Ρένα Δούρου

Η παρελθοντική αφήγηση «ανανεωτική αριστερά» και η ατελέσφορη αφήγηση «ριζοσπαστική αριστερά»

Του Κώστα  Βούλγαρη, Αυγή της Κυριακής, 5 Ιουλίου 2009

Με τα εργαλεία της λογοτεχνικής θεωρίας, η «αφήγηση» σημαίνει πολύ περισσότερα από τη διαδικασία κοινοποίησης ενός στόρυ. Περιλαμβάνει το ιστορικό φορτίο της γλώσσας και την υλικότητα του πράττειν, συμπυκνώνει κοινωνικούς και αισθητικούς προσδιορισμούς, έχει «μορφή» και «περιεχόμενο», προτάγματα και στοχεύσεις. Συνιστά έναν τρόπο του αφηγείσθαι, δηλαδή μια συνθήκη για να υπάρξει ως λόγος.
Η αφήγηση ανανεωτική «ανανεωτική αριστερά» υπήρξε το σχήμα στο οποίο αποκρυσταλλώθηκε το αίτημα για μια αριστερά διαφορετική, που τοποθετούνταν απέναντι στην κυρίαρχη αφήγηση του «υπαρκτού σοσιαλισμού». Μήτρα της η ΕΔΑ και πεδίο μορφοποίησής της αυτό του ευρωκομμουνισμού. Σήμερα, όμως, η αφήγηση «ανανεωτική αριστερά» δεν αντιστοιχεί παρά στην υπόμνηση της ιστορικότητας αυτού του αιτήματος, καθώς και στην περιγραφή της δύσκολης και προβληματικής διαδρομής οικειοποίησης του ευρωκομμουνιστικού εγχειρήματος στα καθ’ ημάς. Όσο σκληρό κι αν ακούγεται αυτό, ας πάρουμε ένα μόνο παράδειγμα, τον Νίκο Πουλαντζά, δηλαδή ό,τι πιο σημαντικό πρόσφερε η καθ’ ημάς αριστερά στη μαρξιστική θεωρία. Αντέχει, σήμερα, το έργο του; Η θεωρία του για το κράτος και τις κοινωνικές τάξεις μπορεί να έχει χρηστικότητα; Αμφιβάλλω. Γιατί πια το κράτος είναι εντελώς διαφορετικό (υπερεθνικοί θεσμοί, όπως της Ε.Ε., παγκοσμιοποίηση κλπ), όπως εντελώς διαφορετική είναι και η κοινωνική διάρθρωση (ακόμα κι αν κάποιος αντιστοιχήσει τους μετανάστες στην εργατική τάξη…). Συνέχεια…