δίνει έμφαση στην προϊοντική διάσταση), αλλά αν δεν αποφασίσουμε ποιοι είμαστε και πού πάμε, όλη η συζήτηση δεν έχει νόημα και το ερώτημα «Μπορεί η Ελλάδα να διεκδικήσει διακριτή παρουσία στον σύγχρονο κόσμο;» θα μένει αναπάντητο.

Ο κ. Λευτέρης Κουσούλης είναι πολιτικός επιστήμονας.

Υπάρχει μια έκφραση που χρησιμοποιείται σχεδόν αποκλειστικά στη χώρα μας, σε ό,τι αφορά στην εξωτερική πολιτική της, η οποία με προβλημάτιζε ανέκαθεν.

Πρόκειται για τα λεγόμενα «εθνικά ζητήματα». Και λέω ότι με «προβληματίζει», γιατί όλες οι χώρες έχουν την εξωτερική τους πολιτική, αλλά συνήθως δεν διακρίνουν κάποια «ιδιαίτερη» υποκατηγορία της, που να αφορά τα… υψίστης σημασίας «εθνικά θέματα», τα οποία, βεβαίως βεβαίως, χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής, ευαισθησίας, χειρισμού κ.λπ.

Αλλά ξέχασα. Εμείς εδώ είμαστε μια ξεχωριστή χώρα, όπου υπάρχουν τα… ασήμαντα θέματα της εξωτερικής πολιτικής και τα υψηλού ενδιαφέροντος, τα… ευγενή, τα… «εθνικά». Λες και ο χαρακτηρισμός «εθνικό» να τους προσδίδει μια υψηλόφρονα χροιά. Το Κυπριακό, οι ελληνοτουρκικές διαφορές, το αποκαλούμενο «σκοπιανό», ανήκουν για παράδειγμα σε ετούτη την ευγενή κατηγορία, ενώ π.χ. η ανυπαρξία κοινής εξωτερικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ενωσης ή η σχέση της με τις ΗΠΑ, απλά δεν μας αγγίζουν, λες και δεν καθορίζουν την τύχη και αυτών των «εθνικών θεμάτων».

Προς τι αυτή η ιδιαιτερότητα; Η απάντηση είναι απλή. Πρόκειται για ένα είδος «εθνικής τύφλωσης», που πηγάζει από την αντίληψη ότι η χώρα μας είναι κάτι το εξαιρετικό, κάτι το ιδιαίτερο, κάτι μοναδικό και μοναχικό, αφού δεν διαθέτει εξωτερική πολιτική, αλλά «εθνικά θέματα», τα οποία χρήζουν όχι πολιτικής αλλά εθνικής αντιμετώπισης. Και όποιος τα αντιμετωπίσει διαφορετικά, δεν είναι παρά προδότης της εθνικής ιδέας, η οποία δεν θα κριθεί με τα πολιτικά κριτήρια άσκησης εξωτερικής πολιτικής, αλλά με εκείνα του υπερβατικού… εθνικού συμφέροντος. Ετσι, με το «εθνικό συμφέρον», με τους «προδότες» και τους «μειοδότες», η άσκηση της εξωτερικής πολιτικής διολισθαίνει από τα αυτονόητα ελληνικά (όπως τα αντίστοιχα ιταλικά, γαλλικά ή αμερικανικά ή ρωσικά) συμφέροντα, στη μεταφυσική προάσπιση της «ύπαρξης του έθνους», της απειλούμενης «εθνικής ταυτότητας» κ.λπ.

Με το ίδιο σκεπτικό αντιμετωπίζεται και το θέμα των μεταναστών, αφού είναι ξένοι προς εμάς και ενδεχομένως επικίνδυνοι για τα «εθνικά μας συμφέροντα», άρα απόβλητοι από το εθνικό (πάντα) σώμα. Επειδή όμως αυτό το σώμα τρέφεται, στην ταπεινή, πρακτική κυριολεξία του όρου, από τους Ελληνες και ξένους εργαζομένους, εγώ προσωπικά δηλώνω… ρίψασπις!

Όταν αγνοούμε την αλήθεια…

Με ψυχραιμία αντέδρασε η κυπριακή κυβέρνηση στην ταυτοποίηση των λειψάνων ακόμη πέντε αγνοούμενων εθνοφρουρών, υπόθεση που αυτές τις ημέρες ξύνει τις πληγές που άνοιξαν στην Κύπρο με το προδοτικό πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή. Ο εκπρόσωπος της κυπριακής κυβέρνησης κάλεσε την Τουρκία «να σεβαστεί τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και να δώσει στη δημοσιότητα τα αρχεία του τουρκικού στρατού».

Ο εκπρόσωπος δεν υιοθέτησε πρόταση που διατυπώθηκε εν θερμώ να προσφύγει η Κύπρος στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης κατά της Τουρκίας για τη διάπραξη εγκλημάτων πολέμου. Η Λευκωσία επιμένει στη διερεύνηση του ανθρωπιστικού θέματος των αγνοουμένων, έργο που από το 2002 προωθείται από μικτή επιτροπή υπό την αιγίδα του ΟΗΕ. Στο έργο αυτό έχουν συμβάλει και δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου.

Η κυπριακή κυβέρνηση έχει αποδεχθεί ότι υφίσταται θέμα και Τουρκοκυπρίων αγνοουμένων, ήδη από την εποχή της δράσης των παρακρατικών του Γρίβα. Στην επίσημη ιστοσελίδα της η κυπριακή κυβέρνηση δημοσιεύει τον πλήρη κατάλογο των 1.619 Ελληνοκυπρίων και των 500 Τουρκοκυπρίων αγνοουμένων και αποφεύγει να εμπλέξει ένα θέμα ανθρωπιστικής προτεραιότητας με τη δαιδαλώδη πολιτική πορεία των διαπραγματεύσεων για την επίλυση του πολιτικού προβλήματος.

Όταν η κυπριακή κυβέρνηση χειρίζεται με τόση λεπτότητα και υπευθυνότητα το θέμα των αγνοουμένων, τι ωφελούν εκρήξεις «εθνικής ευαισθησίας» από πολιτικούς παράγοντες στην Ελλάδα;

Τριάντα πέντε χρόνια μετά, η κυπριακή τραγωδία δεν είναι αποδεκτό να αντιμετωπίζεται με στερεότυπα του στυλ «να ανοίξει ο φάκελος της Κύπρου», λες και υπάρχει κάποιος «φάκελος» καταχωνιασμένος και κάποια αλήθεια που κρύβεται. Όλα είναι γνωστά! Υφίστανται, όμως, οι πολιτικές προϋποθέσεις ώστε να αποδοθεί δικαιοσύνη με την επανένωση της νήσου σε δικοινοτική – διζωνική βάση;

Ν.Φ.

Η ΑΥΓΗ, 12-8-2009

Αναλύσεις, πολλές και σοφές θα συνεχίσουν να ακούγονται όσο ο ιρανικός λαός τολμά να αναρωτιέται δημόσια “πού είναι η ψήφος” του.

Ωστόσο, ανεξαρτήτως της τελικής έκβασης της αναμέτρησης μεταξύ του κόσμου, της αντιπολίτευσης και του συντηρητικότερου τμήματος της ισλαμικής εξουσίας, ένα, δυο πράγματα είναι βέβαιο ότι έχουν ήδη αλλάξει μια για πάντα σε μια χώρα που μέχρι πρότινος έμοιαζε “κλειστή” σε μεταρρυθμίσεις.
Πρώτον, η βιτρίνα της μονολιθικότητας της εξουσίας των πιο συντηρητικών θεσμών στο πλαίσιο του ισλαμικού συστήματος (π.χ. του Ανώτατου Οδηγού) ράγισε ανεπανόρθωτα. Δεν χρειάζεται να είναι κανείς βαθύς γνώστης του συστήματος “βελαγιάτ ε φακίχ” (της αρχής του νομομαθή, που εισήγαγε στη χώρα ο αγιατολάχ Χομεϊνί), για να αντιληφθεί ότι το κύρος του Ανώτατου Οδηγού Αλί Χαμενεί, με την πλήρη κάλυψη που έδωσε στις αρχές για το αποτέλεσμα των εκλογών έχει τρωθεί ανεπανόρθωτα εκεί που δεν φθάνουν οι σφαίρες και ρόπαλα των πραιτοριανών του καθεστώτος, των Μπασίτζι: στη συλλογική συνείδηση του λαού. Δεν γνωρίζω, όπως και κανείς άλλος σήμερα, αν πράγματι τρίζουν τα θεμέλια της “ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν” αλλά είναι βέβαιο ότι η κατάσταση στη χώρα μετά από τη 12η Ιουνίου είναι πλέον πολύ διαφορετική από εκείνη πριν από τις προεδρικές εκλογές.
Δεύτερον, απόρροια του πρώτου: οι Ιρανοί νίκησαν το φόβο. Τολμούν να κατεβαίνουν στους δρόμους διεκδικώντας το αυτονόητο: τη ψήφο τους. Τούτες οι διαδηλώσεις υπερέβησαν κατά πολύ, ποιοτικά αλλά και ποσοτικά, εκείνες του 1999 και του 2003 των φοιτητών. Σήμερα εκατοντάδες χιλιάδες Ιρανοί όλων των προελεύσεων και των ηλικιών, άνδρες και γυναίκες, δεν διστάζουν να προκαλούν την εξουσία, φωνάζοντας: “Κάτω ο δικτάτορας”! Το σύνθημα αφορά άραγε τον πρόεδρο Αχμαντινεζάντ ή τον ίδιο τον Χαμενεί; Ή και τους δύο; Τρίτον, παρά την επίσημη απαγόρευση της κάλυψης των διαδηλώσεων και χάρη στις νέες τεχνολογίες, δεν μπορεί παρά να επισημάνει κανείς ότι πλέον οι Ιρανές είναι εκείνες που δίνουν τον τόνο στις αντικυβερνητικές εκδηλώσεις. Ούτε βέβαια είναι τυχαίο ότι πλέον το “πρόσωπο” των διαδηλώσεων αυτών, 30 χρόνια μετά από την ανατροπή του Σάχη, είναι μια γυναίκα, μια νεκρή διαδηλώτρια, η νεαρή Νέντα, που κτυπήθηκε στην καρδιά και έσβησε στη μέση του δρόμου, στην Τεχεράνη και που οι τελευταίες εικόνες της ζωής της έκαναν το γύρο του κόσμου χάρη στην εναλλακτική ενημέρωση (κινητά τηλέφωνα, Facebook, Twitter). Οι στημένες μαρτυρίες “μεταμέλειας” δήθεν ταραχοποιών, στο πλαίσιο της παράστασης που ενορχηστρώνει το καθεστώς για να αποδείξει… έξωθεν επέμβαση, αδυνατούν να πλήξουν το σύμβολο αυτό. Γιατί αυτή η όμορφη, νέα κοπέλα αποτελεί την αυθεντική φωνή του Ιράν για το παρόν και το μέλλον του, κάνοντας τους Χαμενεί, Αχμαντινεζάντ και τους ομοίους τους, να μοιάζουν απλά… γέροι…

Συνέντευξη της Ρένας Δούρου στο μεσημεριανό μαγκαζίνο του «κόκκινου 105,5″ για τις πρόσφατες εξελίξεις στα κατεχόμενα .
Κάντε κλίκ –>

Τρεις ημέρες μετά την έναρξη των απευθείας διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό ο ηγέτης της τουρκοκυπριακής κοινότητας μιλά στην Ρένα Δούρου για τον ΕΤ για τις προοπτικές αυτής της διαδικασίας. Παραδέχεται ότι η παλιά γνωριμία του με τον Δημήτρη Χριστόφια είναι ένα συν, όπως και το αυξημένο ενδιαφέρον του ΟΗΕ, αλλά δείχνει να αντιμετωπίζει ρεαλιστικά τις δυσκολίες, αποφεύγοντας οποιοδήποτε άνοιγμα σε σχέση με παλιότερες θέσεις του.
Μιλώντας ρεαλιστικά, τι έχει αλλάξει από το 2004 τόσο δραματικά ώστε να ευδοκιμήσει η νέα προσπάθεια επίλυσης του κυπριακού ζητήματος, μετά τον εκτροχιασμό του Σχεδίου Ανάν; (Ποιος πιστεύετε ότι έχει την υποστήριξη να προχωρήσει ένα βήμα πιο κοντά στη λύση, ποιον ευνοεί το status quo;)
Ο πρώην Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας κ. Τάσσος Παπαδόπουλος έχει φύγει. Αυτή είναι η πιο σημαντική αλλαγή. Η ελληνοκυπριακή πλευρά έχει πιθανώς προχωρήσει από την αδιαλλαξία στη βούληση για μια λύση. Από το 2004 δεν είχε γίνει κάποιο βήμα. Αυτό στοιχειοθετούσε ένα είδος προειδοποίησης για τους Ελληνοκυπρίους για το μέλλον της νήσου, γιατί θυμούνταν τις υποσχέσεις του πρώην ηγέτη τους. Παρά τις επιδιώξεις για μια καλύτερη λύση τίποτα δεν έγινε, όπως προανέφερα. Οι συνθήκες για τη μη επίλυση από την άλλη πλευρά έχουν κατά κάποιο τρόπο παγιωθεί. Ηταν μια προειδοποίηση. Μετά τις εκλογές ο νέος ηγέτης των Ελληνοκυπρίων συμφώνησε στην έναρξη των διαπραγματεύσεων προκειμένου να βρεθεί λύση στο πρόβλημα. Τώρα βρισκόμαστε στην αρχή.

Πιστεύετε ότι η διεθνής κοινότητα ενδιαφέρεται επαρκώς για την εύρεση μιας λύσης στο κυπριακό ζήτημα με τη βοήθεια του ΟΗΕ ή αυτό το ενδιαφέρον έχει υποχωρήσει;
Δεν είναι εύκολο για μένα να κατανοήσω τι συμβαίνει σε επίπεδο διεθνούς κοινότητας. Υπάρχουν διάφορες θέσεις. Κάποιες φορές παρατηρώ μια αξιόλογη προσπάθεια για μια κοινά αποδεκτή λύση, ενώ άλλες φορές παρατηρώ μια αμέλεια όσον αφορά στην καλύτερη μεταχείριση των Τουρκοκυπρίων, υπό την έννοια της άρσης της απομόνωσης που τους έχει επιβληθεί και της τυφλής υποστήριξης της ελληνοκυπριακής πλευράς, ανεξαρτήτως συμπεριφοράς. Οπότε δεν είναι εύκολο να πει κανείς εάν η διεθνής κοινότητα έχει την ίδια αποφασιστικότητα ή έχει υποχωρήσει. Κατά καιρούς συμβαίνουν και τα δύο. Πάντως, εάν θεωρήσουμε τον ΟΗΕ ως το βασικό θεσμό της διεθνούς κοινότητας, μπορούμε να πούμε ότι η προσέγγιση του ΟΗΕ στο Κυπριακό είναι πιο συστηματική. Υπολογίζουν την πιθανότητα ή μη της προόδου προς τη λύση και είναι πολύ πιο έμπειροι στο Κυπριακό.

Τελευταία το ενδιαφέρον του ΟΗΕ έχει αυξηθεί. Ο διορισμός του ειδικού διαμεσολαβητή από το γενικό γραμματέα για την αντιμετώπιση του Κυπριακού και οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο ηγετών καταδεικνύουν τον αυξημένο βαθμό ενδιαφέροντος του ΟΗΕ. Αυτές είναι θετικές ενδείξεις για τη διευθέτηση του προβλήματος.

Με ποιο τρόπο και σε ποια κατεύθυνση η επιρροή της Ευρωπαϊκής Ενωσης είναι ορατή στο κυπριακό ζήτημα, όπως εξελίσσεται μετά την ένταξη της Κύπρου στην Ενωση; Η «Ευρώπη» είναι μια θετική επιρροή ως προς τη λύση ή αποτελεί εμπόδιο; Σε ποιους βασικούς τομείς, οικονομικούς, πολιτικούς ή άλλους;
Η ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ενωση έφερε μεροληψία στη στάση της Ε.Ε. έναντι του κυπριακού προβλήματος. Τώρα η ελληνοκυπριακή πλευρά, η οποία εκπροσωπεί όλο το νησί, βρίσκεται στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Ως μέλος της Ε.Ε. έχει την αλληλεγγύη των κρατών- μελών και δεν αφήνει περιθώρια για αμερόληπτη συμπεριφορά. Ως εκ τούτου η Ε.Ε. δεν μπορεί να παίξει θετικό ρόλο στο κυπριακό πρόβλημα. Δεν είναι αμερόληπτοι και ενεργούν υπέρ του συμφέροντος της χώρας- μέλους. Αυτό δεν περιορίζεται σε ένα μόνο τομέα, αλλά ισχύει στην οικονομία, στην πολιτική και άλλες πλευρές της καθημερινής ζωής. Η απομόνωση της τουρκοκυπριακής πλευράς συνεχίζεται. Η Ε.Ε. λαμβάνει μέρος στην απομόνωση και είναι ένας ισχυρός παράγοντας της απομόνωσης. Παρά τις υποσχέσεις που δόθηκαν από την Ε.Ε. για χαλάρωση της απομόνωσης των Τουρκοκυπρίων, δεν μπόρεσαν να κάνουν κάτι. Τα προγράμματα που εγκαινιάστηκαν από την Επιτροπή μπλοκάρονται κατά κάποιο τρόπο από την ελληνοκυπριακή πλευρά, η οποία χρησιμοποιεί τους μηχανισμούς της Ε.Ε. Οπότε η Ε.Ε. γενικά δεν παίζει θετικό ρόλο. Η Ε.Ε. δεν διευκολύνει τη διαδικασία εξεύρεσης λύσης. Για αυτή τη διαδικασία που ξεκινά τώρα, στις 3 Σεπτέμβρη, περιμένουμε τεχνική υποστήριξη από την Ε.Ε., αλλά όχι άμεση συμμετοχή.

Στο 2008, σε ποιο βαθμό η επιρροή των «εθνικών κέντρων» είναι σημαντική για το τελικό αποτέλεσμα στις διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο κοινοτήτων; Ποια είναι η εικόνα σήμερα για την παρουσία των τουρκικών στρατευμάτων στη Βόρεια Κύπρο καθώς και των εποίκων;
Τα τουρκικά στρατεύματα βρίσκονται στον Βορρά, γιατί το κυπριακό πρόβλημα ξεκίνησε το 1963 και συνεχίστηκε μέχρι το 1974, με μια προσπάθεια προσάρτησης του νησιού στην Ελλάδα από το πραξικόπημα που οργάνωσε η ελληνική χούντα για την ανατροπή της ελληνοκυπριακής κυβέρνησης. Τότε οι συνθήκες διαβίωσης για τους Τουρκοκυπρίους επιδεινώθηκαν πολύ. Οι Τουρκοκύπριοι εκδιώχθηκαν από την κυβέρνηση, τους θεσμούς και τις δημόσιες υπηρεσίες. Βρίσκονταν σε σκληρή απομόνωση, αλλά επιβίωναν. Αλλά η επιβίωσή τους απειλήθηκε με το πραξικόπημα. Η Κύπρος ήταν στα πρόθυρα της προσάρτησης στην Ελλάδα και η Τουρκία ως εγγυήτρια δύναμη, ηθικά υπεύθυνη για την προστασία των Τουρκοκυπρίων από τα χουντικά στοιχεία, αλλά και υπεύθυνη βάσει των διεθνών συνθηκών και συμφωνιών, παρενέβη. Από τότε τα τουρκικά στρατεύματα βρίσκονται στο νησί. Οπότε μπορεί να γίνει κατανοητό εύκολα ότι τα στρατεύματα θα αποχωρήσουν από το νησί με την εύρεση μια κοινά αποδεκτής λύσης στο κυπριακό πρόβλημα.

Οσον αφορά στους τουρκικής καταγωγής πολίτες, αυτό το ζήτημα έχει εξελιχθεί σε ένα ανθρωπιστικό θέμα. Ζουν στο νησί πάνω από 30 χρόνια και δεν θα πρέπει να αντιμετωπιστούν ως νεοφερμένοι. Αυτό το ζήτημα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ανθρωπιστικό και θα πρέπει να λυθεί στο πλαίσιο μιας κοινά αποδεκτής συμφωνίας.

Θεωρείτε πως υπάρχει χάσμα στη συμπεριφορά που έχουν οι νεότερες γενιές σε σχέση με τις παλαιότερες, όσον αφορά στην απόφαση να προχωρήσετε προς την επίλυση; Πώς λειτουργεί αυτή η διάσταση;
Για τους Τουρκοκύπριους αυτό το χάσμα μεταξύ των γενεών αντικατοπτρίζει μια θετική εξέλιξη στην πορεία της ιστορίας. Οι νεότερες γενιές τάσσονται περισσότερο υπέρ της λύσης απ’ ό,τι οι παλαιότερες.

Ετσι, το μέτωπο των υπέρμαχων της λύσης ενισχύεται και αυτό διασφαλίζει μια κοινά αποδεκτή συμφωνία και ένα νησί που θα ευημερεί στο μέλλον.

Από την άλλη πλευρά, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις και τα αποτελέσματα των παράλληλων δημοψηφισμάτων, η κατάσταση στην ελληνοκυπριακή πλευρά είναι η ακριβώς αντίθετη. Οι πιο νέοι σε ηλικία είναι σε μεγαλύτερο βαθμό κατά της από κοινού διακυβέρνησης από τους δυο λαούς. Αυτή είναι η σκληρή πραγματικότητα. Θεωρώ ότι η πλευρά των Ελληνοκυπρίων που τάσσονται υπέρ θα πρέπει να εργαστεί πιο αποφασιστικά για να αλλάξει τη στάση των νεότερων γενιών υπέρ της λύσης.

Πόσο έχει αλλάξει η οικονομική πραγματικότητα την τελευταία δεκαετία; Τι αντίκτυπο έχει η σημερινή οικονομική κατάσταση στη διαδικασία των διαπραγματεύσεων; Σε ποιο βαθμό η ευρωπαϊκή συμμετοχή διαδραμάτισε καταλυτικό ρόλο στην οικονομική αλλαγή και μέσα από αυτή στην επιρροή της πολιτικής διαδικασίας;
Μέχρι να διεξαχθούν τα δημοψηφίσματα, η οικονομική κατάσταση των Τουρκοκύπριων ήταν αδύναμη. Οι εξελίξεις στο νησί λίγο πριν και λίγο μετά τα δημοψηφίσματα προσέλκυσαν το ενδιαφέρον διεθνών οικονομικών δυνάμεων. Αρχισαν οι απευθείας ξένες επενδύσεις. Η οικονομία των Τουρκοκύπριων αναπτύχθηκε και το κατά κεφαλήν εισόδημα αυξήθηκε. Ολα αυτά αποτελούν τις θετικές ενδείξεις της νέας τουρκοκυπριακής πολιτικής. Με άλλα λόγια, οι πολιτικές υπέρ της λύσης από την τουρκική πλευρά στήριξαν την οικονομική ανάπτυξη των Τουρκοκυπρίων. Αλλά όλα αυτά έγιναν για ένα μικρό διάστημα, μέχρι τη στιγμή που οι ελπίδες για άρση της απομόνωσης εξανεμίστηκαν.

Οι διεθνείς οικονομικές δυνάμεις παρατήρησαν πως η απομόνωση δεν επρόκειτο να λήξει, έτσι το ενδιαφέρον τους άρχισε να χάνεται. Αυτή η αλλαγή, σε συνδυασμό με την παγκόσμια οικονομική κρίση, προκάλεσε παρακμή στην οικονομία των Τουρκοκυπρίων. Τώρα αντιμετωπίζουμε προβλήματα όσον αφορά στην οικονομία μας. Η προσπάθειά μας να άρουμε την απομόνωση στόχευε στη στήριξη της οικονομίας των Τουρκοκυπρίων και στη μείωση του χάσματος μεταξύ των οικονομιών των δυο πλευρών. Αυτό θα βοηθούσε να θεωρηθεί η λύση ως θετική εξέλιξη και για την ελληνοκυπριακή πλευρά. Με αυτόν τον τρόπο το κόστος της λύσης θα μπορούσε να καλυφθεί και από την οικονομία των Τουρκοκυπρίων. Προς το παρόν, υπάρχουν επιπλοκές στη διαδικασία.
Πάντως, σε σχέση με το παρελθόν η οικονομία μας είναι σε πολύ καλύτερο επίπεδο.

Στην Κύπρο υπάρχει ακόμα -όπως και τις δεκαετίες του ’70 και του ’60- η μυρωδιά του αίματος, οι σκιές των έντονων (ακόμα και αφόρητων) ιστορικών αναμνήσεων. Αισθάνεστε πως αυτές οι αναμνήσεις έχουν υποχωρήσει σε τέτοιο βαθμό ώστε να υπάρξει μια βιώσιμη διευθέτηση;
Εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις προθέσεις των πολιτικών δυνάμεων των δυο πλευρών. Θεωρώ ότι η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ενωση θα έχει σημαντική επιρροή στα συμφέροντα και των δύο λαών. Ετσι η πικρία των παλαιότερων χρόνων, όπως αναφέρατε, είναι τώρα παρελθόν. Αυτά συνέβησαν πριν από 30 και 40 χρόνια. Δεν θα πρέπει να υπάρχει αναλογία μεταξύ του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος. Το μέλλον μας θα είναι στην Ευρωπαϊκή Ενωση και η ατζέντα της Ε.Ε. διαφέρει σε σχέση με όσα συνέβησαν στο νησί τότε.

Οι προσωπικές σχέσεις μεταξύ των ηγετών διαδραματίζουν κάποιο ρόλο; Θα θέλατε να σχολιάσετε για τον ομόλογό σας;
Σαφώς και έχουμε καλές σχέσεις με τον κ. Χριστόφια, όπως είχαμε και στο παρελθόν. Ελπίζω πως αυτό θα συμβάλει προς την εξεύρεση μιας λύσης. Ο κ. Χριστόφιας τάσσεται υπέρ μιας κοινά αποδεκτής λύσης και στηρίζει τις φιλικές σχέσεις μεταξύ των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων. Μοιράζομαι την ίδια άποψη από την αρχή της πολιτικής μου ζωής. Και οι δυο συμμεριζόμαστε τις ίδιες απόψεις όσον αφορά αυτό και θεωρώ ότι είναι η καλύτερη ευκαιρία για να βρούμε μια λύση.

(Δευτέρα 23 Ιουνίου 2008),
«Ο Γκρούεφσκι μπορεί να κάνει πολλά, αλλά φαίνεται ότι ακολουθεί λαϊκίστικο δρόμο»
Στο πλαίσιο της πρώτης βαλκανικής διάσκεψης του Κόμματος της Ευρωπαϊκής Αριστεράς που έλαβε χώρα στη Θεσσαλονίκη με κύριο οργανωτή το ΣΥΝ και με την πρόταση για ένα βαλκανικό οικολογικό χάρτη να βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης των 14 αντιπροσωπειών κομμάτων που συμμετείχαν στη διημερίδα με θέμα τις δυνατότητες και πρωτοβουλίες κοινής δράσης της αριστεράς στα Βαλκάνια είχαμε την ευκαιρία να συνομιλήσουμε με τον Ατανάς Κίροφσκι, πολιτικό συντάκτη στο περιοδικό Forum. Σε άπταιστα ελληνικά, με καυστικό χιούμορ και γνώση της ελληνικής πολιτικής σκηνής να φωτίζει την ανάλυση του για τις προοπτικές των σχέσεων των δυο κρατών, υπογραμμίζει την ανάγκη εύρεσης λύσης στο πρόβλημα του ονόματος, χωρίς την ίδια στιγμή να θεωρεί ότι την ίδια ανάγκη συμμερίζεται και ο επανεκλεχθείς Γκρούεφσκι.
Μία μόλις εβδομάδα μετά και ήδη πολλοί διεθνείς αναλυτές εκτιμούν ότι ο κ. Γκρούεφσκι «έχασε» τις εκλογές που κέρδισε. Συμφωνείτε με αυτήν την εκτίμηση;
Ο κ. Γκρούεφκι κέρδισε τις εκλογές και μάλιστα αυτή τη στιγμή είναι πιο ενδυναμωμένος από πριν με ισχυρή τη λαϊκή εντολή. Εάν αναφέρεστε στην εικόνα που δημιουργήθηκε από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης ότι δεν κατόρθωσε να διεξαχθούν ομαλά και δημοκρατικά οι εκλογές θα πρέπει να σημειώσετε ότι ακόμα κι αυτά τα επεισόδια είναι διαπραγματευτικό χαρτί του κ. Γκρούεφσκι σχετικά με τη θέση του αλβανικού πληθυσμού στη χώρα. Να το πούμε απλά και έτσι είναι: επεισόδια έγιναν εκεί όπου υπήρχε αλβανικός πληθυσμός και όχι μακεδονικός. Αυτό θα πρέπει να το προσέξουν περισσότερο οι Η.Π.Α και λιγότερο τα μέσα ενημέρωσης.
Ο κ. Γκρούεφσκι κέρδισε τις εκλογές με μεγάλη αυτοδυναμία που του επιτρέπει εάν θελήσει να προχωρήσει σε βαθιές τομές, να λάβει ακόμα και αντιλαϊκά αλλά εκσυγχρονιστικά μέτρα, να σηκώσει το βάρος ενός συμβιβασμού και με την Ελλάδα για το ζήτημα του ονόματος.
Εκτιμάτε ότι άμεσα θα ξεκινήσουν οι διαδικασίες επίλυσης του συγκεκριμένου προβλήματος;
Όπως ήδη σας είπα ο κ. Γκρούεφσκι είναι σε θέση να κάνει πολλά. Μπορεί να κάνει πολλά. Το ζητούμενο είναι εάν θα επιχειρήσει άμεσα την εύρεση λύσης για το όνομα ή αν θα συνεχίσει στον ίδιο δρόμο του εθνικιστικού λαϊκίστικου λόγου με τον οποίο κατέβηκε στις εκλογές. Η κυβέρνηση βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι για την πορεία της χώρας. Πολύ φοβάμαι ότι ο κ. Γκρούεφσκι θα πάρει το δεύτερο δρόμο. Είναι πιο εύκολος κι ανέξοδος. Και τον βοήθα και η πολιτική του κ. Καραμανλή. Θα πρέπει να σημειώσετε ότι κατά τη διακυβέρνηση Σημίτη, ο κ. Γιώργος Παπανδρέου είχε επισκεφτεί αρκετές φορές τη χώρα και οι διμερείς επαφές ήταν ιδιαίτερα καλές. Η στρατηγική του ΠΑΣΟΚ έλεγε απλά ότι έχουμε ένα πρόβλημα: αυτό του ονόματος αλλά στα υπόλοιπα πεδία συνεχίζουμε τις επαφές και συνεργαζόμαστε σε οικονομικό, κοινωνικό, πολιτιστικό επίπεδο. Με την ανάληψη της εξουσίας από τη ΝΔ οι επαφές σταμάτησαν, οι οικονομικές συνεργασίες ατόνησαν και άρχισαν οι απειλές. Αυτό δε βοήθα την επίλυση, δεν εξαναγκάζει τον κ. Γκρούεφσκι σε δράση.
Επομένως δεν αισιοδοξείτε για την άμεση είσοδο της χώρας στους διεθνείς οργανισμούς;
Δεν αισιοδοξώ γιατί ο «Συνασπισμός για την Ευρώπη» έχασε τις εκλογές και για αυτούς το ΝΑΤΟ και η Ε.Ε ήταν η προτεραιότητα. Ο κόσμος όμως ψήφισε τον κ. Γκρούεφσκι ο οποίος σαφέστατα είπε ότι ο συμβιβασμός για το όνομα έχει μεγάλο κόστος. Δε θα ανταλλάξουμε τόνισε το όνομα μας με την είσοδο μας στο ΝΑΤΟ και την Ε.Ε. Φάνηκε λοιπόν ότι ο μέσος πολίτης δεν θεωρεί πιο κρίσιμο το θέμα της ταυτότητας και της ονομασίας από την ένταξη στους διεθνείς οργανισμούς. Το απέδειξε με την ψήφο στήριξης στον κ. Γκρούεφσκι αμέσως μετά από όσα διεμοίφθησαν στο Βουκουρέστι. Όσον αφορά το ΝΑΤΟ, ο κ. Γκρούεφσκι φρόντισε να υπογράψει συμφωνία με τις Η.Π.Α. υποκαθιστώντας την παροχή ασφάλειας η οποία επιζητάται από την είσοδο μας στο στρατιωτικό οργανισμό. Για τους πολίτες οι Η.Π.Α. θα παραμένουν παραδοσιακά στρατηγικός εταίρος που δίνουν τη μάχη για το συμφέρον της χώρας όπου μπορούν, όπως έκαναν και στο Βουκουρέστι.

http://www.e-tipos.com/content/staticfiles/issues/2008/06/23/230608%2011.pdf