Της Ρένας Δούρου, Δημοσιεύθηκε στο Modern Diplomacy / www.presscode.gr, 24 Ιανουάριου 2012

Τη νέα αμυντική στρατηγική των ΗΠΑ για την επόμενη 10ετία παρουσίασε στις 5 Ιανουαρίου ο πρόεδρος Μπάρακ Ομπάμα, από το Πεντάγωνο. Μείωση του αριθμού των δυνάμεων, αναδιάρθρωση των πεδίων ενδιαφέροντος με έμφαση στην περιοχή Ασίας – Ειρηνικού, εγκατάλειψη του δόγματος των δύο παράλληλων πολέμων, είναι μερικά από τα βασικά σημεία του αμυντικού δόγματος. Το δόγμα αυτό συνιστά τα πρώτα βήματα των ΗΠΑ στον κόσμο της μετά από την 11η Σεπτεμβρίου 2001, περιόδου και αξίζει να σημειωθεί ότι μειώνεται το αμερικανικό ενδιαφέρον για την Ευρώπη, που βρίσκεται πίσω από τις περιοχές Ασίας – Ειρηνικού, Μέσης Ανατολής ή Βόρειας Αφρικής. Κεντρικό ρόλο καλείται να παίξει ένα νέο ΝΑΤΟ με τη μορφή μιας «smart defense» – χαρακτηρισμός που ήδη χρησιμοποιείται από τον γ.γ. της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, Άντερς Φογκ Ράσμουσεν.

Η νέα αυτή προσέγγιση έγινε απαραίτητη κυρίως για δύο λόγους. Καταρχήν, και τούτο είναι και το σημαντικότερο, λόγω της σοβαρής οικονομικής κρίσης που αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ, μετά από την κρίση του 2008 (ας μη ξεχνάμε ότι τον περασμένο Αύγουστο για πρώτη φορά από το 1945 ο οίκος αξιολόγησης Standard & Poor’s υποβάθμιζε την αμερικανική οικονομία). Το δεδομένο αυτό, που οδηγεί σε σοβαρές περικοπές τον προϋπολογισμό, σε συνδυασμό με την κρατική εξυπηρέτηση υποχρεώσεων (σε ό,τι αφορά συντάξεις και την παροχή υπηρεσιών υγείας στο πλαίσιο προγραμμάτων όπως το Medicaid και το Medicare) που αφορούν στη γενιά των babyboomers (εκείνων που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν την περίοδο 1946 ως 1964), συνεπάγεται σοβαρότατη επιβάρυνση των δημόσιων οικονομικών των ΗΠΑ, σε βαθμό που πλέον δεν θα είναι δυνατό να ασκούν την παρεμβατική εξωτερική πολιτική που ασκούσαν ως σήμερα. Δηλαδή την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου και εκείνη που ακολούθησε μετά από την κατάρρευση της ΕΣΣΔ. Πρόκειται για τη θέση που αναπτύσσει στο βιβλίο του The Frugal Superpower (Public Affairs, 2010) ο καθηγητής Michael Mandelbaum. Χαρακτηριστικό και το γεγονός ότι πριν από λίγο καιρό ο τότε επικεφαλής του Γενικού Επιτελείου, ναύαρχος Μάικ Μιούλεν έλεγε ότι το ίδιο το χρέος των ΗΠΑ συνιστά τη σοβαρότερη βραχυπρόθεσμη απειλή για την εθνική ασφάλεια. Υπολογίζεται ότι την επόμενη 10ετία ο αμυντικός προϋπολογισμός θα μειωθεί κατά 500 δις δολάρια…
Ο δεύτερος λόγος που κατέστησε απαραίτητη την αλλαγή του αμυντικού δόγματος των Αμερικανών ήταν η ανάγκη για μετάβαση στην, μετά τους πολέμους σε Ιράκ (πλήρης απόσυρση το 2011) και Αφγανιστάν (όπου η αποχώρηση θα ολοκληρωθεί σε δύο χρόνια), περίοδο, με οργανωμένο τρόπο. Και τούτο μέσα σε ένα διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από την προκλητικότητα του Ιράν, την κάθε άλλο παρά μετριοπαθή στάση της Κίνας, τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή αλλά και τις νέες απειλές στον κυβερνοχώρο και το διάστημα.

Σήμερα λοιπόν, που η επιστροφή στην οικονομική ευημερία της χώρας θεωρείται από την Ουάσινγκτον ζωτικής σημασίας στρατηγική επένδυση, το νέο αμυντικό δόγμα δίνει σημασία στη ζώνη Ασίας – Ειρηνικού, με επίκεντρο την Κίνα. Το Πεκίνο, που είναι εταίρος και ανταγωνιστής, αποτελεί την κορυφαία πρόκληση για τις ΗΠΑ. Στο επίκεντρο πάντως εξακολουθεί να παραμένει η περιοχή της Μέσης Ανατολής και της Βορείου Αφρικής, με βασικά σημεία αναφοράς την ασφάλεια του Ισραήλ και την απειλή που θεωρεί η Ουάσινγκτον ότι συνιστά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Η ισλαμιστική απειλή παραμένει ενεργή, κυρίως στο Πακιστάν, στο Αφγανιστάν, την Υεμένη, τη Σομαλία καθώς και τη Νότιο Ασία και τη Μέση Ανατολή. Να σημειωθεί ότι μεταξύ των απειλών δεν συγκαταλέγονται η Βενεζουέλα ή η Κούβα. Επίσης, σύμφωνα με το νέο δόγμα, αποτελεί παρελθόν η παράλληλη διεξαγωγή πολέμων σε δύο μέτωπα. Πλέον ο στόχος είναι η διεξαγωγή μιας βασικής επιχείρησης κι ενδεχομένως, μιας δευτερεύουσας, μικρότερης εμβέλειας. Τέλος, μειώνεται αλλά διατηρείται η δυνατότητα πυρηνικής αποτροπής.
Το γεγονός ότι το ενδιαφέρον των ΗΠΑ στρέφεται σαφώς στην περιοχή Ασίας – Ειρηνικού και τους ντόπιους συμμάχους τους (όπως είναι η Ιαπωνία, η Νότιος Κορέα) και άλλες δυνάμεις – κλειδιά, όπως η Αυστραλία αλλά και η Ινδία (που πρόσφατα αγόρασε εξοπλισμό από τις ΗΠΑ), στο πλαίσιο της αντιμετώπισης του Πεκίνου, σηματοδοτεί με τον πιο επίσημο τρόπο την ανακατάταξη των πεδίων του αμερικανικού ενδιαφέροντος, με την Ευρώπη να υποβαθμίζεται αισθητά. Είναι άλλωστε ενδεικτικό ότι αναφέρεται μετά από όλες τις χώρες της Ασίας – Ειρηνικού ενώ δεν γίνεται καμία ονομαστική αναφορά σε ευρωπαϊκή χώρα, ούτε καν στην «ειδική σχέση» των ΗΠΑ με τη Βρετανία.
Η Ουάσινγκτον θέτει ως προτεραιότητά της το ΝΑΤΟ (για «πολλαπλασιαστή ισχύος» έκανε λόγο ο Ομπάμα), το οποίο μπορεί να αλλάξει μετά από την αποχώρηση από το Αφγανιστάν και αναμένει από τους Ευρωπαίους να συνδράμουν σημαντικά στο «στρατηγικό βάρος», χωρίς όμως κάποιο αντάλλαγμα στο επίπεδο του πολιτικού ελέγχου της Συμμαχίας, το οποίο μονοπωλούν μέχρι σήμερα… Με άλλα λόγια, το μήνυμα είναι σαφές: οι ΗΠΑ αποδεσμεύονται από την Ευρώπη, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ευρωπαϊκή αμυντική πολιτική.
Τελευταία παρατήρηση: μπορεί να μειώνονται οι στρατιωτικές δυνάμεις λόγω των οικονομικών δυσκολιών ωστόσο η βούληση της Ουάσινγκτον για ηγεμονεύοντα ρόλο παραμένει. Και για το σκοπό αυτό οι στρατιωτικές δαπάνες, που σήμερα αποτελούν το 40% των παγκόσμιων στρατιωτικών δαπανών, θα παραμείνουν κολοσσιαίες. Τούτο σημαίνει ότι ο αμερικανικός αμυντικός προϋπολογισμός (530 δις δολάρια το 2012) θα συνεχίσει να υπερβαίνει εκείνους των δέκα χωρών που έχουν τις μεγαλύτερες αμυντικές δαπάνες, ως εγγύηση της δυνατότητας ηγεμόνευσης…

Αποσπάσματα συνέντευξης της Ρένας Δούρου,

Για το μέλλον της ευρωζώνης το 2012:

Χρονιά «αιτιολογημένης απαισιοδοξίας» χαρακτηρίζει το 2012 ο γνωστός οικονομολόγος και σύμβουλος το πάλαι ποτέ του Γιώργου Παπανδρέου, Τζοζεφ Στίγκλιτζ, ο οποίος θεωρεί ότι η ευρωζώνη έχει εισέλθει σε έναν φαύλο κύκλο και ότι και τη νέα χρονιά θα επαναληφθεί το ίδιο σχέδιο, δηλαδή «λιτότητα, αποδυνάμωση της πραγματικής οικονομίας, περισσότερη ανεργία και διαιώνιση των δημοσιονομικών προβλημάτων».
Και πράγματι κάτι τέτοιο είναι πολύ πιθανό να συμβεί από τη στιγμή που η γερμανική και γαλλική Δεξιά, που σήμερα κρατούν τα ηνία της Ευρώπης, επιμένουν, όπως σωστά παρατηρείτε στη «δημοσιονομική ορθοδοξία» της δια βίου λιτότητας που όχι μόνο οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια – και δεν είναι αριστεροί οικονομολόγοι που το λένε αυτό – σε διάλυση την ευρωζώνη. Αλλά το κυριότερο είναι ότι οδηγεί σε ραγδαία φτωχοποίηση τις ευρωπαϊκές κοινωνίες. Στην Ελλάδα ήδη βιώνουμε τις συνέπειες της δημοσιονομικής πειθαρχίας, όπως άλλωστε αποφασίστηκε και στην τελευταία σύνοδο κορυφής της 9ης Δεκεμβρίου. Άρα το κοινωνικό και όχι μόνο οικονομικό κραχ στην Ευρώπη δυστυχώς κάθε άλλο παρά αποκλείεται.

Για την αλλαγή ευρωπαϊκής πλεύσης, αρχής γενομένης από την 30η Ιανουαρίου:

Απέναντι στο δογματικό πείσμα της Γερμανίας και της Γαλλίας, το οποίο βέβαια έχει πολιτικές και ταξικές ρίζες καθώς ενισχύει συνειδητά το κερδοσκοπικό μοντέλο των αγορών και ενός ασύδοτου τραπεζικού συστήματος σε βάρος των κοινωνιών, οι τελευταίες έχουν να αντιπαρατάξουν τους συντονισμένους σε ευρωπαϊκό επίπεδο αγώνες τους. Μόνο με μια γενικευμένη πίεση, με κινητοποιήσεις, αρθρωμένες σε σειρά προτάσεων, όπως αυτές που εδώ και 24 μήνες καταθέτει το Κόμμα Ευρωπαϊκής Αριστεράς, σχετικά με ένα νέο ευρωπαϊκό μοντέλο ρήξης με το νεοφιλελεύθερο πρότυπο και έμφασης στην ανάπτυξη, την αλληλεγγύη και την απασχόληση, οι λαοί, οι κοινωνίες μπορούν να επιβάλλουν την αλλαγή πλεύσης της ευρωπαϊκής οικοδόμησης. Οι λαοί μπορούν να βάλουν τη δική τους κόκκινη γραμμή εκεί ακριβώς που ξεκινά η συντριβή τους από τις πολιτικές που έχουν για παράδειγμα πρότυπο το γερμανικό ντάμπινγκ των μισθών! Η ελπίδα αλλαγής βρίσκεται στους δρόμους και στις πλατείες αλλά και στα εθνικά κοινοβούλια και την Ευρωβουλή. Το κοινό μέτωπο είναι απέναντι στους νεοφιλελεύθερους δήθεν μονόδρομους. Υπάρχει και άλλος δρόμος και είναι αυτός που προτείνει η πολιτική και κοινωνική Αριστερά και τα κινήματα.

Για τις σημερινές κεντροδεξιές, τεχνοκρατικές κυβερνήσεις στην Ευρώπη:

Αυτό που συντελείται τους τελευταίους μήνες σε Ιταλία και Ελλάδα είναι η έμπρακτη υποχώρηση της δημοκρατικής ιδέας καθώς παρακάμπτεται συνειδητά, υπό την καθοδήγηση Βρυξελλών, Βερολίνου, Παρισιού και αγορών, η λαϊκή ετυμηγορία. Αλλά ας μη ξεχνάμε ότι κι εκεί που έγιναν εκλογές όπως π.χ. στην Ισπανία ή την Πορτογαλία οι λαοί είχαν ουσιαστικά να επιλέξουν μεταξύ καρκίνου ή καρδιακής προσβολής – με την έννοια ότι τα κόμματα εξουσίας είχαν… προσυμφωνήσει τη συνέχιση της ίδιας αδιέξοδης πολιτικής λιτότητας… Άρα ούτε σε αυτές τις περιπτώσεις μπορούμε να πούμε ότι λειτούργησε πραγματικά η Δημοκρατία. Και ακριβώς στο σημείο αυτό έγκειται η ιστορική ευθύνη σήμερα της Αριστεράς. Να καταφέρει, η κατακερματισμένη πολιτική Αριστερά, που δεν τη συναντάμε μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, να αντιστοιχηθεί με την κοινωνική Αριστερά προκειμένου να δημιουργηθούν όσο το δυνατόν ευρύτερα μέτωπα αμφισβήτησης και απόρριψης αυτών των καταστρεπτικών πολιτικών. Το ΚΕΑ και οι προτάσεις μπορούν να λειτουργήσουν σε δύο επίπεδα: πρώτον, ως συνεκτικός κρίκος κοινής δράσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο και, δεύτερον, με τις ρεαλιστικές, όπως παρατηρήσατε, προτάσεις του να προωθήσει μια εναλλακτική, αξιόπιστη πρόταση εξουσίας. Δεν είναι εύκολο αλλά είναι ρεαλιστικό και – το κυριότερο – απαραίτητο. Διαφορετικά λαοί και κοινωνίες οδηγούνται στην δια βίου εξαθλίωση.

Για τη δημιουργία ενιαίου προοδευτικού μετώπου κατά της μνημονιακής πολιτικής:

Όπως ήδη ανέφερα, είναι επείγουσα ανάγκη η κατακερματισμένη Αριστερά να αντιστοιχηθεί επιτέλους και την κοινωνική αριστερά, εκείνη των κινημάτων κατά των διοδίων ή των χαρατσιών στα ακίνητα μέσω της ΔΕΗ. Γνωρίζω ότι σε πολιτικό επίπεδο, προς το παρόν, το ΚΚΕ και η ΔΗΜΑΡ έχουν απορρίψει τη σχετική πρόταση του προέδρου της κοινοβουλευτικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ, Αλέξη Τσίπρα. Θεωρώ όμως ότι είναι είμαστε ακόμη στην αρχή: οι πιέσεις από τη βάση και στους δύο αυτούς χώρους είναι τέτοιες που σύντομα οι ηγεσίες θα αναγκαστούν να αναθεωρήσουν τη στάση τους. Οι ευθύνες της Αριστεράς σήμερα είναι ιστορικές και οι ηγεσίες θα κριθούν.

Για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και το κυπριακό:

Να παρατηρήσω καταρχήν, ότι σε περίοδο κρίσης και ραγδαίων εξελίξεων η Ελλάδα καλείται να χαράξει και να εφαρμόσει εξωτερική πολιτική με το 0.17% του προϋπολογισμού, με υπουργούς με «ημερομηνία λήξεως» και – το κυριότερο – χωρίς σαφές όραμα για ρόλο στη Μεσόγειο, όπου αλλάζουν ραγδαία τα δεδομένα. Σε ό,τι αφορά την κυπριακή ΑΟΖ και τις εντάσεις, η Ελλάδα πρέπει να αναλάβει εκείνες τις πρωτοβουλίες που θα δίνουν έμφαση στην πολιτική του διαλόγου, της δημιουργίας σχέσεων εμπιστοσύνης και συνεργασίας με τη γείτονα, π.χ. για κοινή οριοθέτηση ΑΟΖ. Αυτή είναι η μόνη και σιγουρότερη οδός για το μέλλον. Η Αθήνα οφείλει να αγνοήσει τις διάφορες «σειρήνες» υπερεθνικισμού και λαϊκισμού που ωθούν σε συγκρουσιακές λύσεις, μέσα π.χ. από μονομερή ανακήρυξη ΑΟΖ, που πέραν του ότι είναι επικίνδυνες, είναι αδιέξοδες. Το κυπριακό αέριο οφείλει και μπορεί να λειτουργήσει ως πεδίο συνεννόησης και όχι αντιπαράθεσης με άκρως επικίνδυνες συνέπειες ευρύτερα για τη νοτιοανατολική λεκάνη της Μεσογείου.
Και μια σύντομη παρατήρηση με αφορμή τις δηλώσεις Γιλμάζ: είναι αποκαλυπτικές του τρόπου με τον οποίο το βαθύ κράτος στην Τουρκία αντιμετώπιζε τις σχέσεις με τη χώρα μας εκείνη την περίοδο. Σήμερα τα πράγματα έχουν αλλάξει και η υπόθεση Εργκενεγκόον είναι αποκαλυπτική του πώς κινείται η σημερινή τουρκική κυβέρνηση. Μένουν να γίνουν όμως πολλά στην Τουρκία στο θέμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ο πρόσφατος βομβαρδισμός κούρδων αμάχων είναι ενδεικτικός. Πρέπει να δουλέψουμε μαζί τις σχέσεις μας με γνώμωνα τα ανθρώπινα δικαιώματα, την καλή γειτονία και το διεθνές δίκαιο. Και όχι συγκρουσιακές, κοντόφθαλμες ρεβανσιστικές λογικές.

Σχετικά με τις καταγγελίες του πρώην πρωθυπουργού της Τουρκίας Μ. Γιλμάζ για εμπρησμούς ελληνικών δασών:

«Οι καταγγελίες του πρώην πρωθυπουργού της Τουρκίας Μεσούτ Γιλμάζ δημιουργούν σοβαρό πολιτικό θέμα στις σχέσεις με την Τουρκία και οφείλουν να διερευνηθούν άμεσα από την ελληνική κυβέρνηση, η οποία δεν πρέπει απλά να «αναμένει» για ενημέρωση από την τουρκική πλευρά, όπως δήλωσε σε πολύ σύντομη ανακοίνωσή του ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, κ. Δελαβέκουρας, αλλά ενεργά να ζητήσει ΑΜΕΣΑ να της παρασχεθούν όλες οι σχετικές πληροφορίες.

Ωστόσο για όποιον παρακολουθεί από κοντά την τουρκική πολιτική ζωή, οι δηλώσεις Γιλμάζ δεν συνιστούν κεραυνό εν αιθρία. Το σκάνδαλο που αποκαλύφθηκε το Νοέμβριο του 1996 με το τροχαίο στα βορειο-ανατολικά της Προύσας, στο Σουσουρλούκ που τότε είχε φέρει στην επιφάνεια τους υπόγειους δεσμούς που διατηρούσε το «βαθύ κράτος», με παρακρατικούς και μαφιόζικους μηχανισμούς, που, μεταξύ πολλών άλλων παράνομων ενεργειών που έβαζαν στο στόχαστρό τους την κουρδική μειονότητα, ήταν εξόχως αποκαλυπτικό της λειτουργίας ενός κομματιού του τουρκικού κατεστημένου και αφορούσε τις τουρκικές ειδικές δυνάμεις και τη σχέση τους με μια σειρά από εμπρησμούς.

Το ζητούμενο από εδώ και πέρα είναι η πλήρης διαλεύκανση του θέματος από τουρκικής πλευράς και προς αυτή την κατεύθυνση επιμένω ότι πρέπει να ασκήσει πίεση η ελληνική κυβέρνηση. Γιατί σήμερα που τα ζητήματα στην ανατολική λεκάνη της Μεσογείου είναι πολλά και σύνθετα, δεν μπορούμε να αφήσουμε να «σέρνονται» τέτοιες σοβαρές υποψίες για τη δράση παραστρατιωτικών με την κάλυψη του τότε τουρκικού κατεστημένου για ενέργειες σε βάρος της Ελλάδας.

Ο Τούρκος δημοσιογράφος Εμβέρ Αϊσεβέρ, στον οποίο δόθηκε η συνέντευξη, σε ερωτήσεις που του έγιναν, απάντησε ότι όλα τα στοιχεία βρίσκονται πλέον στο γραφείο ανακριτή. Μπορεί πάντως τα θέματα αυτά να ανήκουν στο παρελθόν, όμως η Ελλάδα και η Τουρκία έχουν σοβαρές ευθύνες για τη διαλεύκανσή τους γιατί όλα τούτα είναι ιστορίες που περιορίζουν την άσκηση εξωτερικής πολιτικής και τις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών στο επίπεδο των συνωμοσιολογιών, οι οποίες εξυπηρετούν κάθε είδους σκοπιμότητες και στις δύο πλευρές του Αιγαίου. Εξωτερική πολιτική και διπλωματία δεν μπορούν να ασκούνται στη βάση τέτοιου είδους συνωμοσιολογιών ή, αν αποδειχθούν αληθινά, τέτοιων επικίνδυνων κι ουσιαστικά εγκληματικών σχεδίων. Να θυμίσω μόνο ότι υπήρχαν Έλληνες δημοσιογράφοι που στα εξεγερσιακά γεγονότα της νεολαίας το Δεκέμβριο του 2008, μετά από τη δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου, συμπλήρωναν τα ρεπορτάζ τους, λέγοντας ότι πίσω από αυτά μπορεί να κρύβονται σκοπιανοί ή Τούρκοι μυστικοί πράκτορες.

Ας μη ξεχνάμε επίσης ότι όταν ήλθε στο φως της δημοσιότητας το σκάνδαλο Σουσουρλούκ, η Τανσού Τσιλέρ είχε παρευρεθεί στην κηδεία ενός από τους συμμετέχοντες σε αυτό και που είχε ανασυρθεί νεκρός από τα συντρίμμια της τεθωρακισμένης Μερσεντές, δηλώνοντας ότι «εμείς τιμούμε με σεβασμό αυτούς που πυροβολούν εν ονόματι του κράτους». Και επρόκειτο για αρχιμαφιόζο με διπλωματικό διαβατήριο, ο οποίος, σύμφωνα με δηλώσεις Τούρκων βουλευτών, ευθυνόταν για δολοφονίες δεκάδων Κούρδων αριστερών και για εμπρησμούς, που είχαν καταγγελθεί ως μια από τις εξειδικευμένες μεθόδους που χρησιμοποιούσαν τότε οι τουρκικές ειδικές δυνάμεις κατά των ανταρτών του PKK και για τον εξαναγκασμό των κουρδικών πληθυσμών των νοτιο-ανατολικών επαρχιών να εγκαταλείψουν τα χωριά τους.

Για το παρόν και το μέλλον της ευρωζώνης:

Το 2011 στην Ευρωζώνη και την ΕΕ σημαδεύτηκε από συνόδους κορυφής και συμφωνίες, που μπορούν να συνοψιστούν στο ‘πολύ λίγο, πολύ αργά, χωρίς κανένα αποτέλεσμα’. Το 2011 ήταν μια χρονιά που πήγαινε από σύνοδο σε σύνοδο και από αποτυχία σε αποτυχία. Ελπίζουμε ότι αυτή η παράδοση δεν θα συνεχιστεί και το 2012 αλλά δυστυχώς για όσους παρακολουθούμε τις διεργασίες στην Ευρωζώνη και την ΕΕ, διαπιστώνουμε ότι δεν υπάρχει καμία εγγύηση για το ότι τα πράγματα θα βελτιωθούν για το κοινό νόμισμα και την κοινή ευρωπαϊκή πορεία.

Να παρατηρήσω εδώ ότι η διαδικασία ανταλλαγής ομολόγων, το PSI, για την οποία δημιουργήθηκε κι αυτή η εκτρωματική κυβέρνηση του κ. Λουκά Παπαδήμου, καρκινοβατεί ενώ η συμφωνία της 26ης Οκτωβρίου βρίσκεται στον αέρα γιατί πολλές χώρες, της ευρωζώνης και της ΕΕ, έχουν θέσει θέμα επικύρωσής της είτε με δημοψήφισμα είτε μέσα από τα εθνικά κοινοβούλια. Επομένως η ελληνική κυβέρνηση που ξεκίνησε για να ολοκληρώσει το PSI και να επικυρώσει τη συμφωνία της 26ης Οκτωβρίου, έχει μείνει με μοναδικό σκοπό τη διαδοχή του κ. Παπανδρέου στο ΠΑΣΟΚ.

Για τη διεξαγωγή εκλογών:

Χρειάζονται άμεσα εκλογές όχι λόγω των δημοσκοπήσεων που δείχνουν αυξημένα τα ποσοστά του ΣΥΡΙΖΑ αλλά γιατί εδώ και καιρό τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, στην οικονομική κρίση έχει επικαθίσει και η κρίση δημοκρατίας. Πάρτε τα παραδείγματα των κυβερνήσεων Παπαδήμου και Μόντι στην Ιταλία: είναι η πρώτη φορά στη διάρκεια των 10ετιών ζωής της ΕΕ, που έχουμε τέτοιου είδους κυβερνήσεις οι οποίες παρακάμπτουν τη λαϊκή ετυμηγορία. Και ας μη ξεχνάμε ότι τις επόμενες εβδομάδες θα ληφθούν αποφάσεις που θα δεσμεύσουν ασφυκτικά τη χώρα μας και τις επόμενες κυβερνήσεις για τα επόμενα τουλάχιστον δέκα χρόνια. Ακριβώς για το λόγο αυτό χρειάζεται κυβέρνηση με νωπή λαϊκή εντολή. Οι εκλογές δεν θα αργήσουν όμως εντωμεταξύ θα έχει προχωρήσει η εξαθλίωση των πολιτών, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη.

Για την επόμενη δανειακή σύμβαση:

Οι δανειακές συμβάσεις βρίσκονται ούτως ή άλλως στον αέρα. Το παράδειγμα του PSI είναι χαρακτηριστικό του πώς τέτοιου είδους συμφωνίες δεν οδηγούν σε διέξοδο από την κρίση αλλά σε περαιτέρω ύφεση και αρνητικές συνέπειες για την οικονομία. Αναφορικά με το PSI, που έχει γίνει σημαία και τούτης της κυβέρνησης, παρατηρούμε ότι μέσα από τις διαπραγματεύσεις αίρεται ο προαιρετικός χαρακτήρας της συμμετοχής και όπως εκτιμούν ξένα τραπεζικά στελέχη, αν αυτό συμβεί θα πυροδοτηθούν τα περιβόητα CDS και θα υπάρξει πιστωτικό γεγονός. Αυτός ήταν άλλωστε και ο λόγος που πριν από περίπου δέκα ημέρες αποχώρησε από τη διαδικασία το διόλου τυχαίο hedge fund, Vega Asset Management.

Τούτο σημαίνει ότι αυτού του είδους οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν αίσιο τέλος. Δηλαδή, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, δεν έχουμε εγγυήσεις για το αίσιο αποτέλεσμά τους. Υπάρχουν αντιφατικές οικονομικές λεπτομέρειες που μπορεί να έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καταδεικνύουν όμως πρωτίστως ότι η λύση μπορεί να είναι μόνο πολιτική. Εμείς είχαμε εγκαίρως μιλήσει, λοιδορούμενοι μάλιστα, για την ανάγκη επαναδιαπραγμάτευσης και διαγραφής μεγάλου μέρους του χρέους, ώστε να αποφύγουμε όλες αυτές τις συνόδους κορυφής που, ακολουθώντας την ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση από εκείνη που εμείς συστηματικά προτείνουμε, δεν μπόρεσαν να αποτρέψουν την καταβαράθρωση του ευρώ, του ευρωπαϊκού οικοδομήματος και – το κυριότερο – την εξαθλίωση των ευρωπαϊκών λαών».

To Γραφείο Τύπου ΣΥΝ, 27/12/2011

Οι εικόνες, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αλλά και στα δορυφορικά κανάλια, προκαλούν σοκ αλλά είναι κι ενδεικτικές της αλλαγής που έχει συντελεστεί τους τελευταίους δέκα μήνες στην Αίγυπτο: μια νεαρή διαδηλώτρια σέρνεται στην άσφαλτο ενώ οι στρατιώτες την ξεγυμνώνουν και την κλωτσούν στην κοιλιά…

Δέκα μήνες έχουν περάσει από την πτώση του προέδρου Μουμπάρακ, ωστόσο η χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται σε αναταραχή. Καθώς η εκλογική διαδικασία, που ξεκίνησε στις 28 Νοεμβρίου, βρίσκεται σε εξέλιξη (θα ολοκληρωθεί στις 3 Ιανουαρίου), η πλατεία Ταχρίρ και οι διαδηλωτές έρχονται ξανά στο επίκεντρο της δημοσιότητας. Από την περασμένη Παρασκευή, δέκα άτομα έχουν χάσει τη ζωή τους ενώ 500 έχουν τραυματιστεί, λόγω της βίαιης καταστολής του κινήματος «Καταλάβετε», στην Ταχρίρ κι έξω από κυβερνητικά κτίρια. Δεν είναι η πρώτη φορά που ο στρατός, ο οποίος διοικεί «μεταβατικά» τη χώρα, κάνει χρήση βίας προκειμένου να διαλύσει διαδηλωτές. Ωστόσο, οι συγκρούσεις των τελευταίων ημερών ξεχωρίζουν: τη βία δεν την ασκεί πλέον η λαομίσητη «Αμν αλ Μερκάζι», η Κεντρική Ασφάλεια, που ευθύνεται για το θάνατο τουλάχιστον 40 διαδηλωτών και τον τραυματισμό εκατοντάδων άλλων στα τέλη Νοεμβρίου, αλλά η στρατιωτική αστυνομία, δηλαδή ο στρατός… Η σημερινή κατάσταση απέχει έτη φωτός από ό,τι συνέβαινε οκτώ μήνες πριν: το τότε σύνθημα «ο στρατός και ο λαός είναι ένα», ηχεί τουλάχιστον ειρωνικά σήμερα…

Όλα δείχνουν ότι τα τελευταία επεισόδια (την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές η βίαιη καταστολή των διαδηλωτών συνεχιζόταν) δεν είναι παρά ένα από τα συνεχιζόμενα επεισόδια της δύσκολης και επώδυνης μετά Μουμπάρακ περιόδου. Το σίγουρο είναι ότι το διαζύγιο μεταξύ των νεαρών διαδηλωτών, των ακτιβιστών, εκείνων που πρωτοστάτησαν στις διαμαρτυρίες στην πλατεία Ταχρίρ κατά του αρτηριοσκληρωμένου καθεστώτος, και των στρατιωτικών του Ανώτατου Συμβουλίου Ενόπλων Δυνάμεων, το οποίο κυβερνά με σιδερένια πυγμή, είναι πλέον γεγονός. Και βέβαια δεν είναι τυχαίο το επαναλαμβανόμενο αίτημα των διαδηλωτών, να εγκαταλείψουν οι στρατιωτικοί την εξουσία…

Πράγματι, σε πολλά επίπεδα, κυρίως εκείνα της ελεύθερης έκφρασης, λίγα πράγματα φαίνονται να έχουν αλλάξει σε σχέση με το αυταρχικό καθεστώς. Για παράδειγμα, μόλις την περασμένη Τετάρτη ο 26χρονος μπλόγκερ Μάικελ Νάμπιλ, που κρατείται από τον Μάρτιο «για προσβολή του στρατού», καταδικάστηκε σε δύο χρόνια φυλακή από στρατιωτικό εφετείο. Και μπορεί η ποινή του να μειώθηκε κατά έναν χρόνο, ωστόσο οι ανησυχίες των υποστηρικτών του είναι μεγάλες, γιατί ο Νάμπιλ έχει ξεκινήσει απεργία πείνας από τον Αύγουστο σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη φυλάκισή του.  Μόλις δε τον Σεπτέμβριο η Διεθνής Αμνηστία έκρουε τον κώδωνα του κινδύνου, παρατηρώντας ελάχιστη διαφορά στην αντιμετώπιση των αντιφρονούντων σε σχέση με το παρελθόν…

Ωστόσο, οι στρατιωτικοί μάλλον δεν θα επέλεγαν να κάνουν τόσο βάρβαρη επίδειξη δύναμης, αν δεν είχαν προηγηθεί τα αποτελέσματα του πρώτου γύρου των εκλογών, που έδειξαν τη συρρίκνωση των δημοκρατικών δυνάμεων, εκείνων που είχαν πρωτοστατήσει στην εξέγερση της πλατείας Ταχρίρ… Τα αποτελέσματα αυτά, που έφεραν στην κορυφή τους Αδελφούς Μουσουλμάνους και τους σαλαφιστές του αλ Νουρ, και τα οποία δεν θα ανατραπούν στους δύο γύρους (που διεξάγονται κυρίως στην επαρχία), ήταν μια πολύ δυσάρεστη έκπληξη για το δημοκρατικό στρατόπεδο, τόσο σε επίπεδο κομμάτων (του «Αιγυπτιακού μπλοκ», που συσπειρώνει αντιϊσλαμικές, μη αριστερές δυνάμεις και του αριστερού «Η επανάσταση συνεχίζεται», όπου μετέχουν η Λαϊκή Συμμαχία των Σοσιαλιστών, το Σοσιαλιστικό κόμμα, κ.ά.) όσο και μεμονωμένων προσωπικοτήτων (π.χ. ο ιδρυτής του κινήματος «Κεφάγια», «Αρκετά», Ζωρζ Ισάκ ηττήθηκε στη γενέτειρα του, το Πορτ Σάιντ). Συνολικά, οι δυνάμεις αυτές συγκεντρώνουν στον πρώτο γύρο 29.3%…

Τη μερίδα του λέοντος της εκλογικής επιρροής αποσπούν οι Αδελφοί και οι Σαλαφιστές, που εκφράζουν τη συντηρητική στροφή της κοινής γνώμης, η οποία, σύμφωνα με την έρευνα του Ινστιτούτου Gallop του Αμπού Ντάμπι, αφού στήριξε μαζικά την επανάσταση του Φεβρουαρίου, δεν κάνει το ίδιο με τις σημερινές διαδηλώσεις κατά των στρατιωτικών, καθώς εκείνο που την ενδιαφέρει είναι η σταθεροποίηση της οικονομίας.
Εξ ου και η πολύ παθητική στάση των δύο σχηματισμών έναντι της βίαιης καταστολής των διαδηλώσεων, στις οποίες δεν μετέχουν άλλωστε… Οι καιροί ου μενετοί λοιπόν για τους Αιγύπτιους αριστερούς και δημοκράτες που δύσκολα θα αναστρέψουν, τουλάχιστον άμεσα, την τάση αυτή…

Ήταν Κυριακή, 8 Δεκεμβρίου του 1991, όταν ο Μπόρις Γιέλτσιν πρόεδρος της Ρωσίας, ο Στανισλάς Σουκέβιτις, πρόεδρος της δημοκρατίας της Λευκορωσίας και ο Λεονίντ Κραβτσούκ, πρόεδρος της Ουκρανίας (επρόκειτο για τις τρεις από τις δεκαπέντε Δημοκρατίες που αποτελούσαν ως τη στιγμή εκείνη την Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών), λάμβαναν μια σημαντική απόφαση, τις επιπτώσεις της οποίας βιώνουμε, στο διεθνές σκηνικό ακόμη ως σήμερα: υπέγραφαν το τέλος της Σοβιετικής Ένωσης, με τη συμφωνία της Μπελαβέζχα.

Είχε προηγηθεί τον Αύγουστο της ίδιας χρονιάς μια απόπειρα πραξικοπήματος που αφενός έδωσε τη χαριστική βολή στην πολιτική εξουσία του Μιχαήλ Γκορμπατσώφ και αφετέρου ανέδειξε τον άνθρωπο που θα έβαζε τη σφραγίδα του τέλους: τον Μπόρις Γιέλτσιν. Τον δε Ιανουάριο και Φεβρουάριο οι Βαλτικές Δημοκρατίες είχαν σύρει το χορό για την ανεξαρτητοποίηση και των υπολοίπων Σοβιετικών Δημοκρατιών, δρομολογώντας έτσι την αποσύνθεση, μετά από 69 χρόνια ζωής, της Σοβιετικής Ένωσης. Μέσα σε έναν χρόνο η πυρηνική υπερδύναμη, η πρωταγωνίστρια επί σχεδόν μισό αιώνα του Ψυχρού Πολέμου, η χώρα που ήλεγχε το μισό ημισφαίριο, διαλυόταν χωρίς να έχει προηγηθεί κάποιο από τα πολλά σενάρια που είχαν καταστρώσει οι εγκέφαλοι του αντιπάλου δέους, των ΗΠΑ, και στα οποία εμπλέκονταν ίντριγκες και συγκρούσεις…

Κεραυνός εν αιθρία; Για τη συντριπτική πλειοψηφία αμερικανών και άλλων διεθνών αναλυτών, σίγουρα ναι, παρά το γεγονός ότι προηγηθεί το 1989 οι καταρρεύσεις των ανατολικοευρωπαϊκών καθεστώτων… Παρόλα αυτά, ούτε οι ειδικοί «κρεμλινολόγοι» ούτε οι αναλυτές της CIA «είδαν» να έρχεται, τουλάχιστον τόσο άμεσα και σαρωτικά, η κατάρρευση της ίδιας της ΕΣΣΔ. Ένας από τους ελάχιστους που είχαν διαβλέψει το επερχόμενο τέλος ήταν ο γάλλος ιστορικός, ανθρωπολόγος και δημογράφος Εμανουέλ Τοντ στο έργο του, το 1976, «Η τελική πτώση: Δοκίμια για την αποσύνθεση της σοβιετικής σφαίρας». Ο 25χρονος τότε συγγραφέας είχε στηρίξει τις διαπιστώσεις του σε δείκτες όπως η αυξανόμενη παιδική θνησιμότητα… Ελάχιστοι ήσαν ωστόσο που πρόσεξαν και πήραν στα σοβαρά τις παρατηρήσεις του Τοντ…

Ειδικότερα, το πόσο αναπάντεχη ήταν για τον παραδοσιακό αντίπαλο, την Αμερική, η εκ των έσω κατάρρευση της ΕΣΣΔ, φάνηκε από τις πρώτες αντιδράσεις του τότε προέδρου των ΗΠΑ, Τζωρτζ Μπους, του πρεσβύτερου. Τον Νοέμβριο του 1990, οι Μπους και Γκορμπατσώφ υπέγραφαν μια ιστορική συμφωνία που σηματοδότησε το τέλος του Ψυχρού πολέμου. Το θέμα ήταν ότι η τότε αμερικανική ηγεσία αντιμετώπιζε την περίοδο μετά από τον Ψυχρό πόλεμο στο πλαίσιο μια αρχιτεκτονικής των διεθνών σχέσεων που περιλάμβανε και την… ψυχορραγούσα Σοβιετική Ένωση σε ρόλου εταίρου! Ωστόσο παρά τις… «ενέσεις» της περεστρόικα και της γκλάσνοστ (της ανοικοδόμησης και της διαφάνειας), παρά τις προσπάθειες του τελευταίου γ.γ. του ΚΚΣΕ, Μιχαήλ Γκορμπατσώφ (ο οποίος, οποία ειρωνεία, ήταν ο μοναδικός γ.γ. του κόμματος που είχε γεννηθεί κατά τη σοβιετική περίοδο) να δώσει ζωή σε ένα πολιτικό και οικονομικό σύστημα που έπνεε τα λοίσθια, το τέλος διαγραφόταν με σαφήνεια σε όλη τη διάρκεια της μοιραίας χρονιάς του 1991.

Τον Αύγουστο του 1991 ο πρόεδρος Τζ. Μπους έσπευδε να προειδοποιήσει τους Ουκρανούς σχετικά με τον «αυτοκτονικό εθνικισμό». «Θα διατηρήσουμε την ισχυρότερη δυνατή σχέση με τη σοβιετική κυβέρνηση του προέδρου Γκορμπατσώφ… καθώς είμαστε κι εμείς ομοσπονδιακό κράτος, θέλουμε καλές σχέσεις με τις Δημοκρατίες. Οι Αμερικανικοί δεν θα στηρίξουν εκείνους που θέλουν ανεξαρτησία προκειμένου να αντικαταστήσουν μια τυραννία με μια τοπική δικτατορία. Δεν θα βοηθήσουν εκείνους που προωθούν έναν αυτοκτονικό εθνικισμό που στηρίζεται στην εθνοτική βία». Οι Ουκρανοί δεν τον άκουσαν: τρεις μήνες αργότερα ο πρόεδρος Κραβτσούκ συνυπέγραφε τους τίτλους τέλους της ΕΣΣΔ, ανοίγοντας το δρόμο για την Κοινοπολιτεία Ανεξαρτήτων Κρατών. Ο «σύντομος 20ος αιώνας» που περιγράφει με οξυδέρκεια στο βιβλίο του ο Έρικ Χόμπσμπαουμ είχε μόλις ολοκληρωθεί…

Η σημερινή «Διεθνής Ημέρα Αλληλεγγύης προς τον Παλαιστινιακό Λαό», η οποία καθιερώθηκε από το 1977, ύστερα από απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, βρίσκει τον παλαιστινιακό λαό σε μια πολύ κρίσιμη καμπή του αγώνα του. Αυτή της αναγνώρισης από τον ΟΗΕ του ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους. Ήδη ο παλαιστινιακός αγώνας έχει σημειώσει μια πρώτη, πολύ σημαντική, νίκη: από τις 31 Οκτωβρίου, η Παλαιστίνη έγινε το 195ο μέλος της οργάνωσης του ΟΗΕ για την Εκπαίδευση, την Επιστήμη και τον Πολιτισμό (της Unesco) παρά την ενεργητική άρνηση των ΗΠΑ και βεβαίως του Ισραήλ. Η αδιάλλακτη δε στάση του τελευταίου, σε συστηματική βάση, υπονομεύει κάθε πρωτοβουλία ειρηνικής επίλυσης του θέματος, στη βάση του σεβασμού του διεθνούς δικαίου και των δικαιωμάτων του Παλαιστινιακού λαού, όπως ορίζουν επανειλημμένα οι αποφάσεις του ΟΗΕ. Δηλαδή αναγνώριση ανεξάρτητου κράτους στα σύνορα του 1967, με δικαίωμα επιστροφής των προσφύγων στις εστίες τους και με πρωτεύουσα την ανατολική Ιερουσαλήμ. Η κυβέρνηση Νετανιάχου, παραβιάζοντας κάθε έννοια διεθνούς δικαίου, συνεχίζει και εντείνει προκλητικά την πολιτική των οικισμών, η οποία δημιουργεί τετελεσμένα και δυναμιτίζει κάθε απόπειρα διαπραγμάτευσης.
Σήμερα, που το θέμα της αναγνώρισης παλαιστινιακού κράτους βρίσκεται μπλοκαρισμένο στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, κυρίως λόγω ΗΠΑ, Βρετανίας και Γαλλίας, η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να βγει από το λήθαργο και την απραξία της και να υιοθετήσει κοινή θέση υπέρ της παλαιστινιακής υπόθεσης. Η κ. Άστον πρέπει να πάψει την πολιτική της στρουθοκαμήλου και να αναλάβει τις πρωτοβουλίες εκείνες που θα φέρουν την Ευρώπη στο πλευρό του σκληρά δοκιμαζόμενου παλαιστινιακού λαού μέσα από το συνεχιζόμενο αγώνα του, στον παράνομο ισραηλινό αποκλεισμό της Λωρίδας της Γάζας.
Η δε ελληνική κυβέρνηση του κ. Λ. Παπαδήμου οφείλει ξεκάθαρα να υπερασπιστεί το διεθνές δίκαιο, στηρίζοντας εμπράκτως τους αγώνες του παλαιστινιακού λαού για κυρίαρχη, ελεύθερη πατρίδα, μακριά από στοχεύσεις αμφιβόλου νομιμότητας και περιεχομένου, οι οποίες μπορεί εντέλει να πλήξουν και τα ελληνικά συμφέροντα.

Της Ρένας Δούρου, Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Εποχή, Κυριακή 30 Οκτωβρίου 2011

Οι αραβικές επαναστάσεις θα καταλήξουν τελικά στην άνοδο των ισλαμιστών στην εξουσία; Το ερώτημα αυτό «επανέρχεται» ύστερα από τα γεγονότα των τελευταίων ημερών, δηλαδή τις εκλογές στην Τυνησία, με την επικράτηση του ισλαμιστικού Ενάχντα και τις δηλώσεις του Μουστάφα Αμπντελτζαλίλ, επικεφαλής του Προσωρινού Εθνικού Συμβουλίου στη Λιβύη σχετικά με το ότι η Σαρία (ο ισλαμικός νόμος) θα είναι από εδώ και στο εξής η βασική πηγή του νόμου. Οι περιπτώσεις των δύο χωρών, διαφορετικές. Το παρόν μικρό σημείωμα θα επιχειρήσει να ψηλαφίσει ορισμένες πτυχές της προβληματικής που αφορά στη Λιβύη και στα νέα δεδομένα που δημιουργούνται.
Μια γρήγορη λοιπόν προσέγγιση θα μπορούσε να φθάσει στη διαπίστωση ότι στη Λιβύη η εξέγερση, του περασμένου Φεβρουαρίου, κατέληξε στην άνοδο των ισλαμιστών στην εξουσία. Τα πράγματα, ωστόσο, είναι πολύ πιο σύνθετα και πρέπει να αναλυθούν έχοντας στο νου μας ορισμένες βασικές παραδοχές. Πρώτον, η δήλωση του Αμπντελτζαλίλ δεν συνιστά κάτι το εξαιρετικά καινούργιο. Και τούτο γιατί ο ίδιος ο Καντάφι είχε εγκαθιδρύσει τη Σαρία από το… 1993, υπό την πίεση των ισλαμιστών της Βεγγάζης, προκειμένου να τους αφαιρέσει τα σε βάρος του επιχειρήματα, που προέρχονταν από μια περιοχή η οποία σε όλη τη σύγχρονη ιστορία της χώρας χαρακτηριζόταν για την πολιτική της ανυπακοή έναντι της Τρίπολης. Εν πάση δε περιπτώσει, το Ισλάμ της Λιβύης είναι σουνιτικό και σε τίποτε δεν θυμίζει τους Ταλιμπάν του Αφγανιστάν (με τις σαλαφιστικές καταβολές εκ Σαουδικής Αραβίας).
Ωστόσο το θέμα του Ισλάμ, που δεν είναι καινούργιο, τείνει να επικαλύψει τον ουσιαστικό παράγοντα, εκείνον που θα επικαθορίσει το μέλλον της χώρας. Πρόκειται για το θέμα των φυλών που την αποτελούν. Ένα θέμα που αγγίζει την καρδιά όλων σχεδόν των αραβικών χωρών, από το Μαγκρέμπ ως την αραβική χερσόνησο. Ειδικά δε στη Λιβύη η φυλετική ταυτότητα έπαιξε και εξακολουθεί να παίζει κυρίαρχο ρόλο, ανταγωνιζόμενη ευθέως τον ισλαμισμό και τον εθνικισμό. Για παράδειγμα η εξέγερση, που εξελίχθηκε σε εμφύλιο πόλεμο, ξεκίνησε από τις φυλές στα ανατολικά, όπου βρίσκονται και οι πετρελαιοπαραγωγικές πηγές, για να εξαπλωθεί στην υπόλοιπη χώρα. Ο ίδιος ο Καντάφι είχε κατά κόρο χρησιμοποιήσει το χαρτί των φυλών, μέσω ενός ισχυρού δικτύου πελατειακών σχέσεων με επίκεντρο τη φυλή του, την Καντάτφα και άλλες (Ουαρφάλα, Μάγκρχα, κ.α.) γύρω από την Τρίπολη, αποκλείοντας παράλληλα τις υπόλοιπες για 40 χρόνια από την εξουσία. Ακριβώς αυτός ο φυλετικός παράγοντας μετέτρεψε τις αρχικές ειρηνικές διαμαρτυρίες σε εμφύλιο και όχι σε επανάσταση. Και στο σημείο αυτό έγκειται η τεράστια ευθύνη της Δύσης (ΗΠΑ, αλλά κυρίως Γαλλίας και Βρετανίας): με την επέμβασή τους υπέρ της μίας πλευράς σε έναν εμφύλιο μεταξύ διαφορετικών φυλών, δεν ενεπλάκησαν σε μια απλή σύγκρουση δύο πλευρών. Παρενέβησαν «στην πολιτικοποίηση της πολιτιστικής ταυτότητας στην περιοχή που είναι ένα από τα ανησυχητικά συμπτώματα της κρίσης νομιμοποίησης του Αραβικού Κράτους» (Khaled Fattah, Tribes & Tribalism in the Arab Spring, Centre for Mediterranean, Middle East & Islamic Studies), που, σε τελευταία ανάλυση, θα κρίνει το μέλλον (ενότητα ή κατακερματισμός) της χώρας. Μόνη βεβαιότητα: οι δυτικοί ηγέτες πλανώνται, όταν νομίζουν ότι το θέμα «Λιβύη» έχει τελειώσει. Τώρα αρχίζει – έτσι δικαιολογείται και η έκκληση του Μεταβατικού Συμβουλίου για περαιτέρω παραμονή των νατοϊκών δυνάμεων – και μάλιστα με πολύ περισσότερους αστάθμητους παράγοντες από ό,τι επί Καντάφι…

Της Ρένας Δούρου, Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Ελευθεροτυπία, 5 Οκτωβρίου 2011

Το σπίτι – Ευρώπη έχει πιάσει φωτιά, οι πυροσβέστες συζητούν ποιός είναι ο καλύτερος δρόμος για να φθάσουν σε αυτό και τι είδους σωλήνες πρέπει να χρησιμοποιήσουν όταν φθάσουν επ τόπου, στο μεταξύ το ισόγειο έχει αρχίσει να υφίσταται σοβαρές ζημιές ενώ σε αυτό έχουν εγκλωβιστεί και άνθρωποι.

Την ίδια στιγμή οι ιδιοκτήτες του διαμερίσματος του ισογείου, αντί να οργανωθούν κατά της επεκτεινόμενης φωτιάς, φαίνεται να κάνουν ό,τι μπορούν για να δημιουργήσουν καλύτερες συνθήκες επέκτασής της: συγκεντρώνουν τα εύφλεκτα υλικά, ανοίγουν το υγραέριο, χρησιμοποιούν σόμπες με ξύλα, κ.α.. Η συμπεριφορά τους θα μπορούσε να χαρακτηριστεί παρανοϊκή αν όχι υπονομευτική έναντι των ανθρώπων που ζουν στο διαμέρισμα. Μοιάζει σα να θέλουν να κάνουν τα πάντα προκειμένου και το διαμέρισμα να καεί και μαζί του και οι άνθρωποι που ζουν σε αυτό…

Ευτυχώς για τον ελληνικό λαό η κυβέρνηση Παπανδρέου δεν έχει στην ιδιοκτησία της τη χώρα. Ωστόσο ο τρόπος που πολιτεύεται ουδόλως διαφέρει από τον προαναφερθέντα. Με άλλα λόγια η κυβέρνηση κάνει ό,τι περνάει από το χέρι της για να εξαθλιώσει την κοινωνία και να υπονομεύσει το μέλλον των νέων. Ήδη, με την πολιτική λιτότητας, έχει οδηγήσει την κοινωνία στις δεκαετίες του ‘50 και του ‘60, με την ανεργία να καλπάζει και τους ‘Ελληνες να γίνονται μετανάστες, αναζητώντας καλύτερο μέλλον. Ειδικά για τους νέους τα πράγματα είναι περισσότερο από τραγικά αφού η ανεργία πλήττει πάνω από το 40% και τα πράγματα θα γίνουν εφιαλτικότερα το 2012, καθώς η όλο και βαθύτερη ύφεση δεν αφήνει περιθώρια αισιοδοξίας. Είναι ενδεικτικό του τρόπου με τον οποίο η κυβέρνηση αντιμετωπίζει την κρίση, το γεγονός ότι εμφανίζει την ύφεση περίπου ως ένα… φυσικό φαινόμενο, το οποίο φέρνει ένα σωρό δεινά: Αυξάνει το δημοσιονομικό έλλειμμα, συρρικνώνει την αγορά, επιδεινώνει τους δείκτες της απασχόλησης, κ.ο.κ.

Ομως, είναι η κυβερνητική πολιτική, η εφαρμογή του μνημονίου, του μεσοπρόθεσμου προγράμματος, η εφαρμογή όλων των τερατωδών περικοπών της πολιτικής λιτότητας που επιβάλλει, που οδηγεί στο βάθεμα της ύφεσης. Είναι δυνατόν να μην το γνωρίζουν αυτό οι κ.κ. Παπανδρέου, Βενιζέλος, Πάγκαλος και κομπανία; Αποκλείεται. Πέραν λοιπόν της παραπληροφόρησης, που εσκεμμένα επιχειρούν προκειμένου να παραπλανήσουν την κοινωνία – «δεν φταίμε εμείς, αλλά αυτή η κακιά ύφεση τα κάνει όλα αυτά» – η ελληνική κυβέρνηση συνεχίζει να παίζει το ρόλο του πειραματόζωου, τον οποίο επέλεξε από την αρχή, ενόψει των καταλυτικών εξελίξεων στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες.

Γιατί είναι πλέον κοινά αποδεκτό ότι το «πρόβλημα ελληνικό χρέος» συνιστά δομικό πρόβλημα της ευρωζώνης, που αποκαλύπτει τις συστημικές της ελλείψεις – ελλείψεις που την απειλούν με κατάρρευση, εξ ου και ο «πόνος» των Μέρκελ, Σαρκοζί για τη διάσωση του «στρατιώτη Παπανδρέου». Μόνο που η συνταγή που προτείνουν (όχι μόνο στην Αθήνα πλέον, αλλά και στη Ρώμη και τη Μαδρίτη) – σκοτώνει τον ασθενή (εξαθλιώνει δηλαδή τις κοινωνίες, αλλά αυτό ουδόλως τους απασχολεί) και – προετοιμάζει το έδαφος για ριζική μεταρρύθμιση του μέχρι σήμερα γνωστού ως «ευρωπαϊκού μοντέλου» (ό,τι, τέλος πάντων, εννοούσαμε με αυτή τη φράση, δηλαδή, ύπαρξη σε διαφορετικούς βαθμούς, ανάλογα με την περίπτωση, κράτους πρόνοιας, κοινωνικών παροχών, δημόσιου τομέα, κ.α., σε αντίστιξη κυρίως με την κατάσταση στις ΗΠΑ). Σήμερα με τις πολιτικές που προωθεί το γερμανογαλλικό δίδυμο μοιάζει να εφαρμόζεται το σκληρότερο μοντέλο του καπιταλισμού της καταστροφής (αυτού που επιβάλλεται μετά από μια καταστροφή, φυσική ή οικονομική).

Τα χαρακτηριστικά του, έτσι όπως αναδεικνύονται μέσα από τις προσταγές της τρόικας, με αποδέκτες τα κακά Pigs αλλά και την Ιταλία, είναι τα εξής: Υψηλή ανεργία, συρρίκνωση όσο το δυνατόν του κόστους της εργασίας (δηλαδή μισθοί πείνας), ελαστικές αγορές εργασίας για να μπορούν οι επιχειρήσεις να απολύουν άνετα, εξαφάνιση του δημόσιου τομέα και των κοινωνικών παροχών, ιδιωτικοποίηση εθνικού πλούτου και τούτα με παράλληλη συνταγματοποίηση του λεγόμενου «χρυσού κανόνα», προκειμένου να αποτρέπονται τα δημοσιονομικά ελλείμματα. Επιστροφή, με άλλα λόγια, στον 19ο αιώνα, την εποχή του Καρόλου Ντίκενς, της εργασίας για ψίχουλα, της εκμετάλλευσης των εργατών χωρίς όρια, της εξαθλίωσης για ένα κομμάτι ψωμί.

Να είναι άραγε ο Ντίκενς ο αγαπημένος συγγραφέας του κ. Παπανδρέου;

Της Ρένας Δούρου, Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Έθνος της Κυριακής, 2 Οκτωβρίου 2011

«Η παραβολή των τυφλών» είναι πίνακας του γνωστού ζωγράφου Πήτερ Μπρίγκελ (16ος αι.): εικονίζει έναν τυφλό ζητιάνο να οδηγεί άλλους τυφλούς στην πτώση τους! Το ενδιαφέρον έγκειται στο ότι ενώ η πτώση έχει αρχίσει, οι υπόλοιποι της σειράς, ακολουθούν πιστά την πορεία προς το χαμό τους!

Το ίδιο ισχύει σήμερα στη χειμαζόμενη από την τριπλή κρίση (χρέους, τραπεζικού συστήματος και ανάπτυξης) ευρωζώνη. Ο γαλλογερμανικός άξονας, Μέρκελ και Σαρκοζί, εγκλωβισμένοι στο δόγμα του νεοφιλελευθερισμού οδηγούν τους ευρωπαϊκούς λαούς στον γκρεμό της οικονομικής χρεοκοπίας και της κοινωνικής εξαθλίωσης, επιβάλλοντας, στους «κακούς μαθητές» (Pigs αλλά και Ισπανία, Ιταλία) μέτρα σούπερ λιτότητας που οδηγούν στο φαύλο κύκλο της ύφεσης και της ανεργίας. Τι κι αν από πολλές πλευρές (και όχι αποκλειστικά από τον «κακό» ΣΥΡΙΖΑ) δέχονται μηνύματα ότι η ρότα τους είναι λάθος; Το δίδυμο, μαζί με την Κομισιόν και την ΕΚΤ, μοιάζει να έχει χάσει την επαφή με την πραγματικότητα.

Πραγματικότητα που στην Ελλάδα βιώνουμε ήδη. Ο κ. Ρομπόλης, εισηγητής της ετήσιας έκθεσης του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ, εκτίμησε ότι η πραγματική ανεργία στην Ελλάδα θα φθάσει το 26% ως το 2012, δηλαδή 1.250.000 εργαζόμενους. Το γεγονός, πέρα της διάστασης του κοινωνικού δράματος, συνεπάγεται μείωση των συντάξεων λόγω της «αρνητικής αναλογιστικότητας»: οι εργαζόμενοι, όπως εξήγησε ο κ. Ρομπόλης, θα λαμβάνουν συντάξεις μικρότερες από τις εισφορές που έχουν καταβληθεί… Με την ύφεση που βαθαίνει, οι προβλέψεις για την ελληνική οικονομία καθίστανται τραγικές.

Παράλληλα ο πρωθυπουργός κ. Παπανδρέου συνεχίζει ένα ιδιότυπο roadshow: μετά το Βερολίνο το Παρίσι. Το μήνυμά του απαράλλακτο: «η Ελλάδα θα εκπληρώσει τις δεσμεύσεις της» – αυτές ακριβώς που εξαθλιώνουν την κοινωνία μας. Οι εικόνες παραπέμπουν περισσότερο σε κατάθεση διαπιστευτηρίων.

Του τυφλού σε εκείνους που μας οδηγούν στο γκρεμό…

Της Ρένας Δούρου,  Δημοσιεύθηκε στο www.aixmi.gr, 26 Σεπτεμβρίου 2011

“Δεν είναι θέμα ταξικού πολέμου. Είναι απλά μαθηματικά”.

Τάδε έφη Μπάρακ Ομπάμα, την περασμένη Δευτέρα, 19 Σεπτεμβρίου, κατά την παρουσίαση του τέταρτου -για φέτος- σχεδίου του για μείωση του αμερικανικού ελλείμματος κατά 3.6 τρισ δολάρια, το μισό από το οποίο θα προέλθει από αύξηση της φορολογίας, που θα περιλαμβάνει και νέα φορολόγηση των εκατομμυριούχων.

“Ή θα ζητήσουμε από τους πιο εύπορους Αμερικανούς να πληρώνουν το δικό τους κομμάτι των φόρων ή θα πρέπει να ζητήσουμε από τους ηλικιωμένους να πληρώνουν περισσότερο για την ασφάλισή τους. Δεν μπορούμε να τα κάνουμε και τα δύο”, είπε ο αμερικανός πρόεδρος, μιλώντας από τον Λευκό Οίκο, υπογραμμίζοντας: “τα χρήματα πρέπει να προέλθουν από κάπου”.

Όπως ήταν αναμενόμενο, οι Ρεπουμπλικάνοι αντέδρασαν αμέσως, απορρίπτοντας κάθε σκέψη του είδους: “το να στρέφει κανείς τη μια ομάδα κατά της άλλης, αυτό δεν είναι ηγεσία”, είπε ο επικεφαλής τους στη Βουλή, Τζων Μπένερ.

Ο Μπ. Ομπάμα πρότεινε ένα σχέδιο για περικοπή 3.6 τρισ του ελλείμματος, μέσα σε μια δεκαετία, βάζοντας τέλος στις φοροαπαλλαγές των ευπόρων και των επιχειρήσεων, όπως οι εταιρίες πετρελαίου και φυσικού αερίου, και προχωρώντας παράλληλα σε αυτό που ο ίδιος ονόμασε “μικρές αλλαγές” σε προγράμματα κοινωνικής προστασίας, όπως το medicaid και το medicare.

Ωστόσο, είναι μάλλον απίθανο να περάσει η συγκεκριμένη πρότασή του, με δεδομένη τη σθεναρή αντίδραση των Ρεπουμπλικάνων σε κάθε είδους αύξηση φόρου –η κίνηση του αμερικανού προέδρου εγκαινίασε τις διαπραγματεύσεις (που θα κρατήσουν το επόμενο δίμηνο, ώς τις 23 Νοεμβρίου) για τον περιορισμό του χρέους, οι οποίες θα λάβουν χώρα στο πλαίσιο μια υπέρ-επιτροπής του Κογκρέσου για την περικοπή του χρέους. Η επιτροπή αυτή δημιουργήθηκε μετά τη συμφωνία με τους Ρεπουμπλικάνους (για την οποία ο Ομπάμα επικρίθηκε σφόδρα από το στρατόπεδο των Δημοκρατικών) για περικοπές ύψους 900 δισ το καλοκαίρι.

Η νέα πρόταση Ομπάμα έρχεται μετά την παρουσίαση ενός φιλόδοξου νομοσχεδίου για την αύξηση της απασχόλησης, του American jobs Act. Ένα πακέτο 450 δισ δολαρίων για τη δημιουργία θέσεων εργασίας, για μακροχρόνια άνεργους, μέσα από τη χρηματοδότηση τεράστιων σχεδίων οικοδομής, σχολείων και υπηρεσιών, με παράλληλες φοροαπαλλαγές για εργαζόμενους και μικρές επιχειρήσεις προκειμένου να προχωρήσουν σε προσλήψεις. Η ανεργία επισήμως ανέρχεται σε 9.1% και είναι βέβαιο ότι θα αποτελέσει ένα από τα κορυφαία θέματα της επερχόμενης προεκλογικής εκστρατείας.

Με τις κινήσεις αυτές ο πρόεδρος Ομπάμα είναι σαφές ότι προσπαθεί να ανακτήσει την πρωτοβουλία σε έναν κρίσιμο τομέα: αυτόν της απασχόλησης και της οικονομίας. Δύο τομείς όπου οι δείκτες της χώρας πάνε από το κακό στο χειρότερο και θα κρίνουν, σε μεγάλο βαθμό, την έκβαση των προεδρικών εκλογών του 2012. Μετά από τις καταλυτικές επικρίσεις που δέχθηκε για τη συμφωνία τού καλοκαιριού, ο Ομπάμα βάζει τώρα ένα εξαιρετικά δύσκολο στοίχημα: η πρόταση για αύξηση της φορολογίας των εύπορων είναι μια τολμηρή κίνηση, που μπορεί να του στοιχίσει εκλογικά (η σχετική προϊστορία Δημοκρατικών με παρεμφερείς, προεκλογικά, προτάσεις, δεν δημιουργεί αισιοδοξία). Ωστόσο, αφενός μπορεί να “βραχυκυκλώσει” τους Ρεπουμπλικάνους (ενδεχόμενη απόρριψη, π.χ., του Jobs Act, θα τους εμφανίσει ενάντιους στην απασχόληση) κι αφετέρου ικανοποιεί την εκλογική του βάση: τα ¾ των Δημοκρατικών θέλουν να μπει τέλος στις φοροαπαλλαγές που είχε εγκαθιδρύσει ο Μπους ο νεότερος για τους πλουσιότερους.

Όπως και να’χει, σε αντίθεση με την από δω πλευρά του Ατλαντικού, όπου οι ηγεσίες ακολουθούν την πεπατημένη της λιτότητας, ο αμερικανός πρόεδρος δείχνει ότι θέλει να το παλέψει –χωρίς να είναι και πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς…
Ή, μήπως, ακριβώς γι’ αυτό;

Τ

Μετά από χρόνια αδιεξόδου, λόγω της ισραηλινής αδιαλλαξίας, το παλαιστινιακό περνά σήμερα σε μια νέα φάση, η οποία μπορεί να έχει καταλυτική επίδραση στη Μέση Ανατολή, σε μια περίοδο που η περιοχή γνωρίζει πρωτόγνωρες αλλαγές, λόγω της «αραβικής άνοιξης» που ήλθε να ανατρέψει δεδομένα δεκαετιών. Η απόφαση του παλαιστίνιου προέδρου Μαχμούντ Αμπάς, να ζητήσει από τον ΟΗΕ την αναγνώριση πλήρως ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους, είναι σίγουρο ότι θα λειτουργήσει ως θρυαλλίδα εξελίξεων.

Πρόκειται για ένα βήμα που φέρνει το Παλαιστινιακό στο επίκεντρο της διεθνούς σκηνής, ενώ τα τρία τελευταία χρόνια, μετά την ισραηλινή εισβολή στη Λωρίδα της Γάζας (στα τέλη του 2008), οι διμερείς διαπραγματεύσεις έχουν βαλτώσει. Αιτία, η εμμονή στη συνέχιση των εποικισμών από την ισραηλινή πλευρά: οι παλαιστίνιοι έχουν καταστήσει σαφές ότι δεν μπορούν να καθίσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων αν το Ισραήλ δεν πάψει αυτή την κατάφωρα παράνομη κατά το διεθνές δίκαιο πρακτική της δημιουργίας τετελεσμένων. Μπροστά στο παρατεινόμενο αδιέξοδο λόγω της ισραηλινής αδιαλλαξίας (με την ανοχή του αμερικανικού παράγοντα – ας μην ξεχνάμε ότι ο πρόεδρος Ομπάμα οπισθοχώρησε στο αίτημά του για πάγωμα των εβραϊκών οικισμών), η παλαιστινιακή πλευρά αποφάσισε να κάνει ένα άλμα προς τα εμπρός, γνωρίζοντας παράλληλα και τους κινδύνους που αυτό μπορεί να συνεπάγεται. Έκρινε ωστόσο ότι τα πλεονεκτήματα, από την κατάθεση στον ΟΗΕ του αιτήματος για αναγνώριση παλαιστινιακού κράτους, υπερτερούν των όποιων μειονεκτημάτων (π.χ. επιδείνωση των σχέσεων με ορισμένες χώρες, όπως οι ΗΠΑ, ή αρνητική αντίδραση της Χαμάς). Ο στόχος είναι σαφής: να απεγκλωβιστεί το παλαιστινιακό από το διμερές αδιέξοδο, να διεθνοποιηθεί και παράλληλα να αποκτήσουν οι Παλαιστίνιοι δική τους φωνή σε μια σειρά κρίσιμης σημασίας διεθνείς οργανισμούς, όπως είναι το Διεθνές Δικαστήριο. Μέχρι σήμερα, με το καθεστώς του «παρατηρητή» οι Παλαιστίνιοι ήσαν υποχρεωμένοι να μιλούν «δια αντιπροσώπου» στους διεθνείς οργανισμούς, συνήθως δια της Αιγύπτου ή της Ιορδανίας. Αν οι Παλαιστίνιοι αποσπάσουν τελικά το καθεστώς του «κράτους μη μέλους», που είναι το στάτους του Βατικανού, είναι βέβαιο ότι θα αλλάξει ριζικά ο τρόπος χειρισμού της υπόθεσής τους: υπεισέρχονται νέοι παράγοντες (διεθνείς οργανισμοί) που θα διαμορφώσουν νέα δεδομένα και θα δυσκολέψουν την επίδειξη αδιαλλαξίας της ισραηλινής πλευράς, καθώς τίποτε δεν φανερώνει ότι η τελευταία έχει αποφασίσει να αλλάξει τη σημερινή στρατηγική των εποικισμών και του αποκλεισμού της Λωρίδας της Γάζας, διαιωνίζοντας έτσι το πρόβλημα.

Σήμερα λοιπόν έχει έλθει η ώρα που οι Παλαιστίνιοι μετρούν τους φίλους και υποστηρικτές τους. Στις πράξεις και όχι στα λόγια. Μέχρι στιγμής, πάνω από 120 χώρες έχουν δηλώσει ότι στηρίζουν με σαφήνεια το δίκαιο αίτημα των Παλαιστινίων, αλλά μεταξύ τους δεν συγκαταλέγεται η Ελλάδα. Και τούτο συνιστά ένα λυπηρό παράδοξο. Τη στιγμή που ο ελληνικός λαός στέκεται με συνέπεια εδώ και χρόνια στο πλευρό του παλαιστινιακού αγώνα, η ελληνική κυβέρνηση τηρεί επαμφοτερίζουσα στάση, ανάλογα με το συνομιλητή που έχει απέναντί της: Όταν πρόκειται για ισραηλινούς αξιωματούχους, η έμφαση δίνεται στην ασφάλεια του εβραϊκού κράτους και υποβαθμίζεται η υπόθεση της παλαιστινιακής ανεξαρτησίας. Όταν, ωστόσο, πρόκειται για παλαιστίνιους αντιπροσώπους, το μήνυμα «θολώνει» και χρησιμοποιούνται αοριστίες, αν και είναι πλέον φανερό ότι για την κυβέρνηση Γ. Παπανδρέου η πλάστιγγα έχει γείρει προς τα ισραηλινά συμφέροντα. Σήμερα, με αφορμή την κατάθεση του δίκαιου αιτήματος των Παλαιστινίων στον ΟΗΕ, η κυβέρνηση έχει μια ευκαιρία να αποδείξει ότι δεν είναι δέσμια των όρων που έχει θέσει (σε αυτήν και την κυπριακή) το Ισραήλ σε σχέση με την εκμετάλλευση της κυπριακής ΑΟΖ. Να αποδείξει ότι μπορεί να ασκήσει ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική, στηρίζοντας εν τοις πράγμασι το δίκαιο παλαιστινιακό αγώνα σε αυτή την κρίσιμη καμπή του! Θέτοντας έτσι κριτήρια, αρχές και επιχειρήματα, και για τις δικές της διεκδικήσεις…

Της Ρένας Δούρου, Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Καθημερινή, 16 Σεπτεμβρίου 2011

Κύριε διευθυντά

Στο φύλλο της «Κ» της 4ης Σεπτεμβρίου διάβασα άρθρο του υπουργού Εξωτερικών, κ. Σταύρου Λαμπρινίδη, με τίτλο «Ο ρόλος της Ελλάδας στην “Αραβική Ανοιξη”». Μου προξένησε ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον, καθώς την ίδια ημέρα ξεκινούσε στο Ισραήλ η επίσκεψη του υπουργού Αμυνας, κ. Πάνου Μπεγλίτη, ενώ οι σχέσεις Τελ Αβίβ και Αγκυρας επιδεινώνονταν ραγδαίως.

Είναι φανερό ότι η κεντρική ιδέα του άρθρου του κ. Λαμπρινίδη είναι να δείξει ότι τη στιγμή που αναβαθμίζονται σοβαρά οι σχέσεις Ελλάδας-Ισραήλ (στρατιωτικές, εξοπλιστικές συμφωνίες), η Αθήνα συνεχίζει να διατηρεί τους προνομιακούς της δεσμούς με τον αραβικό κόσμο, και μάλιστα μετά από τις σαρωτικές εξελίξεις των τελευταίων μηνών. Είναι όμως έτσι; Ή μήπως ο κ. Λαμπρινίδης ηθελημένα συγκαλύπτει την πραγματικότητα; Φοβούμαι ότι ισχύει το δεύτερο. Σεβόμενη την οικονομία του χώρου σας, σταχυολογώ μερικά σημεία που, κατά τη γνώμη μου, απέχουν προκλητικά από την εξωτερική πολιτική την οποία υπηρετεί ο κ. Λαμπρινίδης. «Αναδείξαμε τη γεωστρατηγική θέση της χώρας και πολλαπλασιάσαμε το διπλωματικό μας απόθεμα» παρατηρεί λοιπόν αξιωματικά ο κ. υπουργός χωρίς άλλες λεπτομέρειες.

Τα γεγονότα τον διαψεύδουν: η Ελλάδα στην κρίση στη Λιβύη δεν βγήκε κατ’ ουδένα τρόπο κερδισμένη ή αναβαθμισμένη, αντιθέτως φάνηκε να σύρεται πίσω από τις νατοϊκές επιλογές, χωρίς πρωτοβουλία, παραχωρώντας τη Σούδα και άλλες διευκολύνσεις στις αμερικανο-βρετανο-γαλλικές δυνάμεις που επιχειρούσαν. Η Αθήνα μάλιστα, παρά τα γραφόμενα του κ. υπουργού, έσπευσε καθυστερημένα να αναγνωρίσει το Εθνικό Μεταβατικό Συμβούλιο (ΕΜΣ) των εξεγερμένων ΜΕΤΑ από την είσοδό τους στην Τρίπολη (ενώ, π.χ. ο Τούρκος ομόλογός του είχε επισκεφθεί δύο φορές τη Βεγγάζη και αναγνωρίσει το ΕΜΣ από τις 3 Ιουλίου). Αναφέρεται ο κ. Λαμπρινίδης στην ελληνική στάση στην εξέγερση των Αιγυπτίων, «κάναμε τότε μια σωστή πολιτική επένδυση που ήδη αποδίδει». Πού και πώς «αποδίδει»; Εκείνο που θυμόμαστε ήταν η αναγγελία, λίγο πριν την κατάρρευση του καθεστώτος Μουμπάρακ, ταξιδιού του κ. Παπανδρέου στο Κάιρο στις 6 Φεβρουαρίου, που αναβλήθηκε sine die… Σε ό,τι δε αφορά στην «ενίσχυση των δεσμών» με Κατάρ και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η κριτική περισσεύει…

Κρίσιμης σημασίας η στάση της Αθήνας στο Παλαιστινιακό ενόψει της επικείμενης συνεδρίασης της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, όπου ο πρόεδρος Αμπάς θα θέσει το θέμα της ίδρυσης παλαιστινιακού κράτους. Ο κ. υπουργός αισιοδοξεί ανεδαφικά περί κοινής στάσης της Ε.Ε. (αγνοεί ότι εδώ και καιρό η κ. Αστον έχει αποτύχει και σε αυτό;), αποφεύγοντας να τοποθετηθεί: η Αθήνα τάσσεται υπέρ ή κατά της αναγνώρισης από τη Γ.Σ. του ΟΗΕ του καθεστώτος του «κράτους μη μέλους» (επιλογή Βατικανού) για τους Παλαιστίνιους, που τους δίνει τη δυνατότητα αυτόνομης παρέμβασης σε διάφορους διεθνείς οργανισμούς όπως το Διεθνές Δικαστήριο; Οι διατυπώσεις του είναι ενδεικτικές του γεγονότος ότι πλέον η Αθήνα τηρεί ίσες αποστάσεις, «στρογγυλεύοντας» τις θέσεις της έναντι του Ισραήλ. Προφανώς (και) λόγω ΑΟΖ…

Εν κατακλείδι: ο κ. Λαμπρινίδης είτε δεν γνωρίζει είτε ηθελημένα συγκαλύπτει την πραγματικότητα των συγκεκριμένων επιλογών της Αθήνας στη Μέση Ανατολή. Κι επειδή το πρώτο δεν ισχύει, θα ανέμενε κανείς από τον συγκεκριμένο υπουργό Εξωτερικών, αν μη τι άλλο, περισσότερη σεμνότητα, προς το εσωτερικό της χώρας. Και, φυσικά, περισσότερη πολιτική στο εξωτερικό…

Της Ρένας Δούρου, Η Αυγή της Κυριακής, 28 Αυγούστου 2011

Ποιος ήταν ο πρώτος ξένος υψηλόβαθμος πολιτικός αξιωματούχος που επισκεπτόταν τη Βεγγάζη, λίγες ώρες μετά από τις ραγδαίες εξελίξεις ύστερα από την είσοδο στην Τρίπολη, με τη στήριξη των ΝΑΤΟϊκών εναέριων και άλλων μέσων, των εξεγερμένων αντικαθεστωτικών; Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Αχμέτ Νταβούτογλου, ο οποίος ενεργούσε και με την ιδιότητα του αγγελιαφόρου του ΝΑΤΟ, για να διαβεβαιώσει το Εθνικό Μεταβατικό Συμβούλιο ότι η ΝΑΤΟϊκή εκστρατεία θα συνεχιστεί έως την «αποκατάσταση της ασφάλειας». Και ήταν η δεύτερη φορά που ο Τούρκος ΥΠΕΞ έκανε το ίδιο ταξίδι: μόλις τον περασμένο μήνα είχε μάλιστα μιλήσει στους εξεγερμένους, σε μια ανοικτή συγκέντρωση, στα αραβικά. Είναι σαφές ότι, μετά από τις κοινωνικές και πολιτικές εκρήξεις σε Τυνησία και Αίγυπτο, η Άγκυρα επιδιώκει να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των εξελίξεων σε ό,τι αφορά στη Λιβύη. Προς επίρρωση του ισχυρισμού αυτού, κανείς δεν έχει ξεχάσει τη στάση της και τους όρους που έθετε στο ξεκίνημα της αεροπορικής επιχείρησης του ΝΑΤΟ τον περασμένο Μάρτιο, προκειμένου να λάβει μέρος σε αυτήν: τώρα έχει έλθει η περίοδος της εξόφλησης των γραμματίων.

Η περίπτωση της Λιβύης αποτελεί σήμερα μία από τις πτυχές της πολυσχιδούς διπλωματίας που προωθεί το δίδυμο Ερντογάν – Νταβούτογλου, στο πλαίσιο του δόγματος του τελευταίου περί «ήπιας ισχύος», που θα θέσει τις βάσεις για να γίνει η χώρα ισχυρή περιφερειακή δύναμη, απαραίτητος συνομιλητής όλων όσων θέλουν να έχουν ανάμειξη στην περιοχή, όπως, για παράδειγμα, η Ουάσιγκτον.

Τις τελευταίες εβδομάδες η Τουρκία ενεργεί, πέραν της Λιβύης, στα εξής «μέτωπα»: απαιτεί από το Ισραήλ να ζητήσει συγγνώμη για την επιχείρηση κατά του πλοιαρίου «Μάβι Μαρμαρά» που πέρσι στοίχισε τη ζωή σε εννιά Τούρκους πολίτες. Συναντά πεισματική άρνηση του Τελ Αβίβ. Πιέζει τον Μπασάρ αλ Άσαντ για να σταματήσει την αιματηρότατη καταστολή και να προωθήσει δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις, “εισπράττει” λίγο αργότερα τον βομβαρδισμό της Λαττάκειας με δεκάδες νεκρούς. Και επιχειρεί στρατιωτικά (από αέρος και με πυροβολικό) στο βόρειο Ιράκ, καταδιώκοντας Κούρδους αντάρτες – καθώς πρόσφατα άνοιξε ένας νέος κύκλος στο «κουρδικό ζήτημα», ύστερα από ενέδρα που έστησαν αντάρτες του ΡΚΚ σε στρατιωτική αυτοκινητοπομπή με θύματα 11 στρατιώτες. Το σκηνικό συμπληρώνεται με την πρόσφατη (την περασμένη εβδομάδα) επίσκεψη του πρωθυπουργού Ερντογάν, συνοδευόμενου από τέσσερις υπουργούς, στη χειμαζόμενη από τη ξηρασία και τον λιμό Σομαλία, ενώ νωρίτερα η Τουρκία φιλοξενούσε σύνοδο κορυφής των χωρών του Οργανισμού Ισλαμικής Διάσκεψης, που υποσχέθηκαν βοήθεια 350 εκατομμυρίων δολαρίων για την αντιμετώπιση του λιμού. Η κίνηση αυτή στόχο είχε να μπει «σφήνα» στον αγώνα δρόμου που κάνουν οι αναδυόμενες δυνάμεις στην αφρικανική ήπειρο, προκειμένου να προωθήσουν τις επενδύσεις τους…

Αν αφήσουμε προσώρας το θέμα της τουρκικής παρουσίας στην Αφρική και τη Σομαλία (γιατί οι όποιες εξελίξεις θα καταγραφούν σε βάθος χρόνου), μπορούμε να διαπιστώσουμε ότι στα άλλα «μέτωπα» η Άγκυρα συναντά σοβαρές δυσκολίες – γεγονός που ερμηνεύει την επιθετικότητά της στο Κυπριακό, π.χ. την πολύ έντονη αντίδρασή της στις προθέσεις εκμετάλλευσης από την Κύπρο των κοιτασμάτων φυσικού αερίου του «οικοπέδου 12» με τη στήριξη ΗΠΑ, Ισραήλ και Ε.Ε. Ή τη σκλήρυνση της στάσης του Ερντογάν με τις απροκάλυπτα απειλητικές δηλώσεις του κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στα κατεχόμενα, δηλώσεις που το άμεσο μέλλον θα δείξει αν τορπίλισαν το μέλλον των διακοινοτικών συνομιλιών για την επίλυση του Κυπριακού. Να θεώρησε ο Τούρκος πρωθυπουργός ότι η πολιτική αποδυνάμωση του προέδρου Χριστόφια, ύστερα από τη δραματική καταστροφή του βασικού ηλεκτροπαραγωγικού σταθμού του νησιού, του δίνει τη δυνατότητα εξουθενωτικής πίεσης; Κανείς δεν μπορεί να ξέρει με βεβαιότητα.

Η Άγκυρα, με την παρεμβατικότητα και τα ανακλαστικά της, την άμεση ανταπόκρισή της στα γεγονότα, βάζει τις βάσεις μιας φιλόδοξης παρουσίας σε μια περιοχή όπου τα δεδομένα αλλάζουν ταχύτατα. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι πολλοί αραβικοί λαοί βλέπουν πλέον την Τουρκία ως πρότυπό τους. Την Τουρκία, και όχι το Ιράν. Ίσως αυτός να είναι ο λόγος που τόσοι την εχθρεύονται στην περιοχή…

Δήλωση της Ρένας Δούρου, μέλους της Π.Γ., υπεύθυνης για την Ευρωπαϊκή Πολιτική,για τις ραγδαίες εξελίξεις στη Λιβύη

Όλα δείχνουν ότι μετά από 42 χρόνια στην εξουσία το καθεστώς του Μουαμάρ Καντάφι στη Λιβύη φθάνει στο τέλος του. Οι εικόνες των εξεγερμένων να πανηγυρίζουν στο κέντρο της Τρίπολης, τις οποίες μεταδίδουν τα ξένα δίκτυα, είναι αποκαλυπτικές των εξελίξεων. Μετά από έξι μήνες νατοϊκών αεροπορικών επιχειρήσεων, με την αιγίδα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, καθώς και με την παρασκηνιακή βοήθεια αραβικών χωρών (Αιγύπτου, Κατάρ, Μπαχρέιν, κ.α.), οι εξεγερμένοι κατάφεραν να ανατρέψουν το καθεστώς Καντάφι.

Η Λιβύη ζει ιστορικές στιγμές, καθώς γίνεται ένας ακόμη κρίκος της “αραβικής άνοιξης”: είναι η τρίτη χώρα, μετά από την Τυνησία και την Αίγυπτο, που ένα αυταρχικό, αποκομμένο από το λαό καθεστώς, ανατρέπεται από λαϊκή εξέγερση.

Ακριβώς τούτη την κρίσιμη μεταβατική στιγμή, εξαιτίας του ρόλου που παίζουν οι φυλές στη χώρα και της ‘δηλητηριασμένης’ κληρονομιάς που αφήνει πίσω του το καθεστώς, οι ευθύνες της διεθνούς κοινότητας είναι σοβαρές και πιεστικές.

Το ΝΑΤΟ πρέπει άμεσα να πάψει τις αεροπορικές του επιχειρήσεις ενώ ΟΗΕ και ΕΕ, με τη βοήθεια του Αραβικού Συνδέσμου και της Αφρικανικής Ένωσης οφείλουν να συνδράμουν ουσιαστικά σε διπλωματικό, πολιτικό, οικονομικό επίπεδο το Μεταβατικό Εθνικό Συμβούλιο να προχωρήσει στις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις στη χώρα, αποτρέποντας εμφύλιες συγκρούσεις, διασφαλίζοντας τη δημοκρατική μετάβαση και δημιουργώντας τις προϋποθέσεις λειτουργίας ελεύθερων θεσμών. Για να μη γίνει για άλλη μια φορά η Λιβύη πεδίο δράσης και ανταγωνισμού ξένων, κυρίως δυτικών, δυνάμεων που επωφθαλμιούν το φυσικό της πλούτο, επιδιώκοντας ακόμη και τον κατακερματισμό της…

Και μια τελευταία παρατήρηση που αφορά στη στάση της ελληνικής κυβέρνησης: ενώ έσπευσε να συνδράμει ποικιλοτρόπως το ΝΑΤΟ στην επιχείρησή του στη Λιβύη, γιατί μέχρι και σήμερα δεν έχει αναγνωρίσει (σύμφωνα με τον κατάλογο που δημοσίευσε το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων) το Μεταβατικό Εθνικό Συμβούλιο των εξεγερμένων με έδρα τη Βεγγάζη; Τι είδους πολιτική ίσων αποστάσεων τηρεί ο κ. Λαμπρινίδης; Με ποιο απώτερο σκοπό; Σήμερα πάντως, υπό το φως των τελευταίων εξελίξεων, η κυβέρνηση εμφανίζεται εκτεθειμένη και ουραγός των γεγονότων (π.χ. η Τουρκία έχει αναγνωρίσει το Συμβούλιο από τις 3 Ιουλίου…).

Της Ρένας Δούρου, Η Εποχή, 20 Ιουνίου 2011

Συχνά μετά από τις εκλογές, σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του κόσμου, είθισται τα κόμματα που μετείχαν σε αυτές να δηλώνουν «ικανοποίηση» γιατί κέρδισαν. Στην περίπτωση των τουρκικών εκλογών της περασμένης Κυριακής, αυτό πράγματι ισχύει: όλα τα κόμματα της Βουλής πέτυχαν τους στόχους τους. Ίσως το μόνο που θα μπορούσε να παρατηρήσει κανείς είναι ότι το κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης του πρωθυπουργού Ερντογάν δεν κατάφερε να εκλέξει το «μαγικό» αριθμό των 330 βουλευτών, γεγονός που θα του έλυνε τα χέρια για την αναθεώρηση του συντάγματος των στρατηγών επί το προεδρικότερον, χωρίς να χρειαστεί να καταφύγει στη συνεργασία των άλλων κομμάτων. Και πάλι όμως το κυβερνητικό κόμμα κατήγαγε σημαντική νίκη, για τρίτη συνεχόμενη φορά, καθώς το ποσοστό του άγγιξε το 50% : για κόμμα εξουσίας η έλλειψη φθοράς είναι εντυπωσιακή.
Συνοπτικά, τα στοιχεία αυτής της εξαιρετικής επίδοσης έχουν να κάνουν με τον εκδημοκρατισμό που έχει προωθήσει η κυβέρνηση, με τις οικονομικές της επιδόσεις (ανάπτυξη που «τρέχει» με διψήφιο νούμερο), καθώς και την τολμηρή και πολύπλευρη εξωτερική πολιτική, που ρίχνει γέφυρες στον αραβικό κόσμο, ο οποίος με τη σειρά του, μετά την άνοιξη των δημοκρατικών εξεγέρσεων, αντιμετωπίζει την Τουρκία ως μοντέλο προς μίμηση. Βέβαια, τη φωτεινή αυτή εικόνα τη σκίασε κατά κάποιο τρόπο η πολύ σκληρή προεκλογική εκστρατεία προσωπικά του Ερντογάν, που προσπάθησε να αμαυρώσει το κουρδικό κόμμα Δημοκρατίας και Ελευθερίας, υιοθετώντας χαρακτηρισμούς όπως «τρομοκρατικό», κ.ά., στην προσπάθειά του, μέσω αυτής της εθνικιστικής ρητορείας, να αποσπάσει κρίσιμες ψήφους από το ακροδεξιό κίνημα, προκειμένου αυτό να μην εισέλθει στη Βουλή. Από την είσοδό του τελικά κρίθηκε και ο αριθμός των εκλεγομένων βουλευτών του κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης: οι εθνικιστές άντεξαν τον πόλεμο λάσπης και πέρασαν το όριο του 10%, μαζί και το κατώφλι της Βουλής.
Ωστόσο, αναμφισβήτητα, οι μεγάλοι κερδισμένοι αυτής της σκληρής εκλογικής αναμέτρησης είναι οι Κούρδοι του κόμματος Εργασίας, Δημοκρατίας και Ελευθερίας (BDP): παρά την εκστρατεία εκφοβισμού, παρά το γεγονός ότι η Εκλογική Επιτροπή επεχείρησε να ακυρώσει υποψηφιότητές τους (μεταξύ τους κι εκείνη της γνωστής μας Λεϊλά Ζάνα που τελικά εξελέγη), το κόμμα αύξησε τόσο το ποσοστό όσο και τον αριθμό των βουλευτών του. Κατάφερε, διά της μεθόδου των ανεξάρτητων βουλευτών (για την υπερπήδηση του ορίου του 10%), να εκλέξει 36 βουλευτές (έναντι 22) και να αποσπάσει ποσοστό 6.63% (έναντι 5.24%). Το κόμμα θα συστήσει κοινοβουλευτική ομάδα που θα προωθήσει την επίλυση του κουρδικού ζητήματος και είναι σίγουρο ότι θα επιδιώξει τη συνεργασία με το κόμμα του Ερντογάν (παρά τους οξείς τόνους της προεκλογικής εκστρατείας), το οποίο μπορεί να κάνει παραχωρήσεις ενόψει και της συμφωνίας για την ψήφιση ενός νέου συντάγματος. Το κουρδικό κόμμα είναι φανερό ότι μαθαίνει από τα λάθη του παρελθόντος. Έτσι, σε αυτές τις εκλογές έκανε δύο ανοίγματα που αποδείχθηκαν επιτυχημένα: πρώτον, συνεργάστηκε με κουρδικές ομάδες που δεν σχετίζονταν με το PKK, και συγκεκριμένα με το Συμμετοχικό Δημοκρατικό κόμμα και, δεύτερον, κατέβασε υποψήφιους που μπορούσαν να προσελκύσουν θρησκευόμενους ψηφοφόρους. «Ο κουρδικός λαός μόλις έστειλε ένα σαφές μήνυμα προς τον κ. Ερντογάν και την κυβέρνησή του: η λεγόμενη πολιτική ‘ανοίγματος’, η συνεχιζόμενη παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η καταστολή, δεν είναι ανεκτά», παρατηρεί στην ανακοίνωσή του το Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς, που υπογραμμίζει ότι το θέμα των δικαιωμάτων του κουρδικού λαού «απαιτεί πολιτικό και ειρηνικό χειρισμό». Πράγματι, σήμερα το πολιτικό σκηνικό της Τουρκίας επιτρέπει ελπίδες για κάτι τέτοιο. Με την προϋπόθεση όμως ότι ο πρωθυπουργός Ερντογάν δεν θα υποκύψει στις σειρήνες του εύκολου λαϊκισμού και του εκφοβισμού των αντιπάλων του (όπως έκανε σε τούτη την προεκλογική εκστρατεία), και θα συνεχίσει την προσπάθεια βαθιάς μεταρρύθμισης της χώρας, που μέχρι σήμερα έχει επιτύχει εντυπωσιακά αποτελέσματα.

Της Ρένας Δούρου, Δημοσιεύθηκε στο www.aixmi.gr, 19 Ιουνίου 2011

Η Κριστίν Λαγκάρντ, νυν υπουργός Οικονομίας της Γαλλίας, αν δεν υπάρξει κάποια δραματική αλλαγή, θα διαδεχθεί τον Ντομινίκ Στρος Καν στα ηνία του ΔΝΤ. Η συνέχεια μέσα από την αλλαγή; Όχι, γιατί η Λαγκάρντ είναι χειρότερη περίπτωση. Μόνο αν κάποιος είναι ιδεοληπτικός μπορεί να θεωρεί ότι οι δυο τους είναι ισοβαρείς: διαφέρουν σε πολλά, και δυστυχώς η κ. Λαγκάρντ φαίνεται ότι διαθέτει εκείνα τα χαρακτηριστικά που θα την καταστήσουν επικίνδυνη επιλογή…

Σε αντίθεση με τον Στρος Καν που ήταν πολιτικός καριέρας, η Κριστίν Λαγκάρντ εχρίσθη υπουργός Οικονομίας από τον πρόεδρο Νικολά Σαρκοζί, ενώ δεν είχε καμία προηγούμενη πολιτική εμπειρία – ήταν μια πολύ επιτυχημένη δικηγόρος στις ΗΠΑ… Και, ίσως, αυτή η έλλειψη πολιτικής εμπειρίας, που συνδυάζεται με τις οικονομικές γνώσεις, να μην ήταν και τόσο σημαντική, αν δεν υπήρχε η συγκεκριμένη, κρίσιμη παγκοσμίως οικονομική συγκυρία, που έχει στο επίκεντρό της την ευρωζώνη. Οι πάντες συμφωνούν ότι για την επίλυση των προβλημάτων της τελευταίας, αρχίζοντας από την Ελλάδα, περνώντας στις άλλες προβληματικές χώρες (Πορτογαλία, Ιρλανδία), φθάνοντας συνολικά στον ευρωπαϊκό νότο και καταλαμβάνοντας εντέλει το σύνολο των χωρών του ευρώ, χρειάζεται επίδειξη πρωτίστως πολιτικής βούλησης και όχι στυγνών τεχνοκρατικών δεξιοτήτων.

Μέχρι σήμερα η κ. Λαγκάρντ, από τη θέση της υπουργού Οικονομίας, δεν έχει να επιδείξει κανενός είδους πολιτική παρέμβαση, πρόταση ή όραμα για την παγκόσμια οικονομική κατάσταση, πλην μιας διαχείρισης, και αυτή χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Αν θυμηθεί κανείς δε τις δηλώσεις της, κατά την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, το 2008, ότι “πρόκειται για κάτι συγκυριακό που δεν θα αγγίξει την Ευρώπη”, δεν μπορεί παρά να αισθανθεί ρίγη ανησυχίας…

Η εμπλοκή του ΔΝΤ στην κρίση της ευρωζώνης ήταν κάτι που δεν έγινε εύκολα και προκάλεσε πολλές αντιδράσεις στο εσωτερικό του, και είναι βέβαιο ότι οι περαιτέρω αποφάσεις του (για τη χώρα μας και όχι μόνο) θα είναι αντικείμενο πολιτικών κυρίως αποφάσεων – όσοι γνωρίζουν σε βάθος τα πράγματα, υποστηρίζουν ότι η Λαγκάρντ δεν διαθέτει το ειδικό εκείνο βάρος που θα δώσει στην επέμβαση του ΔΝΤ το πολιτικό περιεχόμενο που χρειάζεται η σημερινή οικονομική συγκυρία. Με άλλα λόγια, όσο κι αν ο Στρος Καν κατηγορείτο για “σοσιαλφιλελεύθερος”, δεν έπαυε να έχει μια πολιτική οπτική των πραγμάτων, λαμβάνοντας υπόψη του κι άλλες παραμέτρους πέραν των τεχνοκρατικών. Η Λαγκάρντ, στην καλύτερη περίπτωση, θα είναι μια “ουδέτερη” επικεφαλής, ενώ στη χειρότερη μια τεχνοκράτης, στην επιθετική υπηρεσία των αγορών…

Θέλω να είμαι σαφής: ο Στρος Καν εφήρμοσε στην περίπτωση της χώρας μας την κλασική συνταγή, που μέχρι τώρα εφαρμοζόταν στις αναπτυσσόμενες χώρες, σκληρής λιτότητας (μειώσεις μισθών και συντάξεων, δραστικές περικοπές των δημοσίων δαπανών, κ.ο.κ.), που οδήγησε σε βαθύτερη ύφεση την οικονομία μας – το φάρμακο δεν έσωσε, αλλά επιδείνωσε την κατάσταση του ασθενή. Εκείνο που θα χρειαζόταν θα ήταν η χορήγηση της όποιας οικονομικής βοήθειας να συνδυαστεί με την πλήρη αντιστροφή αυτού του είδους της πολιτικής, τον έλεγχο του χρηματοπιστωτικού τομέα, γιατί όχι και την εφαρμογή του γνωστού πλέον φόρου Τόμπιν, τη φορολόγηση δηλαδή (κατά 0.05%) των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών δισ ευρώ, προκειμένου να χρηματοδοτηθούν κοινωνικές, οικολογικές ανάγκες.

Η κ. Λαγκάρντ ανήκει σε μια κυβέρνηση, αυτή του Νικολά Σαρκοζί, που εφαρμόζει τον πιο ακραίο φιλελευθερισμό, όπως άλλωστε φάνηκε και από την αναμέτρησή της με όλα τα συνδικάτα στο θέμα της μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος: δεν έκανε βήμα πίσω… Ούτε είναι τυχαίο ότι όταν το Βερολίνο πρότεινε τη φορολόγηση των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το Παρίσι πρότεινε την εφαρμογή της σε ένα επίπεδο –αυτό των G20– όπου ήταν γνωστό ότι η αντίθεση των ΗΠΑ στο μέτρο αυτό ακύρωνε κάθε ενδεχόμενο υλοποίησής του…

Αν ο Ντομινίκ Στρος Καν ήταν ο γιατρός που υλοποιούσε την κακή συνταγή του ΔΝΤ, η Κριστίν Λαγκάρντ θα είναι ο νεκροθάφτης κάθε ελπίδας για έναν λιγότερο αρνητικό ρόλο του ΔΝΤ στις διεθνείς οικονομικές εξελίξεις…

Της Ρένας Δούρου, Η Εποχή, Κυριακή 6 Ιουνίου 2011

Την ώρα που η προσοχή των πάντων στην Ευρώπη -κομμάτων, θεσμικών οργάνων, πολιτών- είναι στραμμένη στην εξέλιξη του δημοσιονομικού θρίλερ, που ξεκίνησε από τη χώρα μας για να πάρει διαστάσεις κοινωνικής επιδημίας, λόγω της αλόγιστης επιβολής σκληρών πολιτικών λιτότητας σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση (ένα “φάρμακο” που υποτίθεται ότι θα σώσει τον ασθενή αλλά στην πραγματικότητα τον σκοτώνει!) στη γείτονα Τουρκία διεξάγονται την ερχόμενη Κυριακή κρίσιμες εκλογές, το αποτέλεσμα των οποίων θα καθορίσει την εξέλιξη σε μια σειρά σημαντικών θεμάτων, που θα έπρεπε, υπό κανονικές συνθήκες, να ενδιαφέρουν την Ευρωπαϊκή Ένωση και, πλέον, όχι μόνον αυτή, καθώς είναι σαφές εδώ και λίγο καιρό ότι η επιρροή της Τουρκίας αγγίζει σε μεγάλο βαθμό και τον αραβικό κόσμο, που με τη σειρά του βρίσκεται μπροστά σε κρίσιμα σταυροδρόμια.

Στις 12 Ιουνίου στη Τουρκία διεξάγονται βουλευτικές εκλογές, με τη συμμετοχή 15 πολιτικών κομμάτων για την ανάδειξη των 550 βουλευτών, που θα μετέχουν στη Μεγάλη Εθνοσυνέλευση της Τουρκίας –να σημειωθεί ότι είναι η πρώτη φορά από το 1982, που οι εκλογές διεξάγονται στην ώρα τους και όχι πρόωρα. Οι εκλογές αυτές διεξάγονται σε μια κομβική περίοδο για τη χώρα, τόσο στο εξωτερικό όσο και στο εσωτερικό της. Εκτός συνόρων, η Τουρκία έχει να αντιμετωπίσει τον γκρίζο ορίζοντα της ευρωπαϊκής προοπτικής της, αφού πλέον η πλειονότητα των ευρωπαίων αρχηγών κρατών προτιμούν μια “ειδική σχέση” μαζί της και όχι την πλήρη ένταξη (π.χ. Σαρκοζί και Μέρκελ, αλλά και χώρες της κεντρικής, όπως η Αυστρία, και πρώην ανατολικής Ευρώπης). Παράλληλα, αραβικές χώρες (π.χ. Αίγυπτος, Τυνησία) κοιτάζουν προς Άγκυρα μεριά, σε αναζήτηση μοντέλου πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης για τις μουσουλμανικές κοινωνίες τους. Αν υπάρχει μία χώρα που ωφελήθηκε άμεσα από την “αραβική άνοιξη” των τελευταίων μηνών, αυτή είναι η Τουρκία, η οποία τώρα δρέπει τους καρπούς των κατά καιρούς εμβληματικών ενεργειών της, όπως, π.χ., την άρνηση στους Αμερικανούς να χρησιμοποιήσουν τη βάση του Ιντσιρλίκ το 2003, κατά τον πόλεμο ενάντια στο Ιράκ, ή, πιο πρόσφατα, την επιχείρηση του “στολίσκου ελευθερίας” πέρσι, για το σπάσιμο της ισραηλινού εμπάργκο της Λωρίδας της Γάζας. Παράλληλα, η οικονομική άνθιση της χώρας, την καθιστά πόλο έλξης και πρότυπο για τις χειμαζόμενες, για χρόνια, από τα καθεστώτα κλεπτοκρατίας και διαφθοράς, οικονομίες των αραβικών χωρών.
Στο εσωτερικό μέτωπο, το αποτέλεσμα των εκλογών αυτών θα καθορίσει ένα κρίσιμο ζητούμενο, καθώς, πλέον, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις δεν διακυβεύεται η επικράτηση του κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν: απλώς, το ποσοστό που θα αποσπάσει θα του δώσει ή όχι τη δυνατότητα για ένα νέο σύνταγμα. Όλα σχεδόν τα κόμματα που μετέχουν στις εκλογές υπόσχονται νέο σύνταγμα, ωστόσο ο σημερινός πρωθυπουργός διακηρύσσει σε όλους τους τόνους ότι επιθυμεί την υιοθέτηση από την Τουρκία ενός καθαρά προεδρικού πολιτεύματος, αμερικανικού τύπου. Μάλιστα, ο ίδιος δεν κρύβει και την πρόθεσή του να γίνει πρόεδρος το 2012.
Αυτός είναι ο μεγάλος στόχος του κόμματος του Ερντογάν. Για να επιτευχθεί όμως, πρέπει πάση θυσία να αποφευχθεί η είσοδος των ακροδεξιών της Εθνικιστικής Δράσης, του Ντεβλέτ Μπαχτσελί, στη Βουλή, αντίθετα με το 2007, όταν το κόμμα αυτό κατάφερνε να υπερβεί το υψηλότατο (και μοναδικό σε ευρωπαϊκό επίπεδο) όριο εισόδου στην Εθνοσυνέλευση, που είναι 10% σε πανεθνικό επίπεδο. Τότε οι ακροδεξιοί είχαν αποσπάσει 14.29% και 71 έδρες, “κόβοντας” έδρες από το πρώτο κόμμα, το κόμμα του Ερντογάν, που με 47% των ψήφων έπαιρνε “μόνο” το 62% των εδρών, δηλαδή 341 έδρες (ενώ το 2002, με 34% των ψήφων αποσπούσε το… 66% των εδρών). Το γεγονός αυτό μπορεί να ερμηνεύσει και τις αποκαλύψεις των τελευταίων ημερών σε βάρος στελεχών του ακροδεξιού κόμματος. Αποκαλυπτικά βίντεο είδαν ξαφνικά το φως της δημοσιότητας, στα οποία εικονίζονται ανώτερα στελέχη του κόμματος του Μπαχτσελί σε περιπτύξεις με πόρνες…
Πόσο θα επηρεάσουν αυτές οι αποκαλύψεις τους εθνικιστές, αλλά και παραδοσιακούς μουσουλμάνους ψηφοφόρους του κόμματος Εθνικιστικής Δράσης; Άγνωστο. Σύμφωνα πάντως με τελευταίες δημοσκοπήσεις, οι ακροδεξιοί εισέρχονται στη Βουλή με ποσοστό γύρω στο 12.5% (με το κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης να κινείται από 48% ως 51% και το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό κόμμα να βρίσκεται στο 25% ως 28%, και τους αναποφάσιστους στο 6 με 7%).
Όλα τούτα σημαίνουν ότι το στοίχημα του Ερντογάν κρέμεται από μια κλωστή, καθώς η ψήφος των Κούρδων αποβαίνει καθοριστική. Εξ ου και η πολύ θερμή ομιλία του την περασμένη Τετάρτη στο Ντιγιάρμπακιρ: στόχος η απόσπαση των ψήφων που θα πάνε στους κούρδους ανεξάρτητους υποψήφιους (πρόκειται για τον τρόπο που έχουν βρει τα μικρά κόμμα να υπερβούν το όριο του 10%: να κατεβαίνουν ως ανεξάρτητες υποψηφιότητες). “Η πατέντα του κουρδικού προβλήματος ανήκει στο Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό κόμμα, ενώ το θέμα εκμεταλλεύεται το [σσ φιλοκουρδικό] κόμμα Ειρήνης και Δημοκρατίας”, είπε ενώπιον ενός ενθουσιώδους ακροατηρίου, δίνοντας παράλληλα έμφαση στη θρησκευτική ενότητα και όχι στην εθνοτική ταυτότητα… Σε μια εβδομάδα θα φανεί κατά πόσο έπεισε…

Της Ρένας Δούρου, Η Αυγή της Κυριακής, «Αναγνώσεις», 22 Μαΐου 2011

Κυπριακή Δημοκρατία: 50 χρόνια. Επώδυνη πορεία, επιμέλεια: Χρυσόστομος Περικλέους, πρόλογος: Δημήτρης Χριστόφιας, εκδόσεις Παπαζήση, σελ.795

Μια ασπρόμαυρη φωτογραφία καταλαμβάνει το εξώφυλλο του συλλογικού έργου, υπό την επιμέλεια του Χρυσόστομου Περικλέους, για τα πενήντα χρόνια της Κυπριακής Δημοκρατίας: εικονίζονται ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος και ο δρ Φαζίλ Κουτσιούκ να υπογράφουν τη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης και Μεταβίβασης της Κυπριακής Δημοκρατίας, στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Μεταξύ των δύο ανδρών εικονίζεται ο τελευταίος βρετανός κυβερνήτης Σερ Χιου Φουτ. Η ιστορική αυτή φωτογραφία τραβήχτηκε στις 16 Αυγούστου του 1960 – είναι η ημέρα που εγκαθιδρύεται επισήμως η Κυπριακή Δημοκρατία. Έκτοτε, παρά τα εξωτερικά (τουρκική εισβολή και κατοχή) αλλά και τα εσωτερικά πλήγματα κατά της υπόστασής της που προέρχονται από το εσωτερικό των δύο κοινοτήτων, ελληνοκυπριακής και τουρκοκυπριακής, η Κυπριακή Δημοκρατία συνεχίζει, μέλος πλέον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το ταξίδι της στα ταραγμένα νερά της διεθνούς κοινότητας. Οντότητα ιδιότυπη, λόγω της ύπαρξης των δύο κοινοτήτων και των εκατέρωθεν «προστάτιδων» χωρών, Ελλάδας και Τουρκίας, που η κάθε μια τους προβάλλει στο νησί τα δικά της συμφέροντα, η Κυπριακή Δημοκρατία, αν και μόλις πενήντα ετών, έχει πίσω της πλούσια ιστορία, μια «επώδυνη πορεία» και, μπορεί βάσιμα να ελπίζει κανείς, πλούσιο μέλλον. Ένα μέλλον, που όπως τονίζει στον πρόλογό του ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Δημήτρης Χριστόφιας, πρέπει επιτέλους να σφραγιστεί από έναν «βιώσιμο συμβιβασμό που θα επανενώνει πραγματικά το κράτος, τους θεσμούς, την οικονομία και την κοινωνία, στη βάση μιας διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα όπως αυτή καθορίζεται στα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ». Η προσπάθεια του Χρυσόστομου Περικλέους να παρουσιάσει έναν συνολικό απολογισμό της κοινωνίας, της οικονομίας, του πολιτισμού της Κυπριακής Δημοκρατίας, των σχέσεών της με την Ευρωπαϊκή Ένωση, των συγκρουσιακών σχέσεων με την Τουρκία, είναι αξιέπαινη και συνιστά πραγματικό στοίχημα. Όπως συμβαίνει πάντα με τις απόπειρες τέτοιου είδους απολογισμών, ο μεμψίμοιρος αναγνώστης θα επιδιώξει να εντοπίσει ελλείψεις, παραλείψεις και κενά. Ωστόσο, το ανά χείρας έργο ξεχωρίζει για την πληρότητά του και την πολλαπλότητα των οπτικών γωνιών εντός της ίδιας ενότητας, π.χ. σε εκείνη του «Κυπριακού», όπου εξετάζονται ιστορικά οι συμφωνίες της Ζυρίχης από τον Τάκη Χατζηδημητρίου, ο οποίος επισημαίνει τις ευθύνες της πλευράς Μακαρίου, που με τη στάση του τις υπονόμευσε: «Η στάση του Αρχιεπισκόπου επηρέασε, σε διάφορα επίπεδα τις εξελίξεις. Κλονίστηκε, από την πρώτη μέρα, η πίστη στις Συμφωνίες, που θεωρήθηκαν προϊόν πιέσεων. Μια άλλη αρνητική πτυχή ήταν η δυσπιστία που εξ αρχής εμφιλοχώρησε μεταξύ ελληνοκυπριακής και τουρκοκυπριακής ηγεσίας» (σελ. 185). Στο εξαιρετικό πορτρέτο που αφιερώνει στον Μακάριο, τον «μοιραίο ηγέτη», ο Μακάριος Δρουσιώτης σημειώνει, αναφορικά με τις συμφωνίες της Ζυρίχης: «Δέχθηκε τη Ζυρίχη το 1959, για να αποσοβήσει τον κίνδυνο της διχοτόμησης αλλά και σαν όχημα για να επιστρέψει ως πρωταγωνιστής στο πολιτικό παιχνίδι. Υπέγραψε τις συμφωνίες ως ηγέτης μιας αποικίας σε εξορία, για να τις αναιρέσει ως αρχηγός κράτους. Δεν ενδιαφέρθηκε σοβαρά για την εφαρμογή τους, ούτε για τη βελτίωσή τους, αλλά για την ακύρωσή τους. Δεν ήταν ο πολιτικός των συμβιβασμών, ήταν ο ηγέτης της απόλυτης επιβολής» (σελ.364). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν επίσης και πτυχές που δεν μελετώνται συχνά, καθώς τα φώτα πέφτουν συνήθως στο «Κυπριακό» και στις σχέσεις με την Τουρκία, όπως είναι τα κυπριακά ΜΜΕ, ο πολιτισμός, η παιδεία (με τη γέννηση του πανεπιστημίου Κύπρου, που περιγράφει ο Νίκος Βάκης), οι εικαστικές τέχνες τα τελευταία πενήντα χρόνια (της Ελένης Νικήτα) ή η λογοτεχνική παραγωγή (του Λευτέρη Παπαλεοντίου). Με άλλα λόγια, ο συλλογικός αυτός τόμος έρχεται να καλύψει ένα σοβαρό κενό στη βιβλιογραφία, καθώς δεν περιορίζεται μόνο στις σχέσεις της Κύπρου με την Τουρκία, την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά φωτίζει σχεδόν όλες τις πτυχές της κυπριακής κοινωνίας – το στοίχημα της πληρότητας το κερδίζει λοιπόν άνετα. Το δεύτερο στοίχημα που κερδίζει το έργο αυτό έχει να κάνει με την πολιτική συγκυρία. Η έκδοσή του, το 2010 -στην επέτειο των 50 χρόνων της Κυπριακής Δημοκρατίας- το καθιστά εξαιρετικό εργαλείο ανάλυσης, σε μια περίοδο που θα κρίνει το άμεσο μέλλον της Κύπρου: τις βουλευτικές εκλογές της, που διεξάγονται σήμερα και το αποτέλεσμα των οποίων θα είναι ένα μήνυμα τόσο προς την τουρκοκυπριακή πλευρά όσο και προς τη διεθνή κοινότητα. Η προεκλογική εκστρατεία σημαδεύτηκε από το πάθος και από την ευρείας γκάμας συζήτηση για ό,τι απασχολεί σήμερα την κυπριακή κοινωνία, από την πολιτική ώς την οικονομία. Το αποτέλεσμα των εκλογών αυτών –που σε μεγάλο βαθμό θα κριθεί από την επιλογή των αναποφάσιστων και το ποσοστό τελικά της αποχής– συνιστά πρόκριμα για την περαιτέρω πορεία του Κυπριακού; Σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση, το ΔΗΣΥ του Νίκου Αναστασιάδη προηγείτο με 27.6% έναντι 27% του ΑΚΕΛ του προέδρου της Δημοκρατίας, Δημήτρη Χριστόφια. Δεν υπάρχει αμφιβολία, ότι αν το ΑΚΕΛ καταφέρει να ανατρέψει τη μικρή αυτή διαφορά που το χωρίζει από το ΔΗΣΥ, το γεγονός θα σηματοδοτήσει νέα δεδομένα, δίνοντας σοβαρή ανάσα στον πρόεδρο Χριστόφια και στις προσπάθειές του για επανένωση του νησιού στο πλαίσιο μιας διζωνικής, δικοινωνικής ομοσπονδίας. Παράλληλα, η προεκλογική εκστρατεία ανέδειξε και συγκρούσεις για τα οικονομικά, με το ΑΚΕΛ να προσάπτει στον κατά τα άλλα κυβερνητικό του εταίρο, το ΔΗΚΟ, τη στάση του έναντι του προέδρου Χριστόφια, που προωθεί «μια ισορροπημένη πολιτική, ώστε το κόστος για την αντιμετώπιση της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης να επιμερίζεται σε όλους, ανάλογα με τις δυνατότητές τους», όπως τόνισε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Στέφανος Στεφάνου. Πάντως, η φετινή προεκλογική εκστρατεία στην Κύπρο τα είχε όλα, ώς και μια δήλωση, την τελευταία εβδομάδα, του γγ του ΑΚΕΛ, Άντρου Κυπριανού, ότι θα προτιμούσε έναν αριστερό τουρκοκύπριο για Πρόεδρο, παρά έναν ελληνοκύπριο δεξιό, εξηγώντας ότι οι πολιτικές που θα ακολουθήσει ένας αριστερός Τουρκοκύπριος είναι πιο κοντά στις πολιτικές που ο ίδιος θα ήθελε να ακολουθηθούν. Αργότερα, και μετά τις έντονες αντιδράσεις, κυρίως του Ν. Αναστασιάδη, ο Κυπριανού διευκρίνισε ότι η δήλωσή του «αφορούσε τη μελλοντική Κύπρο, μετά τη λύση, διότι στις σημερινές κατοχικές συνθήκες κανένας δεν πρέπει να διανοείται ότι είναι δυνατόν να έχουμε τουρκοκύπριο Πρόεδρο της Δημοκρατίας και η αναφορά μου αφορούσε το όταν θα λυθεί το Κυπριακό και θα έχουν εξομαλυνθεί οι σχέσεις με τους τουρκοκύπριους συμπατριώτες μας». Το επεισόδιο όμως ήταν ενδεικτικό της ευαίσθητης ισορροπίας αναφορικά με τον ρόλο της τουρκοκυπριακής κοινότητας στο εσωτερικό της κυπριακής δημοκρατίας. Το πολυσέλιδο έργο υπό την επιμέλεια του Χρυσόστομου Περικλέους έρχεται στην κατάλληλη στιγμή: φωτίζει όλες τις πτυχές της πολύπαθης ιστορίας της Κυπριακής Δημοκρατίας και εξηγεί το σημερινό αδιέξοδο, όπως αυτό διαγράφεται μετά από την εκλογή του Ντερβίς Έρογλου ως επικεφαλής της τουρκοκυπριακής κοινότητας το 2010. Ακριβώς «η εκλογή αυτή σηματοδοτεί το τέλος της μεγάλης πορείας των Τουρκοκυπρίων προς τη λύση που ξεκίνησαν στις αρχές του 2000» (σελ. 342, Niyazi Kizilyurek). Θα καταφέρουν οι εκλογές της 22ας Μαίου να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις στην κατεύθυνση της λύσης μιας διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας, στη βάση των αποφάσεων του ΟΗΕ, και στην ισότητα δικαιωμάτων των δύο κοινοτήτων; Όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα, ο τόμος του Χρ. Περικλέους αποτελεί χρήσιμο εργαλείο, για την ερμηνεία και την ανάλυσή του μακροβιότερου ανεπίλυτου ζητήματος στην διεθνή σκακιέρα.

Της Ρένας Δούρου, Δημοσιεύθηκε στο www.aixmi.gr, Τετάρτη 18 Μαΐου 2011

Στην Αμερική οι θεσμοί λειτουργούν. Όσο κι αν σε κάποιους αυτό δεν αρέσει, για ιδεολογικούς λόγους, στις ΗΠΑ, στη Νέα Υόρκη, η καταγγελία μιας 32χρονης γυναίκας ενάντια σε έναν από τους ισχυρότερους άνδρες του πλανήτη για απόπειρα βιασμού της, καταλήγει στην προσωρινή κράτηση του. Η καταγγελία της ελήφθη υπόψη από τις αστυνομικές αρχές, που ενήργησαν ταχύτατα και έφεραν ενώπιον της Δικαιοσύνης, προκειμένου να ξεκινήσει η δικαστική διαδικασία εναντίον του, τον Ντομινίκ Στρος Καν, χωρίς ούτε για μια στιγμή συνυπολογίσουν το όνομά του, τις εξουσίες του, το κύρος του. Με άλλα λόγια, χωρίς να λάβουνί υπόψη τίποτε άλλο, πλην της βαρύτητα των κατηγοριών (κακουργήματα), στο πλαίσιο μάλιστα μια δημόσιας διαδικασίας ανάκρισης. Την ίδια στιγμή, η καταγγέλλουσα προστατεύεται πλήρως – η ταυτότητά της έχει προς το παρόν κρατηθεί μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας και διαφυλάσσεται η ιδιωτικότητά της.

Ο νους μου πηγαίνει κατευθείαν στην υπόθεση της Εύης Τσέκου. Βεβαίως, θα σκεφτεί κανείς ότι η υπόθεση ελάχιστη σχέση έχει: Είναι αλήθεια, αλλά δεν είναι και αλήθεια. Ξανασκεφτείτε το. Η Τσέκου, πριν από λίγα χρόνια, επιχείρησε να καταγγείλει το σκάνδαλο Ζαχόπουλου (κάνοντας χρήση παράνομων και αμφιλεγόμενων μέσων, είναι η αλήθεια): Κανείς, καμία διωκτική αρχή δεν έδειξε να συγκινείται από αυτό που, με λάθος μέσα, το επαναλαμβάνω, προσπάθησε να πει η Τσέκου. Ο διωκτικός μηχανισμός, η κρατική εξουσία, κώφευσε στην ουσία των όσων κατήγγειλε η γυναίκα: ότι ο προϊστάμενός της εκμεταλλευόταν τη θέση του έναντι των γυναικών υπαλλήλων του υπουργείου Πολιτισμού – κάτι προφανώς ασήμαντο, μη άξιο έρευνας για τις διωκτικές αρχές της χώρας μας.

Αυτό που στην Ελλάδα πέρασε απαρατήρητο, στις ΗΠΑ είναι βέβαιο ότι θα προκαλούσε χιονοστιβάδα αποκαλύψεων και δικαστικών διερευνήσεων. Εκεί, πραγματικά το «μαχαίρι θα έφθανε στο κόκαλο», όπως αρέσκονται να λένε οι πολιτικοί μας, χωρίς όμως ποτέ να τηρούν τις υποσχέσεις τους.

Οι ΗΠΑ, αντιθέτως έχουν διωκτικές αρχές και Δικαιοσύνη που λειτουργεί αποτελεσματικά, χωρίς μεγαλοστομίες άνευ αποτελεσμάτων, των πολιτικών. Στις ΗΠΑ, όσο γνωστότερο το όνομα του δράστη κάποιας παραβατικής συμπεριφοράς, τόσο λιγότερες οι δυνατότητές του να αποφύγει τον πέλεκυ της Δικαιοσύνης. Τα παραδείγματα πολλά, και μάλιστα για παραπτώματα μικρότερης σημασίας από εκείνα που προσάπτονται στον Ντομινίκ Στρος Καν. Έτσι, το 2004 η Μάρθα Στιούαρτ, μια πραγματική σταρ της μικρής οθόνης, καταδικάστηκε σε πέντε μήνες φυλακή γιατί …είπε ψέματα στους ανακριτές για ένα θέμα πώλησης μετοχών. Φαντάζεστε αντίστοιχη περίπτωση στη χώρα μας;

Ο Ντομινίκ Στρος Καν πέρασε την πρώτη του νύκτα στη θεωρούμενη σκληρή φυλακή Ράικερς, κοντά στη Νέα Υόρκη, καθώς η δικαστής του Μανχάταν τον έκρινε ύποπτο φυγής (συνελήφθη άλλωστε μέσα σε ένα αεροπλάνο, έτοιμο να απογειωθεί για το Παρίσι): όπως θα συνέβαινε με τον οποιοδήποτε αντιμετώπιζε αδικήματα, που αν επαληθευτούν, συνεπάγονται 70 χρόνια φυλακή! Θα πρέπει να ανησυχούμε; Πρόκειται, μήπως, για κάποια συνωμοσία με ανομολόγητους στόχους; Κάθε άλλο: απλά η Δικαιοσύνη στις ΗΠΑ λειτουργεί, σε αντίθεση με πολλές άλλες χώρες, ανεξαρτήτως του ονόματος που έχει μπροστά της, με ό,τι αυτό συνεπάγεται αναφορικά με την εικόνα του, τις χειροπέδες, την κράτηση στο αστυνομικό τμήμα, κ.ά.. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που προστατεύει τα δικαιώματα των πολιτών. Όπως ακριβώς της 32χρονης καμαριέρας. Τίποτε λιγότερο, τίποτε περισσότερο.

Κανείς δεν ξεχνά, βέβαια, άλλες όψεις της αμερικάνικης κοινωνίας, και κυρίως την εξωτερική πολιτική της χώρας αυτής. Όμως, μπορεί και είναι μία μεγάλη χώρα, επειδή ακριβώς οι θεσμοί της λειτουργούν.

Οι εξεγερμένοι, σήμερα, λαοί του αραβικού κόσμου σίγουρα πρέπει να αντιμετωπίζουν τη Μόσχα εξόχως επιφυλακτικά, καθώς μέχρι στιγμής η στάση της είναι σαφώς υπέρ της διατήρησης του στάτους κβο. Με άλλα λόγια, η Ρωσία των Μεντβέντεβ και Πούτιν είναι μια δύναμη της συντήρησης και της αποφυγής κάθε είδους ανατροπής. Είτε πρόκειται για την Αίγυπτο είτε για τη Λιβύη, η Μόσχα δεν ξεφεύγει από τη διπλωματική, μετρημένη, «στρογγυλεμένη» γλώσσα έναντι του κύματος των εξεγέρσεων που σαρώνει τον αραβικό κόσμο, ενώ την ίδια στιγμή επιχειρεί τον «εκρωσισμό» του περιβάλλοντός της, αυτή τη φορά με οικονομικά μέσα, για τους ίδιους γεωπολιτικούς λόγους που μετά από το 1945 επεδίωξε και δημιούργησε την «ασπίδα» των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης.

Γνωρίζω ότι αρκετοί αναλυτές αλλά και συμπολίτες μας, αναπολώντας ίσως την εποχή του διπολισμού, όταν όλα ήσαν πιο σαφή και οι επιλογές πιο εύκολες, τρέφουν, έναντι της Μόσχας, μια σχετικά επιεικέστερη στάση από ό,τι έναντι άλλων δυνάμεων – κυρίως των ΗΠΑ, στις οποίες καταλογίζονται τα πάντα: Από απληστία ως αδυναμία.

Ωστόσο, πρέπει να παραδεχθούμε -και η περίπτωση των εξεγέρσεων στις αραβικές χώρες είναι ενδεικτική- ότι η Μόσχα είναι πλέον ξεκάθαρα η δύναμη που επιθυμεί τη διατήρηση της σημερινής κατάστασης στη Μέση Ανατολή της διαφθοράς και του αυταρχισμού και την αλλαγή του περιβάλλοντός της, με όρους υποτέλειας για τους γείτονές της (βλ. Ουκρανία, Γεωργία, κ.ά.).

Έτσι, στις παρεμβάσεις της για τη Μέση Ανατολή, ακολουθεί την κλασική προσέγγιση, που δίνει έμφαση στην ακεραιότητα των συνόρων, αποφεύγοντας την όποια κριτική έναντι των δομών και του χαρακτήρα της εξουσίας, έστω κι αν αυτή έχει να κάνει με καθεστώς κλεπτοκρατίας, όπως συνέβη στην Τυνησία, ή με ένα αυταρχικό και διεφθαρμένο καθεστώς τύπου Μουμπάρακ ή με εξουσία που δεν διστάζει να στρέψει τα όπλα κατά των πολιτών της, όπως συνέβη στη Λιβύη και στη Συρία. Το πώς διαχειρίζεται το εσωτερικό της μια εξουσία είναι κάτι που σίγουρα δεν απασχολεί τη Μόσχα, από τη στιγμή που η κρίση δεν κινδυνεύει να διαχυθεί κοντά στα σύνορά της. Αυτή είναι, άλλωστε, και η στάση της αναφορικά με τη Συρία, μια σύμμαχό της, όπως και σύμμαχο του Ιράν. Έτσι, στις 28 Απριλίου ο αναπληρωτής πρεσβευτής της Ρωσίας στον ΟΗΕ, Αλεξάντερ Πανκίν δήλωνε ότι «η κρίση στη Συρία δεν αντιπροσωπεύει απειλή για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια», υπογραμμίζοντας ότι «πραγματική απειλή για την περιφερειακή ασφάλεια θα μπορούσε να προκύψει από μια εξωτερική ανάμειξη». Το μήνυμα ήταν σαφές και προς συγκεκριμένους παραλήπτες: Να μην επαναληφθεί η επιχείρηση των ΝΑΤΟϊκών που βρίσκεται σε εξέλιξη σήμερα στη Λιβύη. Δεν είναι διόλου σίγουρο ότι οι διαδηλωτές, στη Συρία επιθυμούν μια παρεμφερή ξένη επέμβαση υπέρ του αγώνα τους, αλλά είναι βέβαιο ότι δεν πρόκειται να ακούσουν κάποιο ενθαρρυντικό λόγο από τη Μόσχα, για την οποία η προτεραιότητα είναι η διατήρηση του σημερινού στάτους.

Παρόμοια ήταν, άλλωστε, και η στάση της έναντι του καθεστώτος Μουμπάρακ. Σε καμιά στιγμή δεν έδειξε την παραμικρή συμπάθεια στους χιλιάδες διαδηλωτές της πλατείας Ταχρίρ, στο Κάιρο. Σε επικοινωνία με τον Αιγύπτιο ομόλογό του, στις 3 Φεβρουαρίου, ο πρόεδρος Μεντβέντεφ είχε εκφράσει απλά την «ευχή και την ελπίδα, η παρούσα δύσκολη περίοδος στη ζωή της φιλικής Αιγύπτου να ξεπεραστεί σύντομα δια της ειρηνικής και εντός νομίμων πλαισίων διευθέτησης των προβλημάτων που υπάρχουν». Ο δε εκπρόσωπος του ΥΠΕΞ την ίδια ημέρα ξεκαθάριζε ότι η Μόσχα «δεν δίνει συμβουλές» σε μια «φιλική χώρα», όπως η Αίγυπτος, και έκανε έκκληση για την όσο το δυνατόν συντομότερη «εξομάλυνση» της κατάστασης, προς όφελος της «σταθερότητας» στη Μέση Ανατολή.

Στην περίπτωση της Λιβύης, επέλεξε την εύκολη τακτική της υποκρισίας: Αν και μπορούσε, τελικά δεν απέτρεψε (με το βέτο της) την ψήφιση της απόφασης 1973 για την προστασία των αμάχων «με όλα τα μέσα», για να την επικρίνει αμέσως μετά την ψήφισή της. Εθνικά συμφέροντα μιας μεγάλης δύναμης, θα μπορούσε να αντιτάξει κανείς. «Μεγάλης»; Αν παρακολουθούσε κανείς στις 20 Απριλίου την ομιλία του Βλαντιμίρ Πούτιν ενώπιον της Δούμας, θα ξεχώριζε την εξαγγελία περί διπλασιασμού της παραγωγής σε στρατηγικούς και τακτικούς πυραύλους από το 2013. Η ανακοίνωση είναι εντυπωσιακή – πόσοι, όμως, γνωρίζουν ότι η δεύτερη παγκοσμίως σε εξαγωγές όπλων χώρα αγοράζει οπλισμό από χώρες του ΝΑΤΟ; Ή, πόσοι ξέρουν ότι οι υποδομές της εξοπλιστικής της βιομηχανίας είναι σε κακή κατάσταση; Ότι το επίπεδο επενδύσεων και έρευνας για νέες τεχνολογίες, στον τομέα αυτό, είναι δέκα φορές κατώτερο από εκείνο των δυτικών χωρών; Αν, πράγματι, ο Πούτιν θέλει να καλύψει την τεχνολογική καθυστέρηση της χώρας του, πρέπει να επιστρέψει στη σοβιετική λογική, που οδήγησε στην κατάρρευση της ΕΣΣΔ το 1991, των «περισσότερων τανκς, λιγότερων ψυγείων»…

Και μόνο μέσα από αυτή την προσέγγιση της «επικίνδυνα εξοπλισμένης δύναμης» μπορεί να εκφοβίσει τους γείτονές της προκειμένου να αναβιώσει ένα περιβάλλον που να θυμίζει εκείνο της σοβιετικής επιρροής… Προς το παρόν, πάντως, η Μόσχα αγοράζει από το εξωτερικό ό,τι δεν καταφέρνει να κατασκευάσει και παραμένει μια μεγάλη «δύναμη» που δίνει μάχες οπισθοφυλακών…

Του Θανάση Γιαλκέτση, Σημειωματάριο ιδεών, Επτά, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 3 Απριλίου 2011

ΑΚΟΥΜΕ ΝΑ ΛΕΓΕΤΑΙ ότι η εξέγερση που ξεκίνησε από την Τυνησία και η φλόγα της διαδόθηκε γρήγορα σε τόσες αραβικές χώρες ήταν μια αιφνίδια και απρόσμενη εξέλιξη, που κανείς δεν είχε προβλέψει.

Αυτό δεν είναι αληθινό. Πολλά από όσα συμβαίνουν σήμερα εξηγούνται σε ένα βιβλίο που έγραψε το 2007 ο γάλλος ιστορικός και δημογράφος Εμανουέλ Τοντ μαζί με τον Γιουσέφ Κουρμπάζ και έχει τίτλο «Le rendez-vous des civilisations» (Seuil, 2007)». Ο Τοντ είχε προβλέψει την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, με ένα βιβλίο του που είχε γράψει το 1976, στο οποίο σημείωνε ότι τα ποσοστά παιδικής θνησιμότητας είχαν αρχίσει να ανεβαίνουν από τα τέλη της δεκαετίας του 1960. Το 2002, με άλλο έργο του, ο Τοντ προέβλεψε τη σημερινή οικονομική κρίση, παρατηρώντας ότι ο χρηματοπιστωτικός τομέας αυξανόταν δύο φορές ταχύτερα από τη βιομηχανία, ενώ η διόγκωση του χρέους προμήνυε τις δυσμενείς εξελίξεις που ακολούθησαν.

Στο βιβλίο του «Le rendez-vous des civilisations» ο Τοντ υποστήριζε ότι στον αραβικό και μουσουλμανικό κόσμο συντελούνταν ένας βαθύς και ριζικός εκσυγχρονισμός. Συντελούνταν δηλαδή μια μετάβαση η οποία επρόκειτο να αλλάξει σε βάθος τις οικογενειακές δομές, τις σχέσεις με την εξουσία, τις ιδεολογικές αναφορές. Το συμπέρασμα στο οποίο κατέληγε ήταν ότι δεν βαδίζουμε προς μια σύγκρουση των πολιτισμών, σαν αυτή που είχε προβλέψει ο Χάντινγκτον, αλλά αντίθετα οδηγούμαστε σε μια συνάντηση των πολιτισμών. Σε μια συνέντευξή του στην ιταλική εφημερίδα «Il Sole 24 Ore», ο Τοντ εξηγεί πώς έφτασε σε αυτό το συμπέρασμα χρησιμοποιώντας τους κλασικούς δείκτες της πολιτισμικής και δημογραφικής ανάλυσης: «Ο πρώτος δείκτης είναι το ποσοστό όσων γνωρίζουν γραφή και ανάγνωση, με ιδιαίτερη προσοχή στους νέους 20 έως 24 ετών. Ο δεύτερος είναι το ποσοστό των γεννήσεων, που δείχνει τον έλεγχο που έχουν οι άνθρωποι πάνω στη μοίρα τους. Το 2007, το ποσοστό των εγγράμματων στον αραβικό κόσμο αυξανόταν με μεγάλη ταχύτητα. Και, με λίγες εξαιρέσεις, η ικανότητα γραφής και ανάγνωσης διαδιδόταν σχεδόν παντού στους νέους.

Επιπλέον, το ποσοστό των γεννήσεων είχε αρχίσει να μειώνεται δραστικά. Είναι ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε ότι η αραβική χώρα που είχε το πιο χαμηλό ποσοστό γεννήσεων -δύο παιδιά ανά γυναίκα- ήταν ακριβώς η Τυνησία. Είναι μια απλή ανάλυση, αλλά θεωρείται πρωτότυπη επειδή σήμερα οι άνθρωποι είναι επίμονα προσκολλημένοι σε οικονομικές παραμέτρους και θεωρούν ότι το σημαντικό για να αξιολογήσουν την εξέλιξη μιας κοινωνίας είναι δείκτες όπως το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν ή οι εμπορικές συναλλαγές, ενώ τα δεδομένα που εγώ χρησιμοποιώ είναι εκείνα που μας επιτρέπουν να φωτίσουμε μιαν αλλαγή στη νοοτροπία του πληθυσμού. Οταν, το 2007, γράφαμε αυτό το βιβλίο με τον Κουρμπάζ, αναλύοντας αυτούς τους δείκτες, σημειώναμε ότι σε ένα τμήμα του μουσουλμανικού κόσμου υπήρχε ένα πολύ υψηλό ποσοστό εγγράμματων ανθρώπων και ένα πολύ χαμηλό ποσοστό γεννήσεων.

Επομένως, η νεωτερικότητα ήταν ήδη παρούσα εκεί. Σε αυτό το πλαίσιο, η απουσία πολιτικής νεωτερικότητας και βλέψεων για δημοκρατία κατέληγε να φαίνεται πολύ παράξενη. Κυρίως για την Τυνησία, που ήταν τόσο προχωρημένη. Ηταν παράξενο που το καθεστώς του Μπεν Άλι ήταν σε θέση να διατηρείται ακόμη. Γι’ αυτό εξηγούσαμε αυτό το προσωρινό μπλοκάρισμα με την αναφορά σε ένα ειδικό γνώρισμα του αραβικού κόσμου, που είναι η δομή της οικογένειας. Υπάρχει μια προτίμηση για τους γάμους ξαδελφιών, ένα φαινόμενο που αποκαλείται «ενδογαμία». Με τον Κουρμπάζ υποθέσαμε ότι η ενδογαμία ήταν ένα φρένο στον πολιτικό εκσυγχρονισμό: οι οικογενειακές ομάδες είναι κλειστές στον εαυτό τους και τα άτομα είναι αιχμάλωτα μέσα σε αυτές. Αυτή η οικογενειακή δομή εμποδίζει την ανάδυση ενός ελεύθερου και ενεργού πολιτικού ατόμου. Αυτό όμως που δεν είχαμε επαρκώς αξιολογήσει ήταν οι διαφορές ανάμεσα στις διάφορες ηλικιακές ομάδες: η ενδογαμία στην Τυνησία είχε αρχίσει να μειώνεται με μεγάλη ταχύτητα μεταξύ των νέων.

Αυτό που συμβαίνει στον αραβικό κόσμο αρχίζει να μας θυμίζει εκείνο που συνέβη στην Ευρώπη το 1848, την Ανοιξη των λαών. Μια επανάσταση που άρχισε στο Παρίσι διαδόθηκε στην Πρωσία, την Αυστρία, την Ιταλία και σε ορισμένες χώρες λίγο ώς πολύ πέτυχε, ενώ σε άλλες απέτυχε ολοκληρωτικά. Συμβαίνουν τόσο σημαντικά γεγονότα την ίδια στιγμή. Εχω την εντύπωση ότι ζούμε μιαν εκπληκτική ιστορική στιγμή. Κατά τη γνώμη μου, είναι αδύνατο να πούμε αν θα δούμε σύντομα δημοκρατίες που θα λειτουργούν σωστά ή αν θα δούμε μιαν επιστροφή προσωρινών αυταρχικών καθεστώτων. Ωστόσο, αυτό που μπορώ να ισχυριστώ είναι ότι, όποια και αν θα είναι η μορφή του πολιτικού καθεστώτος, και ακόμα και αν θα δούμε την επιστροφή αυταρχικών καθεστώτων, ο χαρακτήρας της κοινωνικής ζωής θα παραμείνει μετασχηματισμένος και η ανάδυση μιας ατομικιστικής, πιο φιλελεύθερης ιδιοσυγκρασίας είναι μια οριστική κατάκτηση. Δεν μπορούμε να φανταστούμε ότι μπορεί να υπάρξει οπισθοδρόμηση.

Αυτά τα γεγονότα αιφνιδιάζουν όσους μιλούσαν για σύγκρουση πολιτισμών. Υπάρχουν σημαντικές μουσουλμανικές κοινότητες σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες και αυτό που επρόκειτο να συμβεί -πριν από αυτήν την επανάσταση- ήταν η χρησιμοποίηση των μουσουλμάνων ως αποδιοπομπαίων τράγων, για να συγκαλυφθούν οι οικονομικές δυσκολίες της Ευρώπης μέσα στην παγκοσμιοποίηση. Για να δικαιολογήσουν αυτούς τους ισλαμοφοβικούς λόγους, χρησιμοποιούσαν την ιδέα ότι οι αραβικές ή μουσουλμανικές χώρες ήταν ανίκανες να εκσυγχρονιστούν. Αυτό που συμβαίνει είναι επομένως τρομερό για όλες τις ευρωπαϊκές ακροδεξιές ομάδες». (…).

Της Ρένας Δούρου, Δημοσιεύθηκε στο www.aixmi.gr, 1 Απριλίου 2011

Επί δέκα ημέρες η Άγκυρα διαπραγματευόταν τη συμμετοχή της στην επιχείρηση του ΝΑΤΟ προκειμένου να διασφαλιστεί η ζώνη απαγόρευσης πτήσεων και το εμπάργκο όπλων στη Λιβύη, σύμφωνα με την απόφαση 1973 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Επί δέκα ημέρες οι υπόλοιποι ηγέτες της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, και κυρίως οι αμερικανοί, προσπαθούσαν να διαβάσουν «πίσω από τις γραμμές» των δηλώσεων των κκ Ερντογάν (πρωθυπουργού), Γκιούλ (προέδρου) Νταβούτογλου (ΥΠΕΞ), Γκιονούλ (υπουργού Άμυνας) και Αρίντς (αντιπροέδρου) σχετικά με την παρουσία της Τουρκίας στη ΝΑΤοϊκή επιχείρηση. Ήταν από την αρχή φανερό ότι η Άγκυρα είχε θέσει σε κίνηση τη διπλωματική της μηχανή προκειμένου, πρώτον, να κάνει σε όλους τους νατοϊκούς της εταίρους φανερό ότι καμία επιχείρηση δεν μπορεί να αναληφθεί χωρίς τη σύμφωνη γνώμη της (ως
γνωστόν η βορειοατλαντική συμμαχία λειτουργεί στη βάση της ομοφωνίας) και, δεύτερον, να στείλει μήνυμα στους αραβικούς λαούς της Μέσης Ανατολή ότι μπορούν να στηρίζονται πάνω της προκειμένου να επιλύσουν τα προβλήματά τους χωρίς τις επεμβάσεις του ξένου, δυτικού παράγοντα.

Στο τέλος η Τουρκία, ύστερα από εξαντλητικές διαπραγματεύσεις, έδωσε το «πράσινο φως» για την ανάληψη από το ΝΑΤΟ της διοίκησης των επιχειρήσεων για την επιβολή της ζώνης απαγόρευσης πτήσεων και της διασφάλισης του εμπάργκο, με την αποστολή από την πλευρά της, τεσσάρων φρεγατών, ενός υποβρυχίου κι ενός πλοίου υποστήριξης – όλα αυτά στο πλαίσιο της ΝΑΤΟοϊκής ναυτικής επιχείρησης. Η αποστολή αυτή των ναυτικών μονάδων καθιστά την Τουρκία τη χώρα της Συμμαχίας με τη μεγαλύτερη ναυτική συμμετοχή: συνολικά θα έχει στη νότια γεωγραφική λεκάνη της Μεσογείου να επιχειρούν περί τα 16 πολεμικά πλοία.

Έτσι, πέτυχε και τους δύο στόχους της: και έκανε αισθητή την παρουσία της στο εσωτερικό της Συμμαχίας, ως ενός μη δεδομένου εταίρου (σε αντίθεση με τη χώρα μας), και βελτίωσε την εικόνα της στον αραβικό κόσμο…

Σε ό,τι αφορά τον πρώτο της στόχο, την ώρα που ο Αραβικός Σύνδεσμος έκανε «μπρος – πίσω», ο Ταγίπ Ερντογάν παρουσίαζε σε συνεντεύξεις του με σαφήνεια τη θέση της χώρας του ενόψει της ανάληψης από το ΝΑΤΟ των επιχειρήσεων. Επικρίνοντας τη συνάντηση των συμμάχων στο Παρίσι λίγο πριν ξεκινήσουν οι γαλλο-βρετανο-αμερικανικές επιχειρήσεις στη Λιβύη, ξεκαθάρισε ότι η Άγκυρα δεν πρόκειται να πάρει μέρος σε «μαχητικές αποστολές» στη Λιβύη, υπογραμμίζοντας τη βούλησή της να συμβάλλει στην «ανθρωπιστική βοήθεια» προς το λιβυκό λαό, αιτιολογώντας τη στάση αυτή με το επιχείρημα ότι ο «ΟΗΕ έλαβε μια απόφαση για την απαγόρευση πτήσεων και την ανθρωπιστική βοήθεια». Σε αυτή την ερμηνεία της απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας θα επιμείνει ως το τέλος, καθυστερώντας την ανάληψη της διοίκησης των επιχειρήσεων από το ΝΑΤΟ και αναγκάζοντας σε υποχωρήσεις τον βασικό εταίρο – την Ουάσινγκτον. Τι είδους υποχωρήσεις; Είναι νωρίς ακόμη για να πει κανείς, ωστόσο δεν πέρασε απαρατήρητη η τηλεφωνική συνομιλία στις 21 Μαρτίου του ιδίου με τον Ομπάμα, κατά την οποία, σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, οι δύο πλευρές συμφώνησαν στην ανάγκη εμπλοκής του ΝΑΤΟ για την επιβολή των αποφάσεων του ΟΗΕ… Τίποτε περισσότερο δεν διέρρευσε…

Συνδυάζοντας ρεαλισμό και αρχές ο Ερντογάν, σε διαδοχικές του συνεντεύξεις για την επίτευξη του δεύτερου στόχου της Τουρκίας, έναντι του αραβικού ακροατηρίου, θύμισε ότι πρέπει να ληφθεί υπόψη η βούληση των αραβικών λαών για Αλλαγή, ανάλογα όμως με τις ιδιαιτερότητες της κάθε χώρας. Ανέφερε ως παραδείγματα προς αποφυγήν, το Ιράκ και το Αφγανιστάν, υπογραμμίζοντας ότι επιχειρήσεις όπως αυτές του ΝΑΤΟ «καταλήγουν σε κατοχή». «Η σχέση μας με τη Λιβύη δεν είναι σχέση πετρελαίου ή συμφέροντος και αυτό το ξέρουν καλά τα αδέλφια μας στη Λιβύη». Και δεν έκρυψε τις επιφυλάξεις του για το μέλλον των ΝΑΤΟϊκών επιχειρήσεων: «αν το ΝΑΤΟ αναλάβει καθήκοντα για να μοιράσει τις πηγές της Λιβύης δε θα μετάσχουμε».

Το μήνυμα προς τους αραβικούς λαούς που ζητούν μεταρρυθμίσεις είναι σαφές: η Άγκυρα στέκεται στο πλευρό τους, απορρίπτοντας παράλληλα κάθε εξωτερική επέμβαση που θυμίζει εποχές αποικιοκρατίας.Η Τουρκία, και στην περίπτωση της Λιβύης, βλέπει μακριά και επενδύει στο μέλλον. Έχοντας πλέον αναδειχθεί σε σημαντικό παίκτη στη Μέση Ανατολή, που είναι σε θέση να συνομιλεί με όλους τους παράγοντες από το Ισραήλ (κρίση λόγω πλοίων προς τη Γάζα) ως τις πετρομοναρχίες του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένων των χωρών του Μαγκρέμπ, δίνει το σαφές της στίγμα: αυτό της αυτόνομης, δίχως υπερατλαντικούς πάτρονες, πολύμορφης πολιτικής, που δεν διστάζει να συγκρουστεί με τους δυτικούς συμμάχους της χώρας, να αναλάβει πρωτοβουλίες, όπως αυτή για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν ή για διαμεσολάβηση στη Λιβύη. Η περίπτωση της τελευταίας ανέδειξε τον επιδέξιο χειρισμό της Άγκυρας: χωρίς να έρχεται σε ρήξη με τη βορειοατλαντική συμμαχία κατάφερε να αποτυπώσει τη θέλησή της για μεγαλύτερο περιθώριο δράσης έναντι των σχεδιασμών της Ουάσιγκτον, του Παρισιού ή του Λονδίνου.

Υψηλών τόνων, ενίοτε επιθετική (ακόμη και έναντι συμμάχων όπως το Ισραήλ), σταθερά προσανατολισμένη στην ενεργή παρουσία της Άγκυρας σε όλα τα μέτωπα, η εξωτερική πολιτική των Ερντογάν και Νταβούτογλου θα άξιζε να βρει μιμητές και στην από δω πλευρά του Αιγαίου.

Της Ρένας Δούρου, Δημοσιεύθηκε στο www.aixmi.gr, 18 Μαρτίου 2011

Κοιτάζω στην τηλεόραση τα πρόσωπα των επικεφαλής της εταιρίας Tepco, της εταιρίας που διαχειρίζεται τους έξι πυρηνικούς αντιδραστήρες της πόλης Φουκουσίμα, σε απόσταση 250 χιλιομέτρων από το Τόκυο. Δεν χρειάζεται κανείς να έχει ανοικτό τον ήχο για να αντιληφθεί το περιεχόμενο των όσων λένε – τα πρόσωπά τους αποτυπώνουν εύγλωττα τη συντριβή και την απόγνωση. Για το κατά πόσο έχουν συνειδητοποιήσει τη λάθος επιλογή της πυρηνικής ενέργειας, αυτό κανείς δεν μπορεί να το ξέρει. Ωστόσο, η τραγωδία που εκτυλίσσεται σήμερα μπροστά στα μάτια της παγκόσμιας κοινής γνώμης, ήταν προδιαγεγραμμένη. Όχι τόσο λόγω των μέτρων ασφαλείας στις εγκαταστάσεις όσο λόγω του γεγονότος ότι η πυρηνική ενέργεια συνιστά μια εγγενώς επικίνδυνη επιλογή.

Στο ολιγοσέλιδο, αλλά μεστό βιβλίο, “Πυρηνική ενέργεια: τα υπέρ και τα κατά” (Αθήνα, 2008, εκδόσεις “Το Πέρασμα”), παρατίθενται με σαφή τρόπο τα επιχειρήματα υπέρ και κατά της πυρηνικής επιλογής. Χωρίς προκαταλήψεις. Και το αβίαστο συμπέρασμα είναι ότι σήμερα, 25 χρόνια μετά από την τραγωδία του Τσερνομπίλ, η πυρηνική επιλογή συνιστά τη λάθος επιλογή, για οικονομικούς αλλά και οικολογικούς λόγους. “Η όλο και διογκουμένη δυσαρέσκεια μεγάλης μερίδας της κοινωνίας πολιτών, όπως αυτή υφίσταται τουλάχιστον στα δυτικά κράτη, καθώς και οι διαμαρτυρίες των περιβαλλοντικών μη κυβερνητικών οργανώσεων, έρχονται να συναντήσουν την ανησυχία παγκόσμιων οργανισμών, όπως ο ΟΗΕ, που δείχνουν ένα αναπόδραστο: δεν μπορούμε, στις αρχές του 21ου αιώνα να κλείνουμε τα μάτια, να σπρώχνουμε τα αδιέξοδα σε ένα βολικό μέλλον, να αποφεύγουμε επιλογές”, σημείωνα πριν από τρία χρόνια στον πρόλογο του βιβλίου. Τότε, το 2008, βρισκόμασταν σε μια περίοδο “ανάστασης των πυρηνικών”, τα περιστατικά του Θρι Μάιλ Άιλαντ (1979) και του Τσερνομπίλ (1986) έμοιαζαν ένα μακρινό παρελθόν –σχεδόν ένα είδος εποχής του Λίθου– και, μάλιστα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφιζε και μια απόφαση (2007/2091(ΙΝΙ)) που ουσιαστικά υιοθετούσε όλα τα επιχειρήματα–κλειδιά υπέρ της πυρηνικής ενέργειας (ότι είναι καθαρή, ασφαλής, οικολογική, εναλλακτική πρόταση έναντι των άλλων μορφών ενέργειας). Η απόφαση αυτή της ευρωβουλής κινείτο στην κατεύθυνση της Επιτροπής Μπαρόζο, που αργά αλλά σταθερά προχωρά προς την πυρηνική επιλογή, τη δήθεν οικολογική, εκείνη που διασφαλίζει ενεργειακή ασφάλεια για τα υπόλοιπα 200 χρόνια τουλάχιστον.

Πόσοι ευρωπαίοι πολίτες έχουν συνειδητοποιήσει αυτές τις κατευθύνσεις της Κομισιόν και της Ευρωβουλής; Κατευθύνσεις εξόχως επικίνδυνες, όπως αποδεικνύουν για άλλη μια φορά τα αλυσιδωτά περιστατικά στους ιαπωνικούς αντιδραστήρες. Και κατευθύνσεις που συνήθως επιλέγονται εν αγνοία των ευρωπαίων πολιτών. Οι τελευταίοι, ωστόσο, όπως συμβαίνει σήμερα με τους Ιάπωνες, είναι εκείνοι που σίγουρα θα πληρώσουν το υψηλότερο τίμημα σε περίπτωση αστοχίας των πυρηνικών εγκαταστάσεων.

Τα συμβάντα στην Ιαπωνία λαμβάνουν χώρα σε μια κρίσιμη περίοδο, όπου οι γύρω από την Ελλάδα χώρες (Ιταλία, Αλβανία, Τουρκία) έχουν ανακοινώσει την πρόθεσή τους να αναπτύξουν πυρηνικές εγκαταστάσεις για παροχή ενέργειας, ενώ έχουμε ήδη την επικίνδυνη εμπειρία του Κοζλοντούι στη Βουλγαρία. Ειδικότερα, μάλιστα, σε ό,τι αφορά στην Τουρκία, το θέμα είναι άκρως ανησυχητικό, καθώς και αυτή όπως και η Ιαπωνία είναι άκρως σεισμογενείς περιοχές (σαν την Ελλάδα, άλλωστε) – ένα γεγονός που μεταφραζόμενο στα πυρηνικά δεδομένα σημαίνει τεράστια αύξηση του κόστους συντήρησης/ασφαλείας, με αμφίβολα αποτελέσματα, όπως φάνηκε και στην τρίτη πιο αναπτυγμένη και τεχνολογικά προηγμένη οικονομία του κόσμου… Μάλιστα, μεγάλο προβληματισμό πρέπει να προκαλέσει η αδιάλλακτη στάση του τούρκου πρωθυπουργού Ερντογάν, μετά από την πρόσφατη συνάντησή του με τον ρώσο πρόεδρο Μεντβέντεφ στη Μόσχα, κατά την οποία επέμεινε στην πυρηνική επιλογή του Ακούγιου.

Κοιτάζω πάλι τα πρόσωπα των παρουσιαστών της ιαπωνικής τηλεόρασης. Διακρίνω τον τρόμο, αλλά πουθενά τις ρυτίδες της ιστορίας, το ίχνος ενός πατέρα ή παππού ή μακρινού προγόνου που πέθανε για τη δημοκρατία, για να πάψει να είναι υπήκοος, για να ορίσει τη μοίρα του, για να ορίσει τον ενδεχόμενο θάνατό του ως ενεργό υποκείμενο της ιστορίας. Οι λαοί βέβαια δεν φταίνε, παρά μόνο όταν ξεχνούν. Και οι Ιάπωνες ξέχασαν, πολύ γρήγορα, αυτό που «αξιώθηκαν» να ζήσουν. Δυστυχώς, την ίδια απώλεια μνήμης βλέπω και στα αρυτίδωτα πρόσωπα των παρουσιαστών στα κανάλια της ευρωπαϊκής τηλεόρασης…

«Τσουνάμι», «χιονοστιβάδα», «δημοκρατική άνοιξη», είναι μερικοί από τους πιο ενδεικτικούς χαρακτηρισμούς που χρησιμοποιούνται κατά κόρον τις τελευταίες ημέρες στον Τύπο, για να περιγράψουν αυτό που βρίσκεται σε εξέλιξη στις χώρες της βορείου Αφρικής και της Μέσης Ανατολής. Εν αρχή, βέβαια, το άρωμα των γιασεμιών της Τυνησίας μύρισε στην Αίγυπτο και όλα δείχνουν ότι οι ευωδιές από την Τύνιδα, δεδομένων των ιδιαιτεροτήτων τής κάθε χώρας, έχουν αρχίσει να εξαπλώνονται, κάνοντας να τρίζουν τα θεμέλια εξουσιών, όπως αυτές του Μουαμάρ Καντάφι (σαράντα χρόνια στην εξουσία) ή του βασιλιά Αμπντάλα της χασεμιτικής δυναστείας στην Ιορδανία ή ακόμη και εκείνης του προέδρου Αλί Αμπντάλα Σαλέχ στην Υεμένη.

Το κύμα των διαμαρτυριών αγγίζει και τη θεοκρατία του Ιράν, όπου οι αγιατολάχ μοιάζει να έπεσαν μόνοι τους στην παγίδα: αντί να σωπάσουν στη διάρκεια των γεγονότων της πλατείας Ταχρίρ του Καίρου, έσπευσαν να κάνουν λόγο για «ισλαμικό ξύπνημα» και άλλα παρεμφερή, που αφενός δεν είχαν κανέναν αντίκτυπο στο αιγυπτιακό κίνημα (ελάχιστα «Αλάχ Ακμπάρ» ακούστηκαν στις διαδηλώσεις) και αφετέρου έφεραν, άθελά τους, ξανά στο προσκήνιο το θέμα των διαδηλώσεων στο εσωτερικό της χώρας τους.

Γιατί, όμως. οι διαδηλώσεις είναι καλές στην Αίγυπτο και όχι στο Ιράν; Οι ηγέτες της ιρανικής αντιπολίτευσης, Μουσαβί και Καρουμπί, δεν έχασαν, όπως ήταν φυσικό, την ευκαιρία, και κάλεσαν σε διαδηλώσεις, τις οποίες το καθεστώς αντιμετώπισε, όπως ήταν επίσης αναμενόμενο, με κατασταλτικά μέτρα. Βίαα, με το γνωστό τροπάριο περί ξένου δακτύλου κλπ. Σιγά σιγά, λοιπόν, αρχίζει να διαμορφώνεται ένα κύμα διαμαρτυριών, σε χώρες με διαφορετικά βέβαια προβλήματα (λόγω ιστορικής προέλευσης, διαφορετικού επιπέδου πλούτου, κ.ά.), που όμως διαθέτουν ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά. Καταρχήν, σε ό,τι αφορά τα εργαλεία οργάνωσης της αμφισβήτησης: μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τύπου Facebook και Twitter, έχουν πλέον αντικαταστήσει τους παραδοσιακούς ιμάντες που χρησιμοποιούσαν το πάλαι ποτέ οι αντιφρονούντες κατά των αυταρχικών καθεστώτων -στη δεκαετία του 1980 το φαξ ήταν το επαναστατικό μέσο που έπληττε την καρδιά του κομμουνιστικού καθεστώτος στην Πολωνία, σήμερα τα «τουϊταρίσματα» αποδεικνύονται εξίσου αποτελεσματικά μπροστά σε έναν αναχρονιστικό μηχανισμό καταστολής.

Δακρυγόνα/βία/εγκάθετοι versus ομάδων στο Facebook, νέων που τουϊτάρουν ακαταπαύστως: σημειώσατε στάνταρ 2, προς μεγάλη απογοήτευση των απανταχού «κολλημένων στην εξουσία», προέδρων, βασιλιάδων ή αγιατολάδων.

Δεύτερο κοινό σημείο: το περιεχόμενο των διαδηλώσεων και των διαμαρτυριών. Η ελευθερία έκφρασης, το «άνοιγμα» των πολιτικών θεσμών, η απόρριψη κάθε είδους αυταρχισμού, η ελεύθερη πρόσβαση στον έξω κόσμο, είναι μερικά από τα κοινά αιτήματα των διαδηλωτών, από το Μπαχρέιν έως τη Λιβύη. Αιτήματα, που δεν έκαναν ξαφνικά την εμφάνισή τους, απλώς, με αφορμή τις εξελίξεις στην Αίγυπτο, βρήκαν την ευκαιρία να διατυπωθούν, διαψεύδοντας έμπρακτα και εντυπωσιακά όσους επέμειναν ότι οι αραβικοί λαοί (λόγω Ισλάμ, λόγω «ιδιοσυγκρασίας», λόγω, λόγω…) δεν είναι «συμβατοί» με τη δημοκρατία ή, με άλλα λόγια, ότι οι δημοκρατικές ελευθερίες και θεσμοί αποτελούν μια αποκλειστική πολυτέλεια του δυτικού κόσμου.

Στο σημείο αυτό δεν μπορεί κανείς παρά να στιγματίσει την εθελοτυφλία των δυτικών κυβερνήσεων, κυρίως των ΗΠΑ και της ΕΕ, που αποτελούν και τους βασικούς οικονομικούς εταίρους των καθεστώτων αυτών: έκλειναν τα μάτια τους στις κατάφωρες παραβιάσεις των στοιχειωδέστερων ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις χώρες αυτές, στο όνομα του αγώνα κατά του ισλαμικού φονταμενταλισμού, τον οποίο υποτίθεται ότι διεξήγαγαν καθεστώτα τύπου Μουμπάρακ. Τι κι αν τα τελευταία χρόνια η αιγυπτιακή κοινωνία έχει εξισλαμιστεί, με τους ομοφυλόφιλους, για παράδειγμα, να γίνονται συχνά πυκνά οι αποδιοπομπαίοι τράγοι για τα αδιέξοδά της; Όπως φάνηκε και από τις διαδηλώσεις στην Αίγυπτο, οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι, αν και εξακολουθούν να παραμένουν η πιο οργανωμένη πολιτική δύναμη, δεν διαθέτουν ούτε ενιαίες απόψεις ούτε είναι βέβαιο ότι μπορούν να διαμορφώσουν προς όφελός τους τις καταστάσεις. Η ισλαμική επανάσταση του Ιράν δύσκολα, πλέον, μπορεί να αποτελέσει πρότυπο για τους νέους άραβες. Όχι τόσο γιατί αυτοί είναι σουνίτες και όχι σιίτες, αλλά γιατί οι συνομήλικοί τους στην Τεχεράνη αγωνίζονται σήμερα κατά του θεοκρατικού καθεστώτος και των ανελευθεριών του, των στημένων εκλογών, και τόσων άλλων.

Οι νέοι που διαδήλωναν στους δρόμους του Καΐρου, της Αλεξάνδρειας, του Πορτ Σάιντ ή της Ισμαηλίγια, δεν κοιτούσαν προς την Τεχεράνη και τη θεοκρατία της, αλλά μάλλον προς την Τουρκία. Η εξέγερση της Αιγύπτου, παρά τα όσα πίστευε (ή τον έκαναν να πιστεύει) ο γηραιός Ραΐς, δεν ήταν ισλαμική αλλά μετά-ισλαμική. Και τούτο οφείλει να είναι το πρίσμα, μέσω του οποίου η Δύση θα αντιμετωπίσει τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τη βόρεια Αφρική: όχι φοβικά έναντι του Ισλάμ, αλλά διορατικά έναντι των νέων γενεών των Αράβων, που είναι μεν μουσουλμάνοι, αλλά δεν βλέπουν κανέναν λόγο να θεωρούνται παιδιά ενός κατώτερου θεού και να στερούνται των στοιχειωδών ελευθεριών.

Μήπως το ίδιο θα πρέπει να σκεφτούν οι πολιτικές ηγεσίες της Ευρώπης, για τις χώρες του νότου αλλά και για όλη την ευρωπαϊκή μεσαία τάξη, που έχουν βαλθεί να την εξοντώσουν;

Γιατί το «κοινωνικό συμβόλαιο» της Γαλλικής Επανάστασης, η ιδρυτική δημοκρατική συνθήκη, περιέχει και την ισότητα, περιέχει και την κοινωνική συνοχή, αυτά αποτελούν τη βάση του περιβόητου «ευρωπαϊκού κεκτημένου». Διαφορετικά, πλάι στη μετά-ισλαμική εξέγερση, μπορεί σύντομα να δούμε και μια «μετά-ευρωπαϊκή»… Άλλωστε, εδώ το tweeter και το facebook έχουν πολύ μεγαλύτερη διάδοση – τι θα γίνει όμως όταν πολλοί δεν θα έχουν να πληρώσουν την τηλεφωνική σύνδεση;

Της Ρένας Δούρου, Δημοσιεύθηκε στο www.aixmi.gr, 4 Φεβρουαρίου 2011

Στη διεθνή σκηνή υπάρχουν ορισμένες καταστάσεις που μοιάζουν σαν “αιώνιες σταθερές”, σαν ακλόνητα σημεία αναφοράς ό,τι και αν συμβεί, όποιες εξελίξεις κι αν σημειώνονται, ό,τι ένταση κι αν αυτές έχουν. Κι όμως. Η δεύτερη δεκαετία του 21ου αιώνα αποδεικνύεται το ίδιο παραγωγική σε εξελίξεις και ανατροπές με την αντίστοιχη του προηγούμενου αιώνα. Τότε, όμως, τα πράγματα ήσαν εντελώς διαφορετικά: Οι μεγάλοι του κόσμου, Βρετανοί, Γάλλοι, Ρώσοι, Αμερικανοί, προσπαθούσαν να επανασχεδιάσουν τα σύνορα του κόσμου στην Ευρώπη, αλλά και στη Μέση Ανατολή, αναπληρώνοντας ξεδιάντροπα το κενό που άφηνε στη δεύτερη η κατάρρευση της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ήταν η εποχή που Λονδίνο και Παρίσι, στο πλαίσιο της διάσκεψης των Βερσαλλιών, χάραζαν νέες μεθορίους, δημιουργούσαν δυναστείες (όπως η Χασεμιτική στην Ιορδανία), όριζαν ηγεμόνες και βασιλείς, ανέβαζαν και κατέβαζαν κυβερνήσεις, προς μεγάλη θλίψη του Τόμας Έντουαρντ Λώρενς (του Βρετανού πράκτορα που λάτρεψε τους Άραβες και σιχάθηκε, εντέλει, τους ομοεθνείς του και τις ίντριγκές τους). Το θέαμα των “Ειρηνοποιών” στις Βερσαλλίες, όπου διαμοιράζονταν τα ιμάτια της εκπνέουσας οθωμανικής αυτοκρατορίας, δεν μπορούσε παρά να προκαλέσει την απέραντη θλίψη του Λώρενς, που είχε πιστέψει τόσο πολύ στα δικαιώματα των Αράβων και συνειδητοποιούσε, πλέον, το διπρόσωπο παιχνίδι της βρετανικής εξωτερικής πολιτικής… Σήμερα, ακριβώς εκατό χρόνια μετά, ο Λώρενς της Αραβίας θα ήταν πανευτυχής, διαπιστώνοντας ότι επιτέλους ο αραβικός “γίγαντας”, οι αραβικοί λαοί επιλέγουν σιγά – σιγά, με τις ιδιαιτερότητές τους, αρχής γενομένης από την Τυνησία, επιλέγουν την ελευθερία και τη δημοκρατία. Τα γεγονότα που εξελίσσονται τούτες τις ημέρες στην Αίγυπτο αποδεικνύουν, με τον καλύτερο τρόπο, ότι η δημοκρατία και τα πολιτικά δικαιώματα δεν είναι ασύμβατα με τους αραβικούς λαούς, ότι δηλαδή δεν αποτελούν κάτι σαν “παντεσπάνι” για δυτικούς, καλλιεργημένους λαούς, και όχι για “βαρβάρους”. Ο Τ.Ε. Λώρενς δεν μπορεί παρά να χαμογελά με ικανοποίηση βλέποντας, έναν αιώνα μετά, τους Άραβες “του” να εισβάλλουν δυναμικά και μαζικά στο προσκήνιο της Ιστορίας, με διεκδικήσεις που πηγαίνουν πέρα (αν και ξεκίνησαν από αυτό) από το ψωμί: “Μουμπάρακ δίνε του”, “ελευθερία”, “δημοκρατία”. Η άνοιξη των αραβικών λαών μέσα στο καταχείμωνο! Πόσο μακρινή φαντάζει πια η δεκαετία του 1920. Σήμερα, ό,τι και αν κάνουν καθεστώτα, θρησκευτικά πολιτεύματα, κληρονομικές μοναρχίες στην περιοχή του Μαγκρέμπ και της Μέσης Ανατολής, δεν μπορούν να εμποδίσουν το κύμα των διαμαρτυριών και της αμφισβήτησής τους. Δορυφορικά κανάλια, όπως το Αλ Ζαζίρα, μεταφέρουν σε όλες τις γωνιές της περιοχής εικόνες ανθρώπων, κυρίως νέων, που δεν φοβούνται πλέον τα αυταρχικά καθεστώτα: Τα προκαλούν, τα αψηφούν και, τέλος, τα διώχνουν. Πρωτοφανές για τα αραβικά δεδομένα, όπου οι Ραίς είτε πέθαιναν στην εξουσία, περιστοιχισμένοι από τις οικογένειές τους μέσα σε χλιδάτα παλάτια, αποκομμένοι από τους λαούς τους, είτε ανατρέπονταν από παλατιανά πραξικοπήματα και πέθαιναν (σε εξίσου πλουσιοπάροχες συνθήκες) στην εξορία… Βέβαια, δεδομένα αιώνων δεν θα αλλάξουν από τη μια μέρα στην άλλη. Όμως, ό,τι βλέπουμε να εξελίσσεται αυτή τη στιγμή στην Αίγυπτο, την Τυνησία, την Υεμένη, την Ιορδανία, έχει ιστορική αξία: Για πρώτη φορά οι αραβικοί λαοί ζητούν να πάρουν οι ίδιοι την τύχη τους στα χέρια τους. Να μην αναλάβουν οι όποιοι “ειρηνοποιοί”, εκ Δύσης ή Ανατολής, το ρόλο του διαμεσολαβητή. Οι αραβικοί λαοί, αυτοί τους οποίους με τόση θέρμη επιχείρησε να εκπροσωπήσει ο Τ.Ε. Λώρενς στις Βερσαλλίες πριν από έναν αιώνα, παίρνουν σήμερα τη ρεβάνς τους – μαζί με τον Λώρενς! Ινσάλαχ!